Terug

2017_CBS_01717 - Stad aan het water. Gedempte Zuiderdokken - Schetsontwerp herinrichting openbaar domein - Goedkeuring

college van burgemeester en schepenen
vr 24/03/2017 - 09:00 Collegezaal, stadhuis
Goedgekeurd

Samenstelling

Aanwezig

Bart De Wever, burgemeester; Koen Kennis, schepen; Caroline Bastiaens, schepen; Ludo Van Campenhout, schepen; Claude Marinower, schepen; Marc Van Peel, schepen; Rob Van de Velde, schepen; Nabilla Ait Daoud, schepen; Fons Duchateau, schepen; Roel Verhaert, stadssecretaris

Afwezig

Serge Muyters, korpschef

Secretaris

Roel Verhaert, stadssecretaris

Voorzitter

Bart De Wever, burgemeester
2017_CBS_01717 - Stad aan het water. Gedempte Zuiderdokken - Schetsontwerp herinrichting openbaar domein - Goedkeuring 2017_CBS_01717 - Stad aan het water. Gedempte Zuiderdokken - Schetsontwerp herinrichting openbaar domein - Goedkeuring

Motivering

Gekoppelde besluiten

Inspraak

Op 28 mei 2016 werd in het Zuiderpershuis het wedstrijdontwerp aan de bevolking voorgesteld op een informatie- en participatiemoment. Een belangrijk onderwerp van debat was de organisatie van evenementen op de Gedempte Zuiderdokken. Dit zowel naar aard en grootte van evenementen als naar de locatie.

Op 9 november 2016 werd in het Zuiderpershuis een informatievergadering georganiseerd over de aanleg van de ondergrondse parkings en de mobiliteit op en rond de Gedempte Zuiderdokken. Op 26 november 2016 werd in den Bell het voorstel voor het schetsontwerp aan de bevolking gepresenteerd op een informatie- en participatiemoment.

Op 23 januari werd, op initiatief van een aantal buurtbewoners (Club Zuid), een tweede informatievergadering georganiseerd over de mobiliteit op en rond de Gedempte Zuiderdokken.

Aanleiding en context

Datum Orgaan Jaarnummer Omschrijving
28 mei 2014 college

5736

Het college beslist om het huidige bovengronds parkeeraanbod op de Gedempte Zuiderdokken ondergronds te brengen en de bovengrond te transformeren tot een kwalitatieve publieke ruimte.

29 mei 2015 college 4135

Het college keurt de principes voor de realisatie van de ondergrondse parkings Steendok en Kooldok en de aanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken goed. Het college geeft opdracht aan GAPA om een private partner aan te stellen voor de realisatie van Parking Kooldok en Steendok.

Het college geeft opdracht aan AG VESPA om via de procedure Open Oproep van de Vlaams Bouwmeester een ontwerper voor de heraanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken aan te stellen en om een projectdefinitie voor de heraanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken op te maken en ter goedkeuring aan het college voor te leggen.

12 juni 2015 raad van bestuur AG VESPA   

De raad van bestuur van AG VESPA geeft een mandaat aan het directiecomité van AG VESPA om via de procedure van de Open Oproep van de Vlaams Bouwmeester een ontwerpteam aan te stellen inclusief het nemen van alle beslissingen die verbonden zijn aan deze gunning.

29 juni 2015 directiecomité AG VESPA   Het directiecomité van AG VESPA keurt goed om de Vlaams Bouwmeester te mandateren om de studieopdracht voor de heraanleg van de Gedempte Zuiderdokken op te nemen in de procedure van de open oproep. Hiervoor keurt het directiecomité het mandaat en het protocol met de Vlaamse Bouwmeester goed.
14 september 2015 directiecomité AG VESPA   Het directiecomité van AG VESPA keurt vijf kandidaat ontwerpers goed en nodigt hen uit om een concept en offerte in te dienen voor de heraanleg van de Gedempte Zuiderdokken.
5 oktober 2015 districtscollege Antwerpen 525 Het districtscollege keurt goed dat het lokaal publiek domein een volwaardig onderdeel vormt van de opdracht voor de heraanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken. Het districtscollege keurt de delen van de projectdefinitie die betrekking hebben op het lokaal publiek domein goed.
25 september 2015 college 7896 Het college keurt de projectdefinitie voor de heraanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken goed.
8 februari 2016 directiecomité AG VESPA   

Het directiecomité stelt Tractebel Engineering NV, met in onderaanneming ADR Architects sarl, LEA en Erik De Waele, aan als ontwerpteam voor de herinrichting van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken op basis van hun wedstrijdontwerp 'Dok Zuid' zoals voorgesteld in de wedstrijdfase van de Open Oproep.

28 oktober 2016 college 9533

Het college keurt goed dat in het infrastructurele ontwerp van de Gedempte Zuiderdokken de meest zuidelijke 'tafel' in het ontwerp (Steendok) niet meer ingericht wordt voor het organiseren van evenementen als basis om het schetsontwerp verder uit te werken.

13 februari 2017 districtscollege Antwerpen 74

Het districtscollege keurt de delen van het schetsontwerp voor de heraanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken, die betrekking hebben op het lokaal publiek domein, goed, mits volgende voorwaarden:

  • Er moet correct materiaalgebruik zijn: het kleinschalige materiaal moet bestand zijn tegen overrijdbewegingen en torsie. Bij twijfel wordt voor ander materiaal (monoliet) gekozen;
  • De buitenste bomenrij moeten bomen 1e grootte zijn om voldoende effect te behouden;
  • Ter hoogte van de ingangen van de beide parkings dient er voor gezorgd te worden dat de kroon ook hier voldoende kruinmassa krijgt.
17 februari 2017 college 1469 Het college neemt kennis van de gunning door de raad van bestuur van GAPA van de opdracht aan Q-Park Belgium NV voor de bouw en exploitatie van parking Steendok en Kooldok onder de Gedempte Zuiderdokken.

Het college keurt het definitief ontwerp voor parking Steendok en Kooldok goed.

Het college mandateert Q-Park Belgium NV om de vergunningsaanvraag voor de bouw van parking Steendok en Kooldok in te dienen, in opdracht van de stad Antwerpen.
17 februari 2017 college 1604

Het college neemt kennis van het definitief ontwerp (13 februari 2017) voor de wegeniswerken in de Namenstraat en Verviersstraat, in district Antwerpen.

Het college keurt het definitief ontwerp (13 februari 2017) voor de wegeniswerken in de Van der Sweepstraat, in district Antwerpen, goed.

Het college keurt het definitief ontwerp (13 februari 2017) voor de tijdelijke inrichting van sport- en spelvoorzieningen en  hondenloopzone ter vervanging van het Waterpoortpark in het district Antwerpen, goed.
20 februari 2017 districtscollege Antwerpen 98

Het districtscollege keurt het definitief ontwerp van (13 februari 2017) voor de wegeniswerken in de Namenstraat, Verviersstraat en Van Der Sweepstraat, in district Antwerpen, goed.

Het districtscollege neemt kennis van het definitief ontwerp (13 februari 2017) voor de tijdelijke inrichting van sport- en spelvoorzieningen en  hondenloopzone ter vervanging van het Waterpoortpark in het district Antwerpen.

20 februari 2017 districtsraad Antwerpen 34 De districtsraad geeft positief advies op het schetsontwerp voor de heraanleg van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken, op voorwaarde dat:
  • De gebruikte bestratingsmaterialen bestand zijn tegen overrijdbewegingen en torsie en er bij twijfel voor ander materiaal gekozen wordt. Daarenboven moeten ze duurzaam zijn en moet de toegankelijkheid voor eenieder verzekerd zijn. De halfverharding moet doorlatend zijn en mag geen stofvorming geven;
  • De buurtbewoners, de scholen, de schoolgaande jeugd, de handelaars, de horeca-uitbaters,... uit de ruime omgeving van de Zuiderdokken betrokken worden bij de verdere invulling van het geheel;
  • De mogelijkheid wordt voorzien voor de buurt om delen zelf te beheren, bijvoorbeeld als samentuin of pluktuin;
  • Er water wordt voorzien dat de mogelijkheid biedt tot spelen;
  • Er overdekte zit- en picknick-gelegenheden voorzien worden;
  • Er in de kroon, naast terrassen voor de horeca op Waalse en Vlaamse Kaai, ook mogelijkheden worden voorzien voor tijdelijke invullingen zoals een ijsjeskraam, pop up zomerbar en dergelijke. Ook de nabijgelegen musea en galerijen worden hierbij betrokken voor bijvoorbeeld een expositie in open lucht en dergelijke;
  • Er een groene en zachte doorsteek van park Zuiderdokken naar park Nieuw Zuid wordt uitgewerkt: van de Vlaamse Kaai over de Van der Sweepstraat / Gentplaats naar de parkzone Nieuw Zuid;
  • Er aan de ingangen van de beide parkings wordt gezorgd dat de kroon ook hier voldoende kruinmassa krijgt;
  • Het groen voldoende kleur en fleur krijgt, doorheen de seizoenen: bloemen, bollen, bloeiende struiken, diversiteit in bomen, herfstverkleuring;
  • De openbare verlichting aangepast wordt aan de omgeving (de juiste verlichtingssterkte in het kader van de juiste beleving, gezelligheid, veiligheid,…).

 

Argumentatie

Het schetsontwerp legt de krachtlijnen voor de heraanleg van de Gedempte Zuiderdokken vast. De inzet van het ontwerp is het ontwikkelen van één samenhangende nieuwe stedelijke ruimte. Tegelijkertijd vraagt de schaal van de Gedempte Zuiderdokken, de bijzondere stedelijke context en de diverse programmatorische vragen zoals sport, spel, evenementen, waterberging, groen, enzovoort, duidelijke gedefinieerde deelruimten die elkaar aanvullend versterken.

Met het schetsontwerp 'Dok Zuid' geeft het ontwerpteam Tractebel, ADR Architects en Georges Descombes een antwoord op de belangrijkste ambities die de stad Antwerpen stelt voor de Gedempte Zuiderdokken. Het voorliggend schetsontwerp is een uitwerking van het wedstrijdontwerp, maar heeft door interactie en dialoog met een brede groep van actoren (zowel intern stedelijk als extern) een transformatie ondergaan. Het schetsontwerp is opgebouwd uit drie 'tafels', een 'kroon', vier pleinen en een 'front of house' aan de verschillende cultuurhuizen. 

Drie 'tafels' markeren het voormalige Kooldok, Schippersdok en Steendok

De drie 'tafels' hebben de exacte grootte van de drie voormalige dokken. Ze introduceren op een grote schaal nieuwe publieke ruimte op de Gedempte Zuiderdokken. Ze krijgen elk een eigen karakter en zorgen tegelijkertijd voor een duidelijke samenhang in het ontwerp. De 'tafels' keren niet terug naar de activiteit van de voormalige haven, maar vervangen deze door een nieuwe stedelijke activiteit die inspeelt op de behoeften van de wijk en de actieve rand van de Gedempte Zuiderdokken met de vele horeca, winkels en enkele unieke cultuurhuizen. De middenste tafel (Schippersdok) wordt een ruime open plek waar zachte vormen van verblijf en recreatie kunnen plaatsvinden. De buitenste tafels (Kooldok en Steendok) krijgen meer een 'tuin'-karakter met afwisseling van open plekken, beplanting en elementen voor sport, spel en verblijf.

De 'kroon' vormt een groene omkadering van Dok Zuid

De 'kroon' is een dynamische en koele stedelijke plek onder een genereus bomendak. Binnen de 'kroon' wikkelt de circulatie zich af. Tegelijkertijd is deze ruimte ook een verblijfsruimte met plaats voor terrassen van de omliggende horeca, picknicktafels en banken. De kroon zorgt voor een opwaardering van de randen van de Gedempte Zuiderdokken door het versterken van de groenstructuur. 

'Front of house' creëert een belangrijke publieke voorruimte aan de vier cultuurhuizen

Aan de Gedempte Zuiderdokken liggen vier belangrijke cultuurhuizen: het FOMU, M HKA, Zuiderpershuis en de Zuiderkroon. Deze gebouwen gaan vandaag nauwelijks of geen relatie aan met de aanliggende publieke ruimte. Hoewel er uit de gesprekken met deze cultuurhuizen duidelijk een interesse blijkt om dit wel te doen. Met het creëren van een 'Front of House' – een publieke voorruimte – voor al deze cultuurhuizen, wordt de wisselwerking tussen binnen en buiten, tussen deze programma’s en het plein geïntensifieerd. Er ontstaat een drempelruimte die bijzondere kansen biedt voor een nieuwe publieke cultuur. 

Vier pleinen organiseren de belangrijkste verbindingen met de omgeving

Vier pleinen op Dok Zuid (in het schetsontwerp met de volgende werknamen aangeduid: het Scheldeplein, het Museumplein, het Waterpoortplein, het Zuidplein) organiseren de belangrijkste verbindingen met de omgeving: zowel richting de Schelde als richting de Zuidwijk. De pleinen zijn open verharde ruimten. Door een verschil in maat en karakter zijn de vier pleinen sterk complementair, zowel wat betreft het alledaags gebruik als wat betreft de evenementen die hier een plek kunnen krijgen. De pleinen worden op Dok Zuid gedefinieerd als de locaties voor evenementen. Dit is een wijziging ten opzichte van het wedstrijdontwerp waar de zuidelijke tafel voorbehouden werd voor het organiseren van evenementen.

Afbakening schetsontwerp en principes ontwerp

Het schetsontwerp wordt begrensd door de gevels van de bebouwing langs Waalsekaai en Vlaamsekaai en door de wegenis van de Scheldestraat en de Van der Sweepstraat.

Binnen deze begrenzing  worden volgende principes afgesproken voor het voorontwerp en definitief ontwerp:

  • het gebied gelegen aan de binnenzijde van de Waalsekaai en Vlaamsekaai wordt autovrij na aanleg;
  • op het Waterpoortplein, op het Museumplein, voor het Fotomuseum en voor het Zuiderpershuis  worden geen bovengrondse parkeerplaatsen aangelegd;
  • de kanten van de wegen Waalsekaai en Vlaamsekaai gelegen aan de zijde van de bebouwing worden langsparkeerplaatsen voorzien;
  • tegen de oplevering van het plein zal in deze strategische horeca-kern een terrassenplan voor de Vlaamse en Waalsekaai uitgewerkt worden waarbij het gebruik van de parkeerstroken als terraszone in het kader van de oversteek naar het plein als optie wordt opengehouden.

Aanpassingen plan

Vanuit de verschillende werkgroepen, afstemmingen en de districtsraad werden volgende elementen op plan aangepast:

  • de kanten van de wegen Waalsekaai en Vlaamsekaai gelegen aan de zijde van de bebouwing, werden optimaal ingetekend met parkeerplaatsen (meer bepaald werden de parkeerplaatsen van straathoek tot straathoek ingetekend);
  • de aantakkingen van de Waalsekaai en Vlaamsekaai met de Van der Sweepstraat en de Scheldestraat werden met conforme bochtstralen ingetekend;
  • de aantakking van Waalsekaai met Wapenstraat werd ingetekend.

Afstemming definitief ontwerp Van der Sweepstraat, Namenstraat en Verviersstraat

Het plan werd eveneens aangepast aan het definitief ontwerp voor de wegeniswerken in de Van der Sweepstraat (inclusief bushaltes), de Namenstraat en de Verviersstraat. Deze straten werden op het plan ingetekend conform de goedgekeurde plannen, maar behoren echter niet tot het voorliggende schetsontwerp.

Er wordt in het schetsontwerp wel voorzien in een aansluiting van de Waalsekaai met de Van der Sweepstraat. Hiermee wordt een rechtse afslagbeweging mogelijk naar de inrit van de parking Steendok voor verkeer komende vanuit de Namenstraat. Dit verkeer zou anders moeten omrijden via de Scheldekaaien.

Deze circulatie wordt voorzien in afwachting van de herinrichting van Knoop Zuid. De realisatie van de nieuwe knoop houdt het verlengen van de Singel naar de Scheldekaaien in, waardoor de parkeerlus Kaaien-Leien wordt uitgebreid. De parking wordt dan bereikbaar vanuit de parkeerlus via de Namenstraat. Op dat moment kan deze aansluiting geëvalueerd worden.

Aandachtspunten voor opmaak voorontwerp

  • Zowel de rijbaan van de Vlaamsekaai en Waalsekaai als de aantakkingen op de zijstraten worden in eenzelfde materiaal aangelegd. Het distritsbestuur vraagt om hierover als wegbeheerder finaal te beslissen;
  • De circulatie ter hoogte van de Waterpoort is momenteel niet duidelijk en dient verder besproken te worden met de bevoegde diensten en kabinetten.

Beleidsdoelstellingen

1 - Woonstad
1SWN06 - De stad bouwt aan een aantrekkelijke stad en een duurzame, kwaliteitsvolle omgeving waar mensen graag wonen, werken en zich ontspannen
1SWN0601 - De stad realiseert stadsprojecten in eigen regie en in samenwerking met publieke en private partners.
1SWN060102 - De realisatie van stadsprojecten binnen het programma Stad aan het water vormt nieuwe ontwikkelingen en publieke ruimte aan het water
1SWN060102P07221 - Zuiderdokken

Besluit

Het college van burgemeester en schepenen beslist:

Artikel 1

Het college keurt het schetsontwerp voor de herinrichting van het openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken goed.

Artikel 2

Het college geeft opdracht aan:

Dienst  Taak
AG VESPA Opdracht geven aan het ontwerpteam Tractebel, ADR Architects en Georges Descombes voor de opmaak van het voorontwerp herinrichting openbaar domein van de Gedempte Zuiderdokken.

Artikel 3

Dit besluit heeft in principe geen financiƫle gevolgen.