2017_CBS_07993 - Beheer geïnde gelden - Principebeslissing cashloos werken - Goedkeuring

Op internationaal vlak zijn vooral de Scandinavische landen voortrekkers in het uitwerken van mogelijkheden en toepassingen om naar een cashloze maatschappij te evolueren. In België zijn er verschillende technische mogelijkheden aanwezig waarvan een aantal reeds door bedrijfseenheid Financiën onderzocht maar nog niet geïntroduceerd werden. De stad Antwerpen kan nog een grote stap voorwaarts zetten en zich verder profileren als een stad die vlot inspeelt op nieuwe (digitale) ontwikkelingen.

Binnen de stad zijn er reeds een aantal dienstverleningen die cashloos verlopen (onder andere containerparken, markten en kermissen, onbemande sporthallen, jeugdactiviteiten). Verder verlopen de belastingen ook al cashloos. Tevens worden nu al tickets van musea en culturele centra online verkocht. Uit navraag bij de ombudsvrouw blijkt dat er tot nog toe geen klachten waren met betrekking tot deze cashloze dienstverleningen. Bedrijfseenheid financiën stelt voor om bijkomend bepaalde dienstverleningen cashloos te laten verlopen.

Cashloos werken heeft een aantal kosten- en tijdsbesparende aspecten (administratieve optimalisaties, minder cashtellingen/kasverschillen, minder kans op fraude/diefstallen, lagere kosten betaalautomaten, ...). Afhankelijk van de wijze waarop er cashloos gewerkt zal worden, is er mogelijks een verhoogde werklast bij debiteurenbeheer. Volgens de visie van bedrijfseenheid Financiën wordt er, in het kader van cashloos werken, bewust voor geopteerd om niet achteraf te factureren.

De kosten- en tijdsbesparingen die door cashloos werken worden bekomen, zijn ten gunste van de andere dienstverlening naar de burger toe. Daarnaast zullen er geen wisselfouten in het nadeel van de burger meer zijn.

De technische mogelijkheden om cashloos te werken evolueren snel op korte termijn. Door kort op de bal te spelen (of zelfs te anticiperen) kan een modern openbaar bestuur zich verder profileren als een stad die inspeelt op nieuwe (digitale) ontwikkelingen .

De bedrijfseenheid Financiën ging de mogelijkheid om cashloos te werken na, zowel voor stad Antwerpen als voor de vzw’s verbonden aan de bedrijfseenheid Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs. De mogelijkheid om cashloos te werken bij het OCMW wordt nog verder onderzocht (specifiek bij de steuntrekkers).

Uit het onderzoek blijkt dat in 2016:

• circa 132 miljoen euro ontvangsten gegenereerd werden waar een burger of een bedrijf bij betrokken was;
• hiervan werd circa 12 miljoen euro ontvangen uit de loketwerking in de districten, bij de bibliotheken en bij de zwembaden;
• binnen deze circa 12 miljoen euro bedroegen de cash-ontvangsten:
• circa 2 miljoen euro uit de loketwerking;
• circa 0,3 miljoen euro bij de bibliotheken;
• circa 0,7 miljoen euro bij de zwembaden. 
• daarnaast waren er nog voor circa 1,2 miljoen euro cash-ontvangsten bij de musea.

Tijdens het onderzoek werd maximaal rekening gehouden met de wettelijke bepalingen. Cash blijft immers een wettelijk betaalmiddel dat in principe niet geweigerd mag worden tenzij er een gegronde reden is (onevenredigheid ten opzichte van de waarde van het aan te kopen product, veiligheid en vermoeden van vals geld). Het is echter mogelijk om met de klant een alternatief overeen te komen zoals al gebeurt voor een aantal dienstverleningen (bij voorbeeld containerparken, onbemande sporthallen).

Indien een klant alsnog met cash wenst te betalen, werden twee voorstellen uitgewerkt:

• de burger kan met een gestructureerde mededeling doorverwezen worden naar de Post om daar cash te betalen;
• in allerlaatste instantie wordt stadsloket Deurne en de centrale kas van het OCMW (Lange Nieuwstraat) voorgesteld als uitwijkmogelijkheden om in uitzonderlijke omstandigheden nog met cash te betalen.

Door de technologische evolutie bestaan er momenteel, naast de klassieke betaalmethoden (on-line, kredietkaart, betaalkaart, overschrijving, ...) innovatieve betaalmethoden om cashloos te betalen:

• via QR-code (voorbeeld Seqr);
• via geolocatie (voorbeeld Payconiq);
• via rechtstreekse facturatie in de mailbox (voorbeeld POM).

In de toekomst zullen ook mobile wallets verder hun intrede maken (Android Pay (bestaat reeds in België), Apple Pay (reeds beschikbaar in een aantal Europese landen), ...).

De bedrijfseenheid Financiën stelt voor om, door middel van introductie van innovatieve betaalmethoden en gewijzigde flows, cashloos werken in te voeren voor alle producten en diensten op volgende locaties:

• stadsloketten;
• zwembaden;
• bibliotheken;
• musea;
• cultuurcentra.

De invoering van cashloos werken zal op deze locaties gefaseerd ingevoerd worden en er zal ook gewerkt worden met pilootprojecten. Deze pilootprojecten moeten nog bepaald worden.

Stadsloketten

Naast het gebruik van innovatieve betaalmethoden op het moment van loketbezoek, zal ook het online betalen verder uitgebouwd moeten worden.

Bibliotheken

Voor kinderen en jeugd zal bekeken worden in welke mate betalingen via hun ouders kunnen verlopen (bijvoorbeeld de betaling van het leengeld zal op korte termijn via A-stad kunnen gebeuren).

Zwembaden, musea en cultuurcentra

Door in te zetten op online of mobiel betalen zal een ticket van zwembaden en musea voortaan een geldigheidstermijn hebben. Ook het gebruik van lockers zal cashloos gebeuren (lockers zullen aangepast worden aan een systeem zonder munten).

Andere

Tenslotte dienen de mogelijkheden om cashloos te werken op culturele stadsprojecten en in horeca-gelegenheden binnen de EVA-vzw’s nog verder onderzocht te worden.

Bij de verdere uitwerking zal er rekening gehouden moeten worden met mogelijke drempels die kunnen ontstaan voor sommige klantengroepen (kinderen en jeugd, mensen in kansarmoede).

Daarnaast wordt voor stedelijke locaties met concessiehouders (musea, zwembaden) voorgesteld dat de stad hen stimuleert en faciliteert om ook cashloos te werken (door bijvoorbeeld BC-terminals aan te bieden op het raamcontract van de stad).

Om cashloos werken succesvol in te voeren, moet er aan een aantal voorwaarden voldaan worden:

• een uitgebreide communicatiecampagne naar de burger toe;
• snelle alternatieve betaalmethoden;
• extra aandacht voor:
•  kinderen, jeugd en senioren;
•  mensen in kansarmoede.

Werken met cash brengt blijvende kasverschillen, audits, administratieve werklast en onveiligheid met zich mee. Om aan al de bekommernissen en frustraties tegemoet te komen, heeft bedrijfseenheid Financiën een voorstel uitgewerkt om cashloos te gaan werken.

De kosten voor het invoeren van volledig cashloos werken worden pas duidelijk na verdere uitwerking van de verschillende mogelijkheden.

Het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 bepaalt de bevoegdheden van de stadssecretaris en de financieel beheerder.
Op grond van het Gemeentedecreet artikel 100 §3 is de stadssecretaris verantwoordelijk voor de chartale gelden en de kasverrichtingen.