2017_CBS_06243 - Duurzame stad - Ontwerp 'Saneringsplan luchtkwaliteit voor de agglomeratie Antwerpen' van de Vlaamse overheid - Goedkeuring

De luchtkwaliteitszone BEF02 'agglomeratie Antwerpen' omvat de districten Antwerpen, Berchem, Borgerhout, Deurne, Hoboken, Ekeren, Merksem en Wilrijk en de gemeenten Edegem, Mortsel, Borsbeek, Wommelgem, Wijnegem en Schoten. Algemeen kan gesteld worden dat in deze zone vooral het lokale wegverkeer een belangrijke bijdrage heeft tot de lokale NO2-concentraties. De maatregelen die nodig zijn om de hoge NO2-concentraties terug te dringen en het duurzaam respecteren van de NO2-jaargrenswaarde zo snel als mogelijk te realiseren, richten zich bijgevolg in eerste instantie op het terugdringen van de uitstoot door het lokale wegverkeer. Vooral dieselverkeer draagt bij tot de hoge NO2-concentraties. Tegelijk dient ook bekeken te worden hoe door ruimtelijke ingrepen gevoelige bevolkingsgroepen (kinderen, zieken en ouderen) zo weinig mogelijk blootgesteld worden. Tot slot is ook een algemeen Vlaams en Europees beleid nodig om de NO2-achtergrondconcentraties verder terug te dringen.

In het saneringsplan zijn twee hoofdstukken opgenomen met maatregelen van de Vlaamse overheid, de stad Antwerpen en de verschillende gemeenten behorende tot de luchtkwaliteitszone 'agglomeratie Antwerpen':

1. reeds uitgevoerde maatregelen door voor de periode 1 januari 2010 tot 31 december 2015 (omdat dit de periode is tijdens dewelke uitstel was verleend voor het behalen van de NO2-grenswaarde);
2. de maatregelen die sinds 1 januari 2016 genomen zijn en geplande maatregelen.

De maatregelen, genomen door de stad Antwerpen sinds 1 januari 2016, zijn:

1. invoering van een lage-emissiezone vanaf 1 februari 2017;
2. opstarten van een haalbaarheidsstudie voor eventuele uitbreiding van de lage-emissiezone;
3. concrete maatregelen om de druk van het autoverkeer in de stad Antwerpen terug te dringen;
4. installatie van oplaadpunten voor elektrische voertuigen;
5. verduurzaming van de Antwerpse wagenvloot;
6. concrete maatregelen gericht naar huishouden:
• inzetten op de uitbouw van warmtenetten;
• sensibiliseringscampagne omtrent houtstook;
7. beperking van blootstelling:
• onderzoek naar de opmaak van een beoordelingskader inzake luchtkwaliteit voor kwetsbare doelgroepen;
• deelname aan een Europees project omtrent luchtkwaliteit.

Bijkomend zal de stad Antwerpen onderstaande maatregelen onderzoeken:

1. sensibilisering omtrent het verplicht stilleggen van stationair draaiende voertuigen, bijvoorbeeld door middel van een hoffelijkheidscampagne;
2. vermijden van vervuilende (diesel) generatoren of vervanging door stillere (hybride) generatoren met lage(re) uitstoot.
   

Deze twee voorstellen dienen door de Vlaamse overheid nog opgenomen te worden in het ontwerp saneringplan.

• In juni en juli 2017 doorloopt het ontwerp 'saneringsplan luchtkwaliteit voor de agglomeratie Antwerpen' een eerste politiek goedkeuringstraject op Vlaams en lokaal niveau. 
• De Vlaamse administratie verwerkt in juli 2017 de laatste input van zowel de lokale besturen als van het Vlaamse niveau.
• Het ontwerpplan kan vanaf 1 augustus 2017 digitaal geraadpleegd worden via de website van de Vlaamse overheid. Het openbaar onderzoek loopt van 1 augustus 2017 tot en met 30 september 2017.
• Na afsluiting van het openbaar onderzoek verwerkt de Vlaamse overheid alle suggesties, opmerkingen en commentaren en stemt deze af met de betrokken lokale overheden.
• De Vlaamse overheid keurt nadien het definitieve saneringsplan goed, de lokale overheden keuren hun respectievelijke lokaal genomen maatregelen goed.
• De Vlaamse overheid maakt het saneringsplan uiterlijk 31 december 2017 over aan de Europese Commissie. 

De Europese richtlijn luchtkwaliteit 2008/50/EG is van toepassing. Leefmilieu, inclusief luchtkwaliteit, is een gewestelijke bevoegdheid.

Het openbaar onderzoek loopt van 1 augustus 2017 tot en met 30 september 2017. Vanaf 1 augustus kan het plan digitaal geraadpleegd worden via de website van de Vlaamse overheid: http://www.lne.be/luchtverontreiniging-lokale-plannen en zal het saneringsplan luchtkwaliteit ter inzage liggen in Den Bell, Francis Wellesplein 1, 2018 Antwerpen en in alle districtshuizen van de stad Antwerpen. Gedurende deze termijn kan iedereen reageren met suggesties op het ontwerpplan rechtstreeks aan de Vlaamse overheid via lucht@vlaanderen.be of per aangetekende brief gericht aan de Dienst Lucht, Departement Omgeving, Koning Albert II-laan 20, 1000 Brussel.

Het college keurde op 14 februari 2014 het 'Vlaams actieplan fijn stof en stikstofdioxide voor de stad en de haven van Antwerpen 2014-2018' goed (jaarnummer 1617).  Het college nam kennis van de voortgangsrapporteringen over dit actieplan op 12 juni 2015 (jaarnummer 5054) en 7 oktober 2016 (jaarnummer 8764).

Op Europees niveau zijn de afgelopen decennia diverse richtlijnen inzake luchtkwaliteit aangenomen. Deze richtlijnen en de erin opgenomen normen werden geïmplementeerd in de Vlaamse milieuwetgeving. Artikel 23 van de kaderrichtlijn luchtkwaliteit (richtlijn 2008/50/EG betreffende de luchtkwaliteit en schonere lucht voor Europa) bepaalt dat bij een overschrijding van een luchtkwaliteitsgrenswaarde de lidstaat voor de betrokken gebieden luchtkwaliteitsplannen moet opstellen om de desbetreffende grenswaarde te bereiken.

De NO2-jaargrenswaarde trad oorspronkelijk in werking op 1 januari 2010. De Vlaamse overheid verkreeg van de Europese Commissie uitstel tot 2015 om de norm te halen voor de luchtkwaliteitszones 'Haven Antwerpen' en 'agglomeratie Antwerpen'. Uit de meetresultaten blijkt een dalende trend overheen de periode 2005 - 2016. In 2015 werd geen overschrijding van NO2-jaargrenswaarde meer vastgesteld in de luchtkwaliteitszone 'Haven Antwerpen', maar wel nog in de luchtkwaliteitszone 'agglomeratie Antwerpen'. De overschrijding heeft betrekking op het meetstation van de Plantin Moretuslei gelegen op zes meter van de wegkant (meetpunt 42R802). In 2016 werd bijkomend een overschrijding van de NO2-jaargrenswaarde vastgesteld op basis van het meetstation op de middenberm van de Belgiëlei (meetpunt 42R805). Dit meetpunt werd pas in 2016 in werking gesteld.

Voorliggend saneringsplan is opgesteld omwille van de blijvende overschrijding van de NO2-jaargrenswaarde in de luchtkwaliteitszone  BEF02 'agglomeratie Antwerpen'. Het doel van dit saneringsplan is om de passende maatregelen te treffen zodat de periode van overschrijding zo kort mogelijk wordt gehouden. Daarbij zal het effect van de maatregelen onderzocht worden, voor zowel NO2 als voor fijn stof.

Het college neemt kennis van het ontwerp 'saneringsplan luchtkwaliteit voor de agglomeratie Antwerpen' van de Vlaamse overheid en keurt de eigen bijkomende maatregelen goed.