2016_CBS_10739 - Deelname aan Vereniging Voor Steden en Gemeenten-onderzoek - Verbeteringen en alternatieven voor aanpak inzameling, sortering en recyclage van huishoudelijk verpakkingsafval - Goedkeuring

Artikel 57 § 3,4 van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Op initiatief van de stad Antwerpen organiseert de Vereniging Voor Steden en Gemeenten (VVSG) regio-breed (Vlaanderen) een onderzoek naar de verbeteringen in het Fost Plus/ Blauwe zak systeem. Door het samenbrengen van middelen van diverse steden, gemeenten en intercommunales komt er voldoende budget vrij om de 20 jaar oude discussie over verpakkingsafval op een hoger niveau te tillen. De stad Antwerpen is lid van de Vereniging voor Steden en Gemeenten.

De lokale besturen willen meer controle krijgen op sorteerboodschappen maar ook op de inzamelwijze; statiegeld is zeker een te onderzoeken piste. Bovendien willen ze kunnen ingrijpen in het sorteren en recycleren zelf, dit veronderstelt een belangrijke participatie in de beheersorganen van een systeem als Fost Plus of het opzetten van systemen waar ook maatschappelijke en ethische uitgangspunten meer een rol in spelen.

Niet alleen dragen de lokale besturen nu het merendeel van de inspanningen voor het doorgeven van een uiterst ingewikkelde en onlogische sorteerboodschap, ze worden ook nog beboet door Fost Plus als de burger de boodschap niet snapt of anders handelt. Lokale besturen ondervinden ook dagelijks de nadelen van het huidige verpakkingsbeleid. De stad Antwerpen geeft jaarlijks ongeveer 25 miljoen EUR uit aan het schoonmaken van straten en pleinen (aankoop vrachtwagens, veegmachines, lonen chauffeurs, manuele vegers voor het opruimen van sluikstort, zwerfvuil en ledigen van publieke vuilnisbakken, ...). (Een deel) van deze kosten dienen gedragen te worden door de producenten die de producten op deze manier op de markt wensen te brengen.

De urgente noodzaak tot incentives voor een andere verpakkingsindustrie blijkt ten overvloede uit de talrijke reportages over de "plastic soup" in oceanen.

In 2019 geeft de Interregionale VerpakkingsCommissie (IVC) nieuwe licenties aan kandidaten voor de opzet van een systeem inzamelen en verwerken van verpakkingsafval. Tegen dan willen we de huidige systemen drastisch verbeteren of een alternatief opzetten samen met andere lokale besturen.

De bijdragen worden per inwoner bepaald op maximaal 0,10 EUR voor 2017 en 2018. Uitgerekend wil dit zeggen 51.800,00 EUR voor 2017 en 2018 op basis van bewonersaantallen 1 januari 2017.

De startnota van VVSG omschrijft het als volgt :

1 Doelstellingen

Betrokken partijen willen een voortrekkersrol spelen in de zoektocht naar innovatie en verbetering van het huidige systeem van inzameling van verpakkingsafval in Vlaanderen. De klemtoon ligt daarbij op :

• Inzetten op de reduce: initiatieven die het verminderen of vermijden van verpakkingsafval stimuleren;
• Een correcte vergoeding: het systeem moet gebaseerd zijn op een volledige internalisering van de kosten die gerelateerd zijn aan verpakkingsafval, inclusief datgene dat in het restafval of het zwerfvuil terecht komt;
• helder en eenvoudig voor de burger: een sorteerboodschap die eenvoudig te begrijpen is en makkelijk te communiceren;
• een oplossing voor alle verpakkingsafval, ook datgene dat nu nog in het restafval belandt;
• een systeem dat binnen Europa opnieuw aan de top staat;
• meer recyclage. Er zijn ongetwijfeld nog mogelijkheden om bijkomende fracties van het verpakkingsafval een nuttige toekomst te geven;
• een correcte en heldere rapportering. De huidige recyclagecijfers van Fost Plus geven niet altijd een accuraat beeld van de realiteit of worden vertekend door het meetellen van niet-verpakkingsafvalfracties;
• zoeken naar stimulansen voor echte circulaire economie. Producentenverantwoordelijkheid moet daadwerkelijk leiden tot recycleerbare verpakkingen, het gebruik van recycled content, upcycling in plaats van downcycling; beter productontwerp, ...;
• het uitrollen van onze ambities, door samenwerking met de andere gewesten in de eerste plaats, maar ook internationaal. We zoeken partners die onze visie en doelstellingen mee onderschrijven op het internationale niveau (MWE, EU, ISWA, Eurocities, ...);
• een verbetering van het beheer van verpakkingsafval over de hele keten heen: van aan de voordeur van de burger tot en met recyclage;
• een nette omgeving. Verpakkingsvormen vormen een belangrijk onderdeel van het zwerfvuil, en nieuwe instrumenten moeten hierop een preventief effect hebben.

2 Aanpak

Onder coördinatie binnen INTERAFVAL nemen de deelnemers het initiatief om na te gaan hoe de hierboven vermelde doelstellingen gerealiseerd kunnen worden. Hiertoe zetten ze in gezamenlijk overleg studieopdrachten in de markt, teneinde de juridische, technische en financiële contouren te verkennen en verbeterde of altenatieve formules uit te werken. Daarbij kan bijvoorbeeld overwogen worden om op termijn zelfs te kiezen voor een volwaardig alternatief voor het huidige systeem.

De aansturing van het geheel zal gebeuren door een stuurgroep waarin telkens één deelnemer van alle meewerkende organisaties zetelt, en één waarnemer namens INTERAFVAL. Deze stuurgroep legt vast welke concrete stappen worden ondernomen in de uitvoering van deze overeenkomst. Het secretariaat van deze stuurgroep ligt bij INTERAFVAL, die al zijn informatie ter beschikking stelt.

3 Financiering

Voor 2017 en 2018 zullen de deelnemers in ondering overleg het budget bepalen. Streefdoel is evenwel dan een bijdrage van 0,10 EUR per inwoner per jaar, en het desgevallend vrijmaken van minstens één voltijds personeelslid. De VVSG treedt op als juridische werkgever van dit personeelslid. De stuurgroep bepaalt het profiel van deze medewerker en staat in voor de selectie.

Voor het berekenen van de bijdrage hanteert de VVSG het meest recente en gepubliceerde bevolkingscijfer. Facturatie voor elke lopend jaar gebeurt telkens op 1 juni van dat jaar.

Deze middelen dienen ter financiering van het personeelslid waarvan sprake en het uitvoeren van technisch, financieel en juridisch onderzoek.

Indien andere gemeenten of intercommunales toetreden tot deze samenwerking, blijft het globaal voorzien budget behouden zoals voorzien, zodat de individuele bijdrage per inwoner kan dalen.

4 Te onderzoeken pistes

Onder voorbehoud van bespreking binnen de stuurgroep komen alvast de volgende onderzoeksvragen nu al naar boven:

• Hoe positioneert het huidige systeem zich daadwerkelijk binnen Europese context in vergelijking met andere buitenlandse systemen (financieel, dienstverlening, resultaten)?;
• mogelijkheden tot uitbreiding van sorteerboodschap blauwe zak; alternatieve inzamelscenario's en -kanalen (bijvoorbeeld Optimo), meest recente technologische evoluties inzake inzameling en sortering;
• vergoeding voor verpakkingen in restafval en de positieve effecten die dat kan hebben op beter productontwerp en meer recyclage;
• quid huidige rapportering en de effecten naar recyclage en financiering (bijvoorbeeld vergoeding voor schroot);
• alternatieve juridische instrumenten;
• verborgen kosten van het huidige systeem - graad van internalisering van de effectieve kosten:
• effecten van de mogelijke oprichting van een alternatief beheersorganisme (financiering, samenwerking, juridische belemmeringen, ...);
• welke externe bronnen van financiering zijn er nog om dit onderzoek te steunen (Europa, Urban Innovative Actions, Koning Boudewijnstichting, ...)?;
• ....

5 Duur van de overeenkomst

Deze overeenkomst is van bepaalde duur voor alle deelnemende partners en geldt van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2018. Uittreding is niet mogelijk.

Artikel 26, §1,1°f, van de wet van 15 juni 2006 bepaalt dat de werken, levering en diensten die wegens hun technische of artistieke redenen of omwille van de bescherming van alleenrechten slechts aan één bepaalde aannemer, leverancier of dienstverlener kunnen worden gegund, mogen worden gegund op basis van een onderhandelingsprocedure.