2017_CBS_04140 - District Borgerhout. Lichtontwerp Moorkensplein en districtshuis. SWOU11607 - Definitief ontwerp - Goedkeuring

In het kader van het masterplan Moorkensplein en omgeving startte in 2016 de renovatie van het districtshuis. Eind 2017 is de start van de heraanleg van het plein gepland. Als aanvulling op beide projecten werd Radiance35 aangesteld om een integraal lichtontwerp op te maken conform de principes van het lichtplan van de stad. Het nieuwe architecturale verlichte districtshuis wordt de nieuwe blikvanger op het plein. De overige pleinruimte en omliggende straat worden aangepast volgens hun functie en beleving in afstemming met het districtshuis. Het voorliggende definitief ontwerp is tot stand gekomen door een actief ontwerpproces en resulteert in een kwalitatief verlichtingsplan voor het plein en het gebouw.

Ontwerp

De ontwerpers maakten een plan op dat bestaat uit verschillende lagen, inspelend op de gewenste sfeer, gebruik en beeld. Alle verlichtingselementen worden voorzien van LED-verlichting en er wordt in hoofdzaak met warm wit licht gewerkt. Alle armaturen op het gebouw worden op een zorgvuldige wijze geplaatst zodat ze niet of nauwelijks opvallen.

De openbare ruimte wordt opgesplitst in drie zones:

1. het stedelijke salon (de verblijfsruimte aan de oostzijde van het districtshuis) wordt met masten van bovenaf verlicht. De verlichting zal doorheen de kruin van de bomen gericht zijn op het meubilair. De looproutes rond deze zone worden in het donker door gevelarmaturen verlicht;
2. op het voorplein wordt een accent gerealiseerd dat verwijst naar het glas-in-loodraam aan de achterzijde van het gebouw. Gedurende de week is dit een witte verlichting, in het weekend wordt dit gekleurd licht; 
3. de doorgaande as wordt op een functionele manier verlicht met gevelarmaturen en lantaarns. Er wordt voor een specifiek gevelarmatuur gekozen, afwijkend van het lichtplan, om de centrumfunctie van het plein ook in de verlichtingsarmaturen aan te geven.

Voor het monumentale gebouw zullen verschillende lagen een spel vormen zodat het gebouw in zijn geheel wordt verlicht:

• alle zijden worden vanop afstand aangestraald door schijnwerpers die een zachte gloed over het gebouw brengen;
• in een tweede laag worden talrijke architecturale details verlicht. De details maken de architectuur leesbaar en bepalen mee de beeldwaarde van het gebouw. Volgens de ontwerpers primeert de voorgevel als blikvanger en herkenningspunt vanop de Turnhoutsebaan. Daarom worden verschillende accenten, waaronder de klok en balustrades van de toren, belicht. Aan de achterzijde wordt het glas-in-loodraam door de verlichting in het donker ook zichtbaar. 
• om het gebouw vanuit de omgeving te kunnen waarnemen, wordt ook de bovenkant opnieuw zichtbaar gemaakt. Samen met andere belichte details die de dakvorm mee bepalen, wordt het gebouw herkenbaar. 
• de vierde laag heeft als doel aan de buitenzijde aan te geven dat in het gebouw activiteiten plaatsvinden. De verlichting van binnen naar buitenuit zal voortvloeien uit het gebruik van de zalen in het gebouw.

De twee historische armaturen aan de trappenpartij horen bij het beschermd monument en worden gerestaureerd waarbij verlichting volgens de hedendaagse principes (LED) wordt voorzien.

Het ontwerp is afgetoetst met de principes van het lichtplan en past binnen het vooropgestelde budget.

Overleg

Het ontwerp kwam tot stand door verschillende overlegmomenten met de werkgroep bestaande uit het team Radiance35, de stadsdiensten en Eandis.

Op 23 november 2016 organiseerde Radiance35 een verkennende nachtwandeling voor bewoners en betrokkenen.

Op 21 februari 2017 werd een toelichting gegeven aan het districtscollege van Borgerhout.

Op 21 februari 2017 werd een proefopstelling georganiseerd om meer inzicht in het voorstel te krijgen.

Op 20 maart 2017 werd het ontwerp besproken met de verschillende diensten met betrekking tot Onroerend Erfgoed. Vanuit het Agentschap Onroerend Erfgoed (Vlaanderen) en departement ruimte, erfgoed en mobiliteit - dienst erfgoed (provincie) werden bezorgdheden via mail doorgegeven.

Uitvoering

De uitvoering van de verlichting voor het openbaar domein zal worden afgestemd op de heraanleg van het plein. Deze werken starten vermoedelijk vanaf oktober 2017 en duren één jaar. In het voorjaar 2018 zal de verlichting van het districtshuis worden uitgevoerd.

De stad Antwerpen keurde in 2012 het algemeen lichtplan goed, waardoor het beschikt over een visie om de verschillende delen van de stad te voorzien van coherente en duurzame verlichting. Het lichtplan van de stad Antwerpen is gebaseerd op drie lagen: de basisverlichting in de verschillende zones van de stad, de verlichting van de structurele assen en de sfeerverlichting. In die derde laag bevinden zich de gebouwen, monumenten en speciale zichten, die de sfeer in de woonomgeving versterken. De wijze waarop de derde laag wordt aangepakt staat nauwkeurig beschreven in het lichtplan. 

De stad en het district Borgerhout keurden in 2015 (jaarnummers 3982 en 188) de procesnota goed voor de heropstart van het stadsontwikkelingsproject Moorkensplein en omgeving. 

Op 30 september 2016 (jaarnummer 8450) keurde het college de gunning goed voor het aanstellen van een lichtontwerper voor het Moorkensplein en het districtshuis van Borgerhout, op basis van bestek GAC/2016/4026, aan Architecture Radiance35 cv. 

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt het definitief ontwerp (20 april 2017) voor van het lichtontwerp voor het Moorkensplein en het districtshuis van Borgerhout.

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SWN050303P03095.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. Het Moorkensplein is een lokale straat.

Het college is bevoegd voor de bovenlokale budgetten.