2016_CBS_11073 - Duurzame stad - Rapportering Burgemeestersconvenant klimaatadaptatie 'Mayors Adapt' - Kennisneming

Het college keurde op 27 juni 2014 ( jaarnummer 6843) de ondertekening van het Burgemeestersconvenant 'Mayors Adapt' in het kader van klimaatadaptatie goed. Het is een formele verbintenis van steden en het eerste pan-Europese initiatief om stedelijk beleid en lokale acties rond de aanpassing van steden aan de klimaatverandering te ondersteunen. Het Burgemeestersconvenant 'Mayors Adapt' is gebaseerd en een aanvulling op het Burgemeestersconvenant 'Covenant of Mayors'.

De gemeenteraad keurde op 2 oktober 2015 het geactualiseerd klimaatplan 2015-2020 goed (jaarnummer 541). Naast mitigerende maatregelen (vermindering van de CO2-uitstoot) werd ook een hoofdstuk omtrent klimaatadaptatie uitgewerkt (aanpassingen aan te verwachten klimaatwijzigingen).

De stad rapporteert over de voortgang van het Burgemeestersconvenant 'Mayors Adapt' via het voorgeschreven excel-sjabloon (in bijlage).

Het thema klimaatadaptatie is niet nieuw in het stedelijk beleid. Sinds 1994 bereiden de stad Antwerpen en de Vlaamse overheid zich voor op hogere waterstanden en werken ze samen aan de aanpassing van de waterkering met het stadsontwikkelingsproject Scheldekaaien in het kader van het Sigmaplan. Sinds 2013 werkt de stad aan een integrale klimaatadaptatiestrategie. De belangrijkste thema’s zijn hittestress, riool- en rivieroverstromingen en zeespiegelstijging. De adaptatiestrategie alsook de eerste set van 24 acties zijn beschreven in het klimaatplan 2015-2020. In de komende jaren wordt er gewerkt op vier parallelle sporen:

1. Thematische kennisontwikkeling over de verschillende risico’s;
2. Implementatie van maatregelen in plannen en pilootprojecten;
3. Verdere beleidsuitwerking;
4. Publiekswerking.

Aanvullend aan de eerste set van 24 acties worden in de periode 2013 tot 2018 thematische risicoanalyses, studies en onderzoeken uitgevoerd. Het wetenschappelijk inzicht in klimaatmodellen en –impact is continu in evolutie. Gezien de adaptieve maatregelen dikwijls ruimtelijk van aard zijn en gezien de stedenbouwkundige en infrastructurele plannings- en uitvoeringsprocessen meestal van lange adem zijn, is directe ‘mainstreaming’ naar ruimtelijke planning noodzakelijk. Belangrijke infrastructuurprojecten (zoals Sigmaplan) en beleidsdocumenten (zoals ruimtelijk structuurplan, groen- en waterplan) zijn immers lopende.

Bovenstaand kader vormt de basis voor een update van de klimaatadaptatiestrategie in 2018 en voor de uitwerking van noodzakelijke acties, doelen en financiële gevolgen in de volgende legislatuur (2019-2024).

De belangrijkste sleutelacties in het kader van klimaatadaptatie:

• De grootschalige heraanleg van de Scheldekaaien waarbij de bestaande kaaimuur en waterkering verhoogd worden en de openbare ruimte op een kwalitatieve manier heringericht wordt.
• Adaptieve aanbevelingen en maatregelen inschuiven in lopende ruimtelijke processen en plannen zoals het ruimtelijk structuurplan, groenplan, waterplan en bouwcode.
• Het meenemen van duurzaamheidscriteria in het kader van klimaatmitigatie en –adaptatie in de stadsontwikkelingsprojecten Nieuw Zuid, Zuiderdokken en Groenplaats.
• Het opmaken van een haalbaarheidsstudie voor een nieuwe gravitaire Schijn-Scheldeverbinding.
• Het EcoHuis uitbaten als advies-, demonstratie- en bezoekerscentrum voor ecologisch bouwen en wonen: informatieverstrekking, sensibilisering (website, blog, workshops, enzovoort), advies op maat (energie- en waterfactuur) en aanbod van financiële instrumenten (premies, groene leningen, enzovoort).

Overige lopende acties in het kader van klimaatadaptatie:

• Verschillende risico’s werden geanalyseerd en in beeld gebracht. In de studie ‘neerslagmodellering Stad Antwerpen’ ligt de focus op de veranderende neerslagpatronen. Op basis van klimaatscenario’s wordt de impact van de klimaatverandering berekend op overstromingskansen en -gevolgen langs rioleringen en langs waterlopen (Benedenvliet en Schijn). Uit o.a. de opmaak van de hittekaart en de studie van het stedelijk hitte-eilandeffect blijkt dat Antwerpen kwetsbaar is voor stedelijke hittestress. Op basis van de installatie van een meetstation en het opzetten van een hittevoorspelling wordt een hittewaarschuwingssysteem ontwikkeld voor het grote publiek en kwetsbare doelgroepen. Op het vlak van biodiversiteit wordt een nulmeting uitgevoerd en worden de kerngebieden gemonitord op mogelijke veranderingen veroorzaakt door langere periodes van droogte, aan warmer klimaat, enzovoort.
• Kaartlagen (GIS) worden aangemaakt en gepubliceerd voor verschillende milieuaspecten (luchtkwaliteit, geluid, hitte-eilandeffect, energievraag en –productie, enzovoort) waardoor omgevingsanalyses voor een bepaald gebied kunnen opgemaakt worden en input kan geleverd worden voor ruimtelijke kaders zoals ruimtelijk structuurplan, water-, groen-, mobiliteitsplan, enzovoort.
• Duurzaamheidscriteria worden ook meegenomen in bedrijvenzones Blue Gate Antwerp en Albertkanaal, alsook in de (her)ontwikkeling van de Cadixwijk.
• De opmaak van instrumenten zoals een duurzaamheidskompas en groentool is opgestart.
• Intensieve samenwerking en partnerschappen (grensoverschrijdend, stadsregionaal, op verschillende bestuursniveaus en met de belangrijkste actoren) zijn opgestart. Deze zijn noodzakelijk voor een geïntegreerd, kwalitatief en gedragen stedelijk adaptatiebeleid.
• De stad Antwerpen neemt ook deel aan verschillende Europese samenwerkingen en onderzoeksprojecten (zoals Ramses, Naclim en Brigaid) en kan hierdoor extra kennis binnenhalen en een aantal zaken diepgaander onderzoeken.