2017_CBS_06283 - Patrimonium Cultuur. Wapper 9-15, Hopland 13 en Kolveniersstraat 16-20, Antwerpen. Rubenssite. Studieopdracht voor de ontwikkeling van een visie voor de Rubenssite en realisatie van een onthaal en Rubens Experience Centre voor het Rubenshuis. - Stand van zaken Open Oproep procedure. Gunning. - Goedkeuring

1) ONTWERPENWEDSTRIJD

Op 28 april 2017 werden de projectvoorstellen geëvalueerd door de jury die werd voorgezeten door de Vlaamse Bouwmeester. De juryleden evalueerden de anoniem ingediende projectvoorstellen aan de hand van de in de opdrachtdocumenten opgenomen beoordelingscriteria:  

1. De kwaliteit van de concept- en visievorming en het ontwerpend onderzoek in het licht van de ambities en verwachtingen van de opdrachtgever zoals ze geformuleerd zijn in het bestek – en dit in een ruim maatschappelijk kader;
2. De duurzaamheid;
3. De raming van de projectkost. 

Op basis van voornoemde beoordelingscriteria is de jury tot de finale beoordeling gekomen dat alle vier de projectvoorstellen voldoende beantwoorden aan de opdrachtformulering van de stad Antwerpen en droeg de indieners van deze projectvoorstellen als winnaars voor aan de stad Antwerpen om deel te nemen aan de onderhandelingsprocedure.
De stad Antwerpen had geen formele of inhoudelijke bezwaren tegen deze voordracht.
De jury maakte een vragenlijst op om  een aantal verduidelijkingen te verkrijgen tijdens de onderhandelingsprocedure. De opdrachtdocumenten bepalen dat elke inschrijver een vergoeding van 15.000,00 EUR exclusief btw ontvangt voor het ontwerpend onderzoek, op voorwaarde dat de jury deze als minimaal aanvaarbaar beschouwt. De jury weerhoudt hierin alle vier inschrijvers.

2) ONDERHANDELINGSPROCEDURE MET DE WINNAARS NA ONTWERPENWEDSTRIJD

Op 28 april 2017 werden in de fase van de onderhandelingsprocedure de projectvoorstellen getoetst aan de hand van de gunningcriteria, zoals opgenomen in de opdrachtdocumenten, waarbij de projectdefinitie van de stad als kader gold.
Volgende criteria werden gehanteerd in volgorde van afnemende belangrijkheid, met respectievelijk de volgende gewichten (4/3/2/1/1/1): 

1. de kwaliteit van de concept- en visievorming en het ontwerpend onderzoek in het licht van de ambities en verwachtingen van de opdrachtgever zoals ze geformuleerd zijn in het bestek:
   a.  in een ruim maatschappelijk kader;
   b.  meer functioneel toegepast op de praktische eisen van de gebruiker.
2. de procesgerichtheid en procesbereidheid en de visie op de werfopvolging
3. de teamsamenstelling;
4. de raming en kostenbeheersing van de projectkost en het honorarium met vermelding van welke diensten geleverd worden voor het vooropgestelde honorarium;
5. de aanpak van duurzaamheid;
6. de realisatietermijn. 

De score voor elke van de gunningscriteria en sub criteria werd gegeven aan de hand van de volgende ordinale schalen: uitstekend (10/10), goed (8/10), voldoende (5/10) en onvoldoende (0/10). 

Voor de volgende inschrijvers is gebleken, na het opheffen van de anomiteit, dat zij tijdig en projectvoorstel hebben ingediend:

Aan de hand van de gunningscriteria werden de documenten beoordeeld die in het kader van de ontwerpenwedstrijd werden ingediend, zoals aangevuld en verduidelijkt in de loop van de onderhandelingen in het kader van de onderhandelingsprocedure. 

Enkel de tijdens de ontwerpenwedstrijd gerezen vragen, waarop de presentatie door de ontwerpers tijdens onderhandelingsprocedure nog geen antwoord bood, alsook bijkomende vragen die tijdens de presentatie naar boven kwamen, werden expliciet gesteld door de aanbestedende overheid tijdens de onderhandelingsprocedure. 

CODE A: 6A ARCHITECTS

VERDUIDELIJKING BIJ DE VRAGEN

-Kan u het materiaalgebruik voor de gevels verduidelijken?

We voorzien driedimensionale keramische tegels met een textuur. De kleur is groen, in harmonie met de tuin. Voor het Rubenianum zien we een gelijkaardige kleur, niet extact hetzelfde, misschien een verschillende tint.

-Is het volume en de hoogte van het gebouw op Hopland noodzakelijk, kan het gebouw lager?

Het gebouw kan lager uitgemaakt worden, de hoogte werd bepaald in functie van de kwaliteit van de ruimtes. De bovenste verdieping ligt terugliggend aan de straatzijde.

De titel van uw voorstel is Palazzi di Rubens, zijn de nieuwe gebouwen nieuwe palazzi en evenwaardig aan het Rubenshuis?

Neen, de nieuwe gebouwen zijn ondergeschikt aan het Rubenshuis. Ze zijn groter maar liggen achterin en de inkom is zijdelings. Zoals verschillende instituties vindt het ontstaan zich in een huis en worden later grotere achterliggende gebouwen bijgebouwd die niet noodzakelijk belangrijker zijn.

- Is uw referentie greenery bepalend voor uw ontwerp?

We willen een groene achtergrond op de site creëren.

- De belvedère toren heeft zicht op de tuin, kan de circulatie binnenin het gebouw gerealiseerd worden?

Dat kan, maar dan gaat de relatie met de tuin verloren, nu wordt alles terug naar de tuin herleidt en is het contact er elke keer opnieuw wanneer men een andere ruimte betreedt.

- Kan u de routing op de site verder toelichten?

De routing op de site is flexibel en vrij, er is niet één verplichte route.

- Na de historische portiek zal men de nieuwe bebouwing erg aanvoelen, zal men de kracht van de binnenkoer dan wel ervaren worden?

De huidige rommelige context van de naburige achtergevels is er, wij trachten deze met de toren en de nieuwe bebouwing te verbergen en de aandacht te trekken op de nieuwe gebouwen.

- De architectuur van het nieuwe Rubenianum is soberder, maar wel meer aanwezig.

Dat klopt, maar het is een goede aanwezigheid.

- Wat wilt u bereiken met de transparantie van het gelijkvloers aan Hopland?

Het onthaal op het gelijkvloers is een zeer hoge ruimte van ongeveer zes meter hoogte die toelaat om vanuit Hopland een glimp van de achterliggende tuin op te vangen.

- De gevel is zuid gericht, heeft u aan oplossingen gedacht om screens te vermijden?

Daar moeten we nog verder op studeren.

- Wordt de tuin niet te druk indien ze publiek gemaakt wordt?

De tuin wordt geen openbaar plein en blijft een relatief rustige plek. We zien het als een kwaliteit om bezoekers, studenten, mensen die lunchen, enzovoort, samen te brengen op deze plek.

BEOORDELING A

Gunningscriterium 1: 
De kwaliteit van de concept- en visievorming en het ontwerpend onderzoek in het licht van de ambities en verwachtingen van de opdrachtgever zoals ze geformuleerd zijn in het bestek:

Gunningscriterium 1.1: 
In een ruim maatschappelijk kader.         

Zeer veelbelovende beelden en beeldtaal. Het ontwerp heeft het potentieel in zich iets toe te voegen aan de stad. Het concept omarmt het standpunt van het 'Weiterbauen': ook eigentijdse interventies hebben het recht zichtbaar te zijn en door te borduren om een in het verleden ingezette lijn. De ontwerper meet zich dezelfde houding aan als Rubens. Uitgaande van een sterke affiniteit met 'het Italiaanse' bouwt hij voort aan een Italianiserend ideaal. Vanuit de uitgangshouding van de grote waarde van de historische tuin, wordt gezocht naar architectuur die de beleving van de tuin versterkt door de architectuur en tegelijk een groene en visueel meer terugtredende omgeving evoceert. De houding is uiterst aantrekkelijk met name door de attractieve beelden die veel te maken hebben met het behoud van de tuinmuur en het attractieve beeld en doorzicht vanaf Hopland. 

Gunningscriterium 1.2: 
meer functioneel toegepast op de praktische eisen van de gebruiker.

De Rubenstuin vormt de centrale buitenkamer van het nieuwe bezoekers- en belevingsparcours. Het blijft een intieme, ingesloten en stille tuin, waarin de door Rubens opgezette primaire visuele en ruimtelijke as in volle glorie wordt hersteld.

Een nieuw onthaalgebouw neemt de lege plek aan Hopland in en voorziet in een bezoekersonthaal, een educatieve ruimte, het Rubens Experience Centre en een tentoonstellingsruimte. Een trap als belvedère verbindt de verschillende niveaus en verhoogt de beleving van de tuin die integraal onderdeel uitmaakt van het belevingsparcours. De bestaande tuinmuur blijft als restant van vroeger behouden. De nieuwe openingen bieden doorheen het bezoekersonthaal een doorzicht vanuit Hopland en de nieuwe gevels in gegoten keramiek vormen een subtiele achtergrond voor de tuin en de stad.

Het onderzoekscentrum kan later onafhankelijk worden gerealiseerd aan de Kolveniersstraat.

Score: 26

Gunningscriterium 2:         
De procesgerichtheid en procesbereidheid.

Het ontwerpteam legt een grote bereidheid aan de dag om bij de uitwerking van het project te overleggen met de opdrachtgever.

Er worden van bij de start van het project verschillende types vergaderingen ingericht en periodes  vastgelegd om het ontwerp, de budgettaire grenzen, de planning en de werkmethodes uit te zetten en te bewaken.

Score: 24

Gunningscriterium 3:          
De teamsamenstelling.

Het ontwerpteam van 6A architects gaat samenwerkingsverbanden aan met Bureau Bouwtechniek voor projectondersteuning doorheen alle fasen van het project, UTIL Struktuurstudies voor de studie stabiliteit, Studiebureau Boydens voor de studie technieken en Bureau De Fonseca voor de studie akoestiek.

De expertise voor een goede uitvoering van deze opdracht is aanwezig binnen deze teamsamenstelling.

Score: 16

Gunningscriterium 4: 
De raming en kostenbeheersing van de projectkost en het honorarium met vermelding van welke diensten geleverd worden voor het vooropgestelde honorarium. 

Het dossier bevat een raming van de werken voor de realisatie van ongeveer 1.401 m² in fase 1.

Deze fase omvat volgend programma: het bezoekersonthaal met geïntegreerd sanitair, het Rubens Experience Centre, een educatieve ruimte en een tentoonstellingsruimte.

Er wordt een marge van 20% voor technieken voorzien, wat laag is om te kunnen voldoen aan de energieneutrale ambitie.

De totale kostprijs (excl btw, VH en onvoorzien, excl erelonen) bedraagt 3.326.471,00 EUR en blijft onder het vooropgestelde gepubliceerde bedrag.

De offerte voor het ereloon scenografie bedraagt 12% van het geraamde investeringsbedrag van 200.000,00 EUR voor de scenografie.

Score: 5

Gunningscriterium 5:      
De aanpak van duurzaamheid.

Een beknopte nota illustreert de integrale visie op duurzaamheid, waarbij intelligent en aanpasbaar bouwen, het low-tech bouwen, het waterbeheer, de trias energetica, het materiaalbewust bouwen en welzijn en comfort deel uitmaken, evenals een overleg en samenwerking tussen partijen betrokken bij het bouwproject.

De beschreven duurzaamheidsaanpak is beperkt en goed, maar wordt nergens gereflecteerd in het ontwerp. Door de beglaasde trap en de daklichten is er bezorgdheid mbt het zomercomfort. Ook de gevel op Hopland, die zuidgeoriënteerd is, zal bijkomend van zonwering moeten worden voorzien, wat het voorgestelde uitzicht kan verstoren.

Score: 5

Gunningscriterium 6: 
De realisatietermijn.

Het voorstel respecteert de door de opdrachtgever vooropgestelde realisatietermijn van de bebouwing aan Hopland (fase 1) met een oplevering van de werken eind 2019.

In een tweede fase worden de herinrichting van het Kolveniershof en de realisatie van een nieuwbouw Rubenianum aan de Kolveniersstraat voorzien.    

Score: 8

BESLUIT A

Het concept is weloverwogen en de krachtlijnen voorzien in een ingrijpende en probleemoplossende aanpak.

Het onthaalgebouw op Hopland wordt ingezet als functioneel omni-directioneel publiek gebouw, waarbij de  open structuur van het gelijkvloers als toegang duidelijk zichtbaar en uitnodigend werkt. Ook aan licht- en zicht wordt de nodige aandacht gegeven.

De belangrijkste ambitie in het project om een samenhang tussen de verschillende elementen te creëren komt niet volledig tot zijn recht waarbij de voorstellen binnen het concept afzonderlijke interventies zijn die een gefragmenteerde indruk geven.

De toegevoegde elementen zoals de belvedère, zijn bijzonder inventieve oplossingen die een antwoord bieden aan een aantal problemen. Echter de noodzaak ervan en technische haalbaarheid ervan staan ter discussie.

CODE B ROBBRECHT EN DAEM ARCHITECTEN

VERDUIDELIJKING BIJ DE VRAGEN

- Kan u de architectuur van de gevels verduidelijken?

De gevels zijn nog niet tot in detail uitgewerkt en moeten nog ontwikkeld worden, we hebben ons op het masterplan geconcentreerd. De inspiratie vinden we in voorbeelden uit de renaissance met geslotenheid naar de straat toe en openheid naar de tuin en de site. We stellen een sober materiaalgebruik voor met artistieke interventies. Een filigraingevel aan Hopland met gecontroleerde lichttoetreding die een filtering van het licht toelaat en bij sommige activiteiten open kan zijn. Het verticale gebouw aan Hopland en het horizontale gebouw aan de Kolveniersstraat verhouden zich als twee identiteiten naar mekaar toe.

- Hoe zal u de plaatsing van het warmtenet realiseren in de historische tuin?

De eerste leiding kan aan de zijkant van de tuin vanuit het hoveniershuisje getrokken worden met een minimale impact op de tuin.

- U voorziet een fors gebouw op Hopland, wat is de impact hiervan op de tuin en op het bouwblok?

We sluiten het bouwblok aan Hopland.

Ook Rubens had destijds de huizen op Hopland aangekocht om er een bibliotheek in onder te brengen.

- Hoe ziet u de kwaliteiten van de eerste fase, de kans in acht genomen dat de tweede fase niet of in een veel latere fase zal gerealiseerd worden?

Voor ons kan het om enkel de eerste fase te realiseren, dan zien we de bebouwing als een soort paviljoen.

Voor een totaalbeleving van de tuin en de volledige site is het eindresultaat belangrijk, met een gebouw aan de Kolveniersstraat met grotere oppervlaktes en een betere bewaarklasse in functie van tentoonstellingen.

- Het ontwerp heeft impact op de tuin, de pergola van Van Averbeke verdwijnt? Is het de bedoeling om de tuin te herdenken?

Het verwijderen van de pergola is niet cruciaal. Het is zeker de bedoeling om de tuin te herdenken op basis van een ondersteunde visie. Onze visie is momenteel om een botanische tuin te realiseren en dmv de gebouwen de identiteit van de tuin te versterken.

- Hoe ziet u de invulling van het Rubens Experience Centre, verschillende doelpubliek in acht genomen?

Wij zien het Rubens Experience Centre als een ruimte met drie grote canvassen om een verhaal te vertellen. Het is als een kunstwerk op zich. Als kunstenaar hebben we Bjorn Schmelzer in gedachten om op bepaalde plekken akoestisch, muzikale interventies te brengen. Het is belangrijk om dit in overleg met de curator te bepalen.

BEOORDELING B

Gunningscriterium 1: 
De kwaliteit van de concept- en visievorming en het ontwerpend onderzoek in het licht van de ambities en verwachtingen van de opdrachtgever zoals ze geformuleerd zijn in het bestek:

Gunningscriterium 1.1:  in een ruim maatschappelijk kader

Het is een concept gebaseerd op begrip, respect en bewondering voor Rubens, een gedegen kennis van de  site en de ruimtelijke principes van Rubens historische ruimtelijke concept met de perspectivische zichten en de pronktuin. Het concept presenteert een routing vanaf de Wapper, hertekend als een groene dries, waarin het huidige paviljoen behouden blijft. Het opzet is een ervaring van de perspectieven in de tuin en de opeenvolging van besloten tuinen, hoven en koeren in de 16de-eeuwse stadsuitbreiding. Men legt de beleving heel uitvoerig uit in verschillende 'aktes'. Het is een ontwerpproces dat omstandig is geformuleerd, maar op het vlak van architectuur nog niet expliciet is. Het is een interessant idee om te denken aan een tweede fase voor een nieuw onderkomen voor het Rubenianum in een 'Galleria' gebouw aan Hopland, een gebouw dat zich aan de tuinzijde heel anders presenteert dan aan de straatzijde, dat overzicht biedt over de tuinen en dat toch een rustige en neutrale achtergrond vormt voor de blikken vanuit de tuin. Tegelijk maakt het een andere visie wenselijk op het Kolveniershof, zowel wat (al dan niet onafhankelijk) gebruik betreft van dit pand als wat de architectuur betreft, waarbij de vervangende nieuwbouw een veel grotere terughoudendheid toont naast het historische patrimonium dan het huidige imposante volume. 

Gunningscriterium 1.2:  
meer functioneel toegepast op de praktische eisen van de gebruiker.

De tuin wordt gecontroleerd toegankelijk en de spil van de hele site, hij vormt de verbinding tussen alle functies zonder zijn intieme uitstraling te verliezen. Het museum en de bibliotheek vormen één geheel rondom de tuinen. Als bezoeker blijft het eerste contact met de site de monumentale zichtas waarna hij vanuit het nieuwe onthaal aan Hopland zijn eigen bezoek naar wens kan samenstellen.

Door de routing doorheen de historische museumgebouwen om te keren, betreedt de bezoeker eerst het atelier om vervolgens pas naar de intieme woonvertrekken af te zakken met een kleine shop op het einde van het parcours in de Vlaamse vleugel. Er wordt niet geïnvesteerd in serieuze verbeteringen van de klimaatcondities van de Vlaamse vleugel, maar wel van de Italiaanse vleugel, waar de meest kwetsbare stukken zullen getoond worden.

De back office programma’s van het Rubenshuis en van het Rubenianum worden door hun sterk verweven gebruik samen bekeken en ondergebracht in de in een tweede fase te realiseren verdiepingen van het ‘Galleria’ gebouw dat ook toegankelijk is via Hopland.

In een laatste fase wordt het jaren 70 gebouw op het Kolveniershof afgebroken en vervangen door een tweede ‘Galleria’ gebouw met onder meer een tentoonstellingsruimte en museale faciliteiten. Het sanitair dat bij de onthaalinfrastructuur hoort, wordt in het Hoveniershuisje voorzien.

Score:40

Gunningscriterium 2: 
De procesgerichtheid en procesbereidheid.

Het ontwerpteam legt een grote bereidheid aan de dag om bij de uitwerking van het project te overleggen met de opdrachtgever. Er wordt door middel van een open overlegstructuur met de opdrachtgever een interactief studieproces met duidelijke mijlpalen voorgesteld. Een interdisciplinair en continu team zorgt voor de controle en het nazicht van de werken.

Score: 24

Gunningscriterium 3:
De teamsamenstelling.         

Het ontwerpteam van Robbrecht en Daem architecten stelt voor om voor deze opdracht een beroep te doen op de onderaannemers Callebaut architecten voor wat betreft de restauratietechnische aspecten, Bureau d’Etudes Greisch voor de stabiliteitsstudie, Henk Pijpaert Engineering voor de studie technieken, Daidalos Peutz voor de visie op integrale duurzaamheid, de studie akoestiek, daglichttoetredingen en  EPB verslaggeving en Atelier Maciej Fiszer voor de scenografie van het Rubens Experience Centre.

De expertise voor een goede uitvoering van deze opdracht is aanwezig binnen deze teamsamenstelling.

Score: 16

Gunningscriterium 4:
De raming en kostenbeheersing van de projectkost en het honorarium met vermelding van welke diensten geleverd worden voor het vooropgestelde honorarium.

Het dossier bevat een raming van de werken voor de realisatie van ongeveer 1.535 m² in fase 1. Deze fase omvat het bezoekersonthaal met shop, het Rubens Experience Centre, een verbruiksruimte, sanitair in het hoveniershuisje en een depot(box) in het Rubenshuis.
Er wordt een marge van 20% voor technieken voorzien, wat laag is om te kunnen voldoen aan de energieneutrale ambitie.         

De totale kostprijs (exclusief btw, VH en onvoorzien, exclusief erelonen) bedraagt 3.676.601,00 EUR en blijft onder het vooropgestelde gepubliceerde bedrag.

De offerte voor het ereloon scenografie bedraagt 100.000,00 EUR,  de investeringskost voor de scenografie wordt geraamd op van 600.000,00 EUR.

Score: 5

Gunningscriterium 5:
De aanpak van duurzaamheid.

Het concept gaat uit van de klimaatdoelstellingen die tegen 2050 een daling van 10% van het energieverbruik tov het referentiepeil van het jaar 1990 betekent. Om dit te bereiken met het waardevol erfgoed, waar men beperkte investeringen voorstelt, maar dat moeilijk volledig klimaatneutraal kan worden gemaakt, wil men een win-win bereiken door hoogperformante nieuwe gebouwen met inbegrip van een warmtenet voor uitwisseling tussen oude en nieuwe gebouwen en hernieuwbare energie via zonnepanelen en geothermie. De nieuwe gebouwen vormen zo een toegevoegde waarde voor de conservatie en klimatisatie van het erfgoed.

Er is nagedacht over het energetisch concept, maar de architecturale of indelingsmatige ingrepen zijn niet altijd volgens dezelfde rationaliteit gebeurd.

De grote beglaasde gevel op het zuiden maakt het technisch zeer moeilijk om hier een aanvaardbaar binnenklimaat te realiseren.

Het depot zit verdeeld over zes verdiepingen en staat in open verbinding met mekaar. Dit is wat betreft de klimatisatie niet wenselijk voor de opslag van werken.

Score: 5

Gunningscriterium 6:
De realisatietermijn.

In een eerste fase worden het nieuwe onthaal en belevingscentrum gebouwd, een tweede fase voorziet in een back office en Rubenianum bovenop de eerste fase en in een derde fase wordt de museumuitbreiding op het Kolverniershof en het park op de Wapper ingepland.

Het voorstel voorziet een oplevering van de eerste fase van de werken midden 2020, in tegenstelling tot de door de opdrachtgever vooropgestelde oplevering eind 2019.

Score: 5

BESLUIT B

Het concept is een voorstel waarbij de visie aansluit bij de doelstellingen van de opdrachtgever. Het concept toont een sterke conceptualisering met betrekking tot de aanpak van het erfgoed, die vertrekt vanuit de oorspronkelijke waarde van de Rubenssite en legt het accent op Rubens zelf in de plaats van op 'de Barok'. Zo vat dit concept ten volle de sterke en unieke positie van het Rubenshuis.

Aandachtspunten zijn wel de stedenbouwkundige en architecturale gevolgen van de gefaseerde uitvoering van de bebouwing op Hopland en het risico op de realisatie van enkel de eerste fase. Die zullen dus nog duidelijk in beeld gebracht moeten worden. Ook een grondige technische uitwerking met de nodige aandacht voor de klimatologische, stedenbouwkundige en programmatorische randvoorwaarden dienen nog verder uitgewerkt te worden.

CODE C: ARCHITEKTENBURO KOEN VAN VELSEN

VERDUIDELIJKING BIJ DE VRAGEN:

- Het ondergrondse voorstel heeft weinig te maken met de plek, is dit niet gevaarlijk op een heel specifieke plek?

Het is een heel specifiek en direct antwoord op de vraag.

- Het voorstel is een vlakke ondergrondse ruimte, kan u de vormentaal en het architectonisch repertoire verder verduidelijken?

We willen een driedimensionale beleving van de ruimte creëren. Op de vormingeving is nog marge, dit is slechts het begin, niet het einde.

 - Een meeting point organiseren in het expirience centre brengt drukte met zich mee, worden de wanden hierdoor eerder behang ipv experience?

In het begin creëren we een centrale plek waar de bezoeker gestimuleerd wordt. Het kader is er, de inhoud moet nog waargemaakt worden. De essentie is de verrassing van de ondergrondse ruimte en de ruimere ervaring.

 - Zal de toegang onder de pergola gemakkelijk gevonden worden? Is de lift realistisch voorgesteld?

We voorzien een glazen lift. De inkom zal moeten gereinigd en onderhouden worden, dit is eigen aan een tuin.

Het onthaal kan gevonden worden door het te ontdekken waarbij eerst de koer en de tuin ervaren worden. Een integrale bewegwijzering dmv kleine signalen en wijzers kan eventueel voorzien worden.

- Hoe ziet u de opbouw van de ondergrondse constructie, rekening houdende met een voldoende dik grondpakket om een tuin toe te laten en voldoende hoogte in de ondergrondse ruimte te realiseren? Is een afwaterings- en beregeningssysteem voorzien? Hoe wordt de aansluiting op de kelders van het Rubenshuis voorzien? En is de trap naar het Rubenshuis voldoende groot?

De kelder van het Rubenshuis wordt 50 tot 70 cm verdiept zoals deze in oorsprong was, dit biedt de mogelijkheid om er ruim in te kunnen staan. De verdiepingshoogte de ondergrondse ruimte is 370 cm en ter hoogte van de taxus zal deze lager zijn. Een afwaterings- en beregeningssysteem zijn in de eenheidsprijs vervat.

 - Welke bouwkundige ingrepen zijn noodzakelijk ifv technieken, rookafvoer, ventilatie, enzovoort?

De technieken worden op een verantwoorde manier geintergreerd, dit werd bestudeerd en is haalbaar. Er zijn geen bovengrondse constructies noodzakelijk.

BEOORDELING C:

Gunningscriterium 1:  
De kwaliteit van de concept- en visievorming en het ontwerpend onderzoek in het licht van de ambities en verwachtingen van de opdrachtgever zoals ze geformuleerd zijn in het bestek

Guningscriterium 1.1:  
in een ruim maatschappelijk kader   

Een helder concept, met een duidelijke argumentatie, hoewel een bouwlocatie wordt voorgesteld die niet in de zoeklocaties van de bouwheer werd bestudeerd. De plattegronden zijn praktisch en fraai. Het argument dat de tuin op het dak weer volledige kan worden gerestaureerd is overtuigend en kan voor Onroerend Erfgoed worden geaccepteerd. Er zijn geslaagde hedendaagse voorbeelden voor een toegang tot een museum via een ondergrondse ruimte. Gunstig is dat het plan de ontwikkelingen op de andere zoeklocaties niet hypothekeert. Hier kunnen bij wijze van spreken de gebouwen van de andere inzenders verrijzen, wat ze ook aangeven door geen concept bij te voegen voor het Rubenianum en de site Kolveniershof.         

Gunningscriterium 1.2:
meer functioneel toegepast op de praktische eisen van de gebruiker.  

Een ondergronds hart wordt onder de Rubenstuin gebouwd om alle functies van de Rubenssite tot een geheel met elkaar te verknopen. Het bestaande aanzicht van de tuin blijft hierdoor onaangetast waarbij de toegang tot het foyer en onthaal wordt verwerkt onder de historische pergola. In het foyer vormen enorme interactieve wanden het Rubens Experience Centre en van daaruit heeft de bezoeker via de opgewaardeerde kelders van het Rubenshuis toegang tot het bestaande ongewijzigde museumparcours.

In een latere fase kan het volledig bezoek ondergronds worden ontsloten door eveneens de kelders van de Italiaanse vleugel met het foyer in verbinding te brengen.

Een galerij met ticketbalie, een koffiehoek, een lockerruimte, sanitair, een shop en een educatieve ruimte maken eveneens deel uit van het ondergrondse programma.

Score: 20

Gunningscriterium 2:
De procesgerichtheid en procesbereidheid.

Het ontwerpteam legt een grote bereidheid aan de dag om bij de uitwerking van het project te overleggen met de opdrachtgever. Tijdens het realisatieproces wordt een gedetailleerde werkmethode en timing opgesteld. De werken worden zeer nauwkeurig en regelmatig opgevolgd om verassingen uit te sluiten.

Score: 24

Gunningscriterium 3:  
De teamsamenstelling.        

Het team Koen van Velsen architecten stelt naast hun eigen team verschillende partners en adviseurs voor die beschikken over ruime ervaring, kennis en kunde. Royal Haskoning DHV als adviseur stabiliteit, Arch & Teco Engineering voor de studie technieken, Greenshore consultant voor EPB-verslaggeving, Avitech Acoustics voor advies akoestiek, Skaal als adviseur kosten, Architectenbureau Fritz als adviseur monumentenzorg en SmitsRinsema voor technisch advies mbt buitenruimte. Daarnaast worden optioneel ook samenwerkingsverbanden voorgesteld voor de realisatie van de scenografie van het Rubens Experience Centre.

De expertise voor een goede uitvoering van deze opdracht is aanwezig binnen deze teamsamenstelling.

Score: 16

Gunningscriterium 4:  
De raming en kostenbeheersing van de projectkost en het honorarium met vermelding van welke diensten geleverd worden voor het vooropgestelde honorarium. 

Het dossier bevat een raming van de werken voor de realisatie van ongeveer 1.505 m² voor het ondergrondse bezoekersonthaal, het Rubens Experience Centre, een educatieve ruimte en een koffieruimte.

De totale kostprijs (exclusief btw, VH en onvoorzien, exclusief erelonen) bedraagt  4.372.444,00 EUR en ligt  419.722,96 EUR (inclusief btw) boven het vooropgestelde gepubliceerde bedrag gezien er geen rekening werd gehouden met 10% voor  vermoedelijke hoeveelheden en onvoorziene zaken, daarentegen werden wel de indirecte kosten in rekening gebracht ten belope van 1.088.092,00 EUR.

Het voorziene bedrag voor technieken is procentueel gezien laag. Er wordt geen definitieve offerte voor het ereloon scenografie opgegeven en wel een aantal uurtarieven.

Score: 5

Gunningscriterium 5:  
De aanpak van duurzaamheid.

Het concept biedt met zijn ondergrondse ruimte een goede voorwaarde om energieneutraal te bouwen. Een K22 en E38 peil kan worden gehaald. Door de hoge thermische inertie hoeft geen koeling te worden toegepast. Een BEO-veld en warmterecuperatie op de ventilatiegroepen worden voorzien evenals een aandeel hernieuwbare energie van 10kWh/m² per jaar.      

Om de taxus boom te kunnen behouden wordt een permanente irrigatie voorgesteld.

Score: 5

Gunningscriterium 6:   
De realisatietermijn.

De eerste primaire fase kan gerealiseerd worden binnen de door de opdrachtgever vooropgestelde realisatietermijn.

In een tweede fase wordt het Kolveniershof en het Rubenianum opgenomen.

De werkwijze van het team waarbij binnen iedere fase een verbinding tussen ontwerp, planning en budgetbewaking wordt gemaakt biedt garantie op helderheid, tijdswinst, hogere kwaliteit en een efficiënt werkproces.

Score: 8

BESLUIT C

Functioneel sluit de visie aan bij de doelstellingen van de opdrachtgever. 

Het benutten van de kelderverdieping en het betrekken van de kelders van het Rubenshuis zijn interessante benaderingen. De inrichting van het gevraagde programma op één niveau biedt interessante mogelijkheden. Het blijft echter bij een pragmatische oplossing.

Technisch is het voorstel zwak onderbouwd en wordt de impact van een ondergrondse bebouwing op de Rubenstuin onderschat. Ook de belevingswaarde van een ondergronds onthaal en Rubens Experience Centre is niet overtuigend.

De kwaliteit van de architecturale uitstraling berust volledig in de ondergrondse ruimte waarvan de vormentaal niet overtuigend is.

Er wordt gevreesd dat het voorstel zowel technisch als financieel niet haalbaar is of grote impact zullen hebben op planning en budget.

CODE D: BOVENBOUW ARCHITECTUUR

VERDUIDELIJKING BIJ DE VRAGEN:

- Hoe ziet u de hiërarchie van de gebouwen?

Het Rubenshuis en de tuin zijn de belangrijkste onderdelen, de nieuwe gebouwen zijn gebouwen die zich niet verstoppen op een informele manier. Ze hebben veel zelfvertrouwen, maar bevinden zich niet op de voorgrond, ook tussen het rubenianum wordt nog een bomenrij voorzien.

- Hoeveel toeristen kan een huismuseum aan?

Er werd rekening gehouden bij de inrichting en de routing van het museum en Rubens Experience Centre om het museumbezoek aangenaam en vlot te laten verlopen. Topstukken worden niet in een bottleneck geplaatst, er worden voldoende luchtruimtes voorzien. Het Rubens Experience Centre is samen met de permanente en tijdelijke tentoonstellingen een route, een journey.

- Wordt de volledige site als Rubens Experience Centre geconcipieerd?

We willen van het atelier opnieuw een atelier maken en de beleving verhogen. Enkel de meest kwetsbare stukken worden uit het huis naar de nieuwe tentoonstellingsruimte overgebracht.

- Wordt de idee van de trompe l’oeil niet te ver doorgedreven?

Het is niet de bedoeling om er een Disneyland van te maken, het is een logisch en spannend verhaal gebaseerd op Rubens zelf.

- Wordt de historische zichtas niet te zeer afgebroken?

Er wordt rust en ruimte gecreëerd om van het perspectief te genieten.

- Hoe ziet u de routing als het rode koordje er niet hangt? Kan de tuin publiek gemaakt worden en is de nieuwe gaanderij essentieel?

Het koordje kan zeker weggelaten worden, dan wordt de tuin toegankelijk zonder ticket en nog steeds beheersbaar.

De tuin zien we als een intieme plek, zonder café, er zijn voldoende cafés in de omgeving. De nieuwe gaanderij is niet noodzakelijk en ter vervanging van de bestaande gaanderij, er kan in het vlak van de bebouwing gebleven worden.

- Waarom voorziet u geen bebouwing op de Wapper?

We bouwen een plein op de Wapper. Niemand is blij met het huidge paviljoen, het zorgt voor een teveel aan stromen en conflicten op de Wapper. De mogelijkheid om te bouwen op de Wapper werd grondig onderzocht. Het is echter ongebruikelijk om de Wapper te claimen voor het Rubenshuis, ook de maat van het te realiseren gebouw is te groot voor de Wapper. Het voorstel op Hopland lijkt ons veel logischer, een negatieve leegte wordt opgevuld.

BEOORDELING D:

Gunningscriterium 1:  
De kwaliteit van de concept- en visievorming en het ontwerpend onderzoek in het licht van de ambities en verwachtingen van de opdrachtgever zoals ze geformuleerd zijn in het bestek         

Gunningscriterium 1.1: 
in een ruim maatschappelijk kader     

Een ambitieus plan op basis van de inspirerende gedachte om de Rubens Experience uit te werken in een échte ervaring en geen virtuele. M.a.w. de experience niet vast te koppelen aan een gebouw/ ruimte, maar de ganse site in te zetten in het belevingsverhaal. De routing is daarbij cruciaal en vertrekt vanop de pleinaanleg via de poort van de steeg naar de tuin. Er wordt een loper over de Wapper uitgerold, waardoor het Rubenshuis het centrum wordt langs een nieuwe ader door de stad. De heraanleg van de Wapper kadreert het Rubenshuis, waarbij het huidige paviljoen plaats maakt voor een nieuwe plein. In de tuin worden historische reconstructies zoals de pergola opnieuw bedacht met het oog op een evocatie van de sfeer van de tuin zoals in het schilderij ‘de wandeling in de tuin’ van Rubens. Een weelderige kraag van bomen en groen maskeert de omringende bebouwing en tracht zo de historische openheid te evoceren. De duidelijk uitgewerkte architectuur en plannen tonen een ‘villa’ met een interessante ruimtelijke opbouw. Het pand met zijn sprekende met marmer en trompe-l’oeil beklede gevels actualiseert een architecturaal thema uit de Italiaanse renaissance net als Rubens. De architectuur is helder en ruimtelijk fraai, maar tegelijk ook zeer bepalend in zijn klassieke opzet. De polyvalente zaal in het gebouw werd intelligent opgevat als zaal voor conferenties lezingen maar ook geschikt voor recepties en/of tentoonstellingen. Het concept voor een nieuw Rubenianum is eveneens gedetailleerd uitgewerkt. Een uitgewerkt interieur en een dienend asymmetrisch gebouw laat de blik op de zijgevel van het Kolveniershof maximaal vrij en maakt de galerij terug open, zoals weleer.      

Gunningscriterium 1.2: 
Meer functioneel toegepast op de praktische eisen van de gebruiker.

Het ontwerp van de Wapper zorgt ervoor dat het Rubenshuis centraal op het plein komt te staan en dat men reeds vanop het plein het zicht op het tuinpaviljoen kan ervaren. Vervolgens kan de volledig herbekeken site betreden worden waar het brede verhaal rond Rubens zicht organiseert rondom de tuin.

Het huiselijke palazzo op Hopland werkt als draaischijf van de site waar het onthaal, het sanitair, maar ook de meest kwetsbare collectiestukken in de tentoonstellingsruimtes met goede klimaatcondities kunnen worden ondergebracht. Het Rubens Experience Center wordt niet aanzien als een afzonderlijk programma-onderdeel en wordt geïntegreerd in het huis en het atelier waar het levensverhaal van Rubens kan verteld worden.

Door de huidige uitgang achteraan het museum om te vormen tot een tuinpad als nieuwe toegangs-as, vormt de nieuwe routing binnen het museum een heldere lus met het eindpunt op de koer en zijn monumentale zichtas. 

In een tweede fase wordt aan de Kolveniersstraat een nieuw Rubenianum gebouwd dat zorgvuldig aansluit op het Kolveniershof en waarbij de tuin opnieuw zijn volle diepte krijgt.

Score: 32

Gunningscriterium 2:
De procesgerichtheid en procesbereidheid.

Het ontwerpteam legt een grote bereidheid aan de dag om bij de uitwerking van het project te overleggen met de opdrachtgever.

Het ontwerpteam beschikt over uitgebreide expertise voor de technische uitwerking van het ontwerp en de controle op de uitvoering van de werken. De werkwijze garandeert permanentie, continuïteit en kwaliteitsbewaking.

Score: 24    

Gunningscriterium 3:
De teamsamenstelling.

Het bureau Bovenbouw architectuur is georganiseerd rond de zaakvoerder als twee teams die telkens aangestuurd worden door 2 tot 3 senior architecten en regelmatig terugkoppelen met de zaakvoerder.

Voor de opmaak van studieontwerpen technische uitrusting, veiligheidscoördinatie, EPB-verslaggeving, stabiliteit, technieken, lichtstudies, enzovoort wordt beroep gedaan op vaste partners.

Deerns bvba voor de studie technieken, Bollinger+Grohmann voor de studie stabiliteit, Callebout architecten, Landinzicht landschapsarchitecten en XPEX als museograaf en scenograaf. De expertise voor een goede uitvoering van deze opdracht is aanwezig binnen deze teamsamenstelling.

Score: 16

Gunningscriterium 4:  
De raming en kostenbeheersing van de projectkost en het honorarium met vermelding van welke diensten geleverd worden voor het vooropgestelde honorarium.

Het dossier bevat een raming van de werken voor de realisatie van ongeveer 2.060 m² in fase 1. Deze fase omvat de realisatie van het bezoekersonthaal met geïntegreerd sanitair, het Rubens Experience Centre, een educatieve ruimte en een tentoonstellingsruimte.

Er wordt een marge van 35% voor technieken voorzien, wat realistisch is om te kunnen voldoen aan de energieneutrale ambitie. De totale kostprijs (exclusief btw, VH en onvoorzien, exclusief erelonen) bedraagt  4.154.098,66 EUR en ligt 129.105,32 EUR (inclusief btw) boven het vooropgestelde gepubliceerde bedrag.

De offerte voor het ereloon scenografie bedraagt 139.706,00 EUR.

Score: 5

Gunningscriterium 5:
De aanpak van duurzaamheid.

Een nota toont dat nagedacht werd over technieken en energiezuinigheid. De vrij gesloten gevels zijn een goede voorwaarde voor thermische inertie en de luchtbehandeling wordt voorzien van warmte- en vochtterugwinnning. Hernieuwbare energie wordt opgewekt door een lucht-water warmtepomp en PV panelen.         

De zuidgevel op Hopland met trompe l’oeil zorgt voor een beperking van het oververhittingsrisico wat het zomercomfort ten goede komt.

Het dossier getuigt van een logische visie wat betreft de klimaatklassen en de nodige aandacht voor duurzaamheid die breder gaat dan energie alleen.

Score: 8

Gunningscriterium 6: 
De realisatietermijn.

Er wordt een voorstel van timing gegeven waarbij sommige deelfasen verschillen van deze uit de projectdefinitie. De door de opdrachtgever vooropgestelde einddatum blijft hierbij wel gehandhaafd met een oplevering van de werken eind 2019. Mogelijk kan door middel van een slimme bouwstructuur nog extra tijd gewonnen worden.

Score: 8

BESLUIT D:

De manier waarop het Rubens Experience Centre is opgevat is inventief en het biedt structuur aan het verhaal voor een bezoekersstroom die op een korte tijdspanne het parcours moeten doorlopen.

Het gedetailleerd concept getuigt van een gedegen analyse en een sterke waardestelling.

De relatie met de omgeving en de stad is concreet uitgewerkt en krijgt de nodige aandacht. De openheid van het gebouw en de stedenbouwkundige benadering beantwoorden aan de doelstellingen van de opdrachtgever met betrekking tot de ontwikkeling van de site.

Ondanks de duidelijk uitgesproken en gedurfde krachtlijnen die aan de basis liggen van de visie, zijn de ingrepen en voorstellen respectvol. De keuze voor een nieuwe structuur aan Hopland draagt bij aan de ruimtelijke beleving en biedt meer vrijheid in een interessante ontwikkeling van de site.

De ideeën rond ontsluiting en circulatie zijn intelligent en zorgen voor een goed leesbare site waarbij alle lagen autonoom, flexibel en multifunctioneel kunnen ingezet worden. Er zal verder onderzoek noodzakelijk zijn rond het in situ tentoonstellen van de oude kunst. Ook een verdere uitwerking van het belevingscentrum  is noodzakelijk met aandacht voor de inhoudelijke wensen, het binnenklimaat en de routing.

3) BIJKOMENDE VRAGEN

De juryleden evalueerden de offertes en besloten om aan alle ontwerpers een aantal verduidelijkingen en vraagstellingen te formuleren in het licht van de onderhandelingsprocedure.

De  procesbereidheid  en de kwaliteit van de concept- en visievorming is volgens de opdrachtgever op de diverse domeinen duidelijk tot uiting gekomen bij de antwoorden op de bijkomende vragen en laat toe een oordeelkundig besluit te nemen welk voorstel het best aansluit bij de ambities geformuleerd in de projectdefinitie en de beoogde vertaling van het programma van eisen in een ontwerpconcept.

4) TUSSENTIJDSE BESLUIT

De jury geeft het ontwerpvoorstel van Robbrecht en Daem de meest positieve beoordeling van de laureaten.

Omwille van de conceptuele benadering bevat het voorstel van Robbrecht en Daem Architecten een visie waarbij in open dialoog opdrachtgever en opdrachtnemer verder onderzoek moeten doen naar de meest optimale oplossing.

Overzicht van de totaalscore:

Het ontwerpvoorstel van Robbrecht en Daem Architecten wordt door de jury weerhouden en voorgedragen als het voorstel met het meeste potentieel om te beantwoorden aan de verwachtingen rond de visie voor de Rubenssite en de realisatie van een onthaal en Rubens Experience Centre voor het Rubenshuis.

Er zijn echter enkele aandachtspunten die verder afgestemd moeten worden:

Stedenbouwkundig/ programma/ duurzaamheid:

• Een logische fasering van te bouwen volumes (gelijktijdige realisatie van fase 1 + fase 2 van het ontwerpvoorstel), die ten allen tijde een stedenbouwkundig aanvaardbaar geheel vormen, rekening houdend met harmonieregel, gabarit, inkijk & privacy, overlast binnengebied, enzovoort.
• Depot Rubenianum en Rubenshuis: organisatorisch, functioneel (bereikbaarheid en omvang) en klimatologisch.
• Concept & materialisering van de Zuidgevel aan Hopland, opdat oververhitting vermeden wordt en de klimaateisen van specifieke ruimtes (depotruimtes, kantoorfunctie) gegarandeerd kunnen worden.
• Een geïntegreerde inplanting van toiletten in het onthaalgebouw.

Budget:

• Ontwerp en raming dienen ten allen tijde een stedenbouwkundig kwalitatieve uitkomst te bieden. Het beschikbare budget is op dit moment ontoereikend om het ganse volume (fase 1 + 2) van het ontwerpvoorstel dat momenteel voorligt, op te trekken.
• Ereloonpercentage in overeenstemming met het uiteindelijk te realiseren ontwerp.

Timing:

• Opleveringsdatum oktober 2019.

5) ALGEMEEN BESLUIT

De jury geeft het ontwerpvoorstel code B de meest positieve beoordeling van de laureaten.
Het advies van de Vlaamse Bouwmeester over dit ontwerp is het volgende (mail dd. 24 mei 2017):

“De stedenbouwkundige omkadering met de Wapper als groene dries is een zeer sterk gegeven waardoor de nu veel te minerale harde continue ruimte van Meir via Wapper naar Theaterplein een groene adempauze krijgt.

Het behoud van het paviljoen van Beel in een totaal uitgeklede versie, gereduceerd tot een afdak met wat zitbanken onder, creëert een perfecte rustplek net voor het Rubenshuis. Zo kan je ook bij een zomerse regenbui nog beschut buiten zitten, met zicht op het Rubenshuis! Het feit dat er enkel nog een paar kolommen staan zorgt voor totale visuele transparantie waardoor de zichtbaarheid van het Rubenshuis op geen enkele manier gehypothekeerd wordt.

Het accent leggen op Rubens zelf in de plaats van op 'de Barok' is een zeer juiste en sterke keuze.

De Rubens Experience zet in op digitale media, waardoor ze toekomstbestendig is.

De keuze voor een austere, introverte en neutrale architectuur voor de toegevoegde nieuwbouw (experience en Rubenianum) is veruit de beste. Een gedoseerde transparante en tegelijk toch wat introverte gevel aan het Hopland is de juiste lichaamstaal. Het heeft geen zin daar een open uitnodigende transparante gevel te maken op een plek waar geen inkom of relatie met de buitenruimte nodig s. Bovendien is een filigrane semi-transparantie een goed antwoord op de pal zuid gerichte oriëntatie.

Het creëren van rustig en symmetrisch kader in de backdrop van de aslijn van inkom is een sterke geste.”

Conform artikel 26 §1, 4° van de wet van 15 juni 2006 wordt een overheidsopdracht voor diensten die volgt op een ontwerpenwedstrijd (in de zin van artikel 3, 10° van dezelfde wet) geplaatst bij onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking waarbij de opdracht wordt gegund aan een van de winnaars van de ontwerpenwedstrijd na onderhandelingen.

Procedure 

Het college besliste op 4 mei 2016 om de Vlaams Bouwmeester te mandateren voor de procedure Open Oproep met het oog op het uitschrijven van een onderhandelingsprocedure onder geselecteerde kandidaten. De procedure heeft als doel de aanstelling van een ontwerper voor de ontwikkeling van een visie voor de Rubenssite en realisatie van een onthaal en Rubens Experience Centre voor het Rubenshuis. 

Op 25 november 2016 besliste het college om voor deze studieopdracht, op advies van de Vlaams Bouwmeester en aan de hand van de selectiecriteria, volgende vijf kandidaten te selecteren: 

• 6a Architects;
• Architectenbureau K. van Velsen BV;
• Robbrecht en Daem Architecten;
• Bovenbouw Architecten;
• Beckers Noyez Architecten.

De vijf geselecteerde kandidaten werden uitgenodigd om een projectvoorstel in te dienen.

Op 19 december 2016 werd de deelname van de kandidaat Beckers Noyez Architecten zonder gevolg stopgezet omwille van persoonlijk redenen.

Om de overige vier geselecteerden in staat te stellen een hoog kwalitatief voorstel in te dienen, werden hiertoe twee briefings georganiseerd op 23 december 2016 en op 23 januari 2017. Tijdens de briefings heeft de stad Antwerpen het project toegelicht en vragen van de geselecteerden beantwoord. 

Op 20 april 2017 hebben de vier geselecteerden hun projectvoorstel ingediend bij de Vlaams Bouwmeester. Alle projectvoorstellen werden op tijd en anoniem ingediend. 

Projectkost en beschikbaar budget

Het beschikbare krediet bedraagt 5.400.000,00 EUR (inclusief btw, overschrijding vermoedelijke hoeveelheden en herzieningen, exclusief erelonen). Dit bedrag werd mee opgenomen in de projectdefinitie (collegebesluit van 25 november 2016, jaarnummer 10278) en meegedeeld tijdens de briefings tussen de stad Antwerpen en de kandidaten. Dit bedrag vormt het referentiekader bij de raming voor de ingediende voorstellen.

De bouwkostenraming voor het ontwerpvoorstel van Robbrecht en Daem architecten bedraagt 3.676.601 EUR + 21% btw = 4.448.687,21 EUR inclusief btw.

Het globaal ereloon percentage voor architectuur, stabiliteit en technieken (inclusief akoestiek) werd vastgelegd op 10,50 % van het totale investeringsbedrag.

Voor de studieopdracht wordt de uitgave voor het ereloon van het aangestelde architectenbureau geraamd op 467.112,15 EUR (inclusief btw) en kan als volgt verrekend worden op de buitengewone begroting 2017, 2018 en 2019. Er is voldoende krediet beschikbaar. 

- Buitengewone begroting 2017: 20% : 93.422,43 EUR
- Buitengewone begroting 2018: 40% : 186.844,86 EUR
- Buitengewone begroting 2019: 40% : 186.844,86 EUR

Artikel 57 § 3,4° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.