2017_CBS_10688 - Eerstelijnszones - Aanvragen vorming eerstelijnszones - Goedkeuring

Het Vlaamse zorglandschap is op een erg gefragmenteerde wijze georganiseerd en vanuit te veel verschillende structuren. Het toekomstbeeld van hoe zorg zou georganiseerd moeten zijn om in te kunnen spelen op het toenemend aantal zorgvragen, is discipline en sector overstijgend en veronderstelt een integrale benadering van de persoon met een zorg- en ondersteuningsnood. De gezondheidssector en de welzijnssector moeten hiervoor op een meer structurele en geformaliseerde manier gaan samenwerken.

Om deze sectoren actief te ondersteunen om interdisciplinair en integraal te gaan werken, worden op drie niveaus structuren opgericht, gefinancierd vanuit Vlaanderen: eerstelijnszones (75.000-125.000 inwoners), regionale zorgzones (400.000 – 500.000 inwoners) en het Vlaams Instituut voor de Eerste Lijn. De focus ligt in een eerste fase op de afbakening van de eerstelijnszones. In een latere fase voeren de partners actief in een eerstelijnszone onder andere de volgende opdrachten uit:

• intersectorale en interdisciplinaire samenwerking stimuleren;
• inhoudelijke afstemming van preventie, curatie, begeleiding, ondersteuning, rehabilitatie in welzijn en gezondheid realiseren;
• ondersteuning van de praktijk en dienstverlening onder andere bij toepassing (nog te ontwikkelen) methodiek geïntegreerde zorgplanning;
• een vormingsaanbod helpen organiseren afgestemd op de noden in de eerstelijnszone;
• zorgaanbieders helpen met het oplossen van problemen, knelpunten of drempels op het vlak van praktijkvoering;
• stimuleren van initiatieven rond buurtgerichte zorg;
• stimuleren van digitale multidisciplinaire gegevensdeling.

Op basis van het aantal inwoners worden er in Antwerpen vier eerstelijnszones gevormd. Voor de concrete afbakening werd rekening gehouden met historische gegroeide samenwerkingsverbanden, in hoofdzaak vanuit beroepsbeoefenaars.

• eerstelijnszone Antwerpen Centrum: postcodes 2000 (Antwerpen), 2018 (Antwerpen), 2060 (Antwerpen), 2600 (Berchem-Antwerpen), 2050 (Linkeroever-Antwerpen);
• eerstelijnszone Antwerpen Noord: postcodes 2170 (Merksem), 2030 (Antwerpen), 2180 (Ekeren), 2040 (Berendrecht, Zandvliet, Lillo), 2900 (Schoten) en 2940 (Stabroek/Hoevenen);
• eerstelijnszone Antwerpen Oost: postcodes 2100 (Deurne - Antwerpen); 2140 (Borgerhout - Antwerpen); 2160 (Wommelgem);
• eerstelijnszone Antwerpen Zuid: postcodes, 2020 (Antwerpen), 2660 (Hoboken – Antwerpen), 2610 (Wilrijk – Antwerpen).   

De aanvragen voor de vier Antwerpse eerstelijnszones omvatten naast de afbakening ook antwoorden op een een aantal inhoudelijke vragen en motivatiecriteria waarop kan worden verder gebouwd. Ook formele engagementsverklaringen van betrokken verplichte en optionele partners moeten worden toegevoegd. De verplichte partners zijn:

• openbare besturen: alle gemeentebesturen uit de zones (inclusief OCMW);
• beroepsbeoefenaars in de eerstelijn: huisartsen, thuisverpleegkundigen, kinesitherapeuten, tandartsen en apothekers;
• geestelijke gezondheidszorg: psychologen, eerstelijnspsychologische functie, GGZ-partners;
• diensten of centra, indien aanwezig in de eerstelijnszones: gezinszorg en aanvullende thuiszorg, oppashulp, lokale dienstencentra, maatschappelijk werk van de ziekenfondsen, centra voor algemeen welzijnswerk (CAW), woonzorgcentra, Huizen van het Kind;
• erkende verenigingen van gebruikers en mantelzorgers, indien aanwezig in de eerstelijnszones.

Goedkeuring van de aanvragen voor de vier Antwerpse eerstelijnszones door het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid wordt verwacht in maart-april 2018.

Op 26 mei 2015 (jaarnummer 280) keurde de gemeenteraad de aanpassing meerjarenplan 2014-2019 en budgetwijziging 2015 goed. Met deze beslissing werd eveneens de scherp gestelde doelstelling gezondheid goedgekeurd. Eén van de actieplannen hieronder luidt: “De toegankelijkheid van eerstelijnszorg is verbeterd". Eerstelijnszorg is een belangrijke toegangspoort tot zorg. Een laagdrempelige toegang tot de eerstelijnszorg verbetert de gezondheidssituatie van de burger. De stad wil de Vlaamse beleidsintenties om de eerstelijnszorg te optimaliseren ondersteunen.

Met de conclusies van de eerstelijnsconferentie van 16 februari 2017 met als thema 'De reorganisatie van de eerste lijn in Vlaanderen' kregen de Vlaamse beleidsintenties concreet vorm. De in juli 2017 verstuurde Vlaamse omzendbrief ‘Oproep tot de vorming van eerstelijnszones’ zette het effectieve hervormingstraject van de eerstelijn in. Deze oproep is de start van een proces dat zich verder zal ontvouwen tussen vandaag en 2025. Als lokaal bestuur is de stad Antwerpen één van de vereiste partners voor de vorming van de vier Antwerpse eerstelijnszones. Ten laatste op 31 december 2017 moeten voorstellen tot afbakening van deze eerstelijnszones ingediend zijn.

Om de vorming van deze zones in goede banen te leiden keurde het college op 29 september 2017 (jaarnummer 08536) de trekkende rol van de stad Antwerpen bij de afbakening en vorming van de vier Antwerpse eerstelijnszones goed. Deze rol werd concreet als volgt ingevuld:

• de stad Antwerpen stelde via een interne en externe werkgroep, samen met andere trekkende partners, een inspiratienota op. In deze inspiratienota werd een aanzet van antwoorden geformuleerd op de vragen die in het aanvraagformulier voor de afbakening en vorming van de eerstelijnszones van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid werden gesteld;
• deze inspiratienota werd ruim verspreid voor input en feedback naar alle verplichte en optionele partners voor de eerstelijnszones, naar relevante ziekenhuisnetwerken en naar de faculteit geneeskunde van de UAntwerpen;
• op basis van de verzamelde input en feedback van vele partners en een breed toetsingsmoment op 21 november 2017 werd een consensus bereikt over de voorgelegde aanvragen voor afbakening en vorming van de vier Antwerpse eerstelijnszones. Deze aanvragen werden vanaf 28 november 2017 ter goedkeuring voorgelegd aan alle verplichte en optionele partners;
• de stad Antwerpen is voorlopige penhouder voor de vier Antwerpse eerstelijnszones en dient de aanvragen voor de afbakening en vorming van eerstelijnszones in bij het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.