Binnen het Europese URBACT programma werd in 2017 voor het eerst een oproep geopend voor de aanmelding van URBACT Good Practices. Via deze oproep is men op zoek naar beste praktijken op vlak van geïntegreerde stedelijke ontwikkeling die vervolgens breed binnen de EU en op internationaal niveau gepromoot zullen worden. Om in aanmerking te komen voor selectie moeten projecten tegemoet komen aan stedelijke uitdagingen die wijdverbreid voorkomen in Europa. Bovendien moet het gaan om een geïntegreerde en participatieve benadering van de problematiek en moet aangetoond zijn dat de aanpak werkt. Het belangrijkste kenmerk is echter de overdraagbaarheid naar andere Europese steden.
De oproep voor Good pratices biedt ook een opstap naar de URBACT transfernetwerken, waarvoor nog een afzonderlijke oproep gelanceerd zal worden. Enkel projecten die in deze fase als URBACT Good practice worden geselecteerd, zullen later in aanmerking komen om binnen een transfernetwerk uitgedragen te worden. De URBACT Good practices die geselecteerd worden, zullen met de steun van URBACT gepromoot worden aan de hand van een show-case evenement en een reeks promotionele activiteiten.
Voor de openstaande oproep naar Good Practices, worden door de stad twee projectvoorstellen naar voor geschoven:
1. Pop-up ondersteuning Driekoningenstraat-Statiestraat
De Driekoningen-Statiestraat in Berchem leeft sinds enkele jaren op dankzij gerichte ondersteuning van pop-up winkels voor creatieve ondernemers. Op die manier werd een halt toegeroepen aan het aanslepende probleem van leegstand in de straat. De ondersteuning is gegroeid vanuit het jaarlijkse project Pop up to Date dat in 2017 reeds voor de vierde keer georganiseerd wordt door het district Berchem en de Vzw Lokaal Cultuurbeleid district Berchem. Ondertussen is de ondersteuning ook structureel verankerd door de oprichting van de private vzw Berchem Creatives die aanvullende ondersteuning verleent aan de startende creatievelingen. Concreet worden actief eigenaars van leegstaande panden opgespoord om met hen een samenwerking aan te gaan, waarbij het pand eerst opgefrist wordt, om het vervolgens gedurende een afgebakende periode tegen verminderd tarief te verhuren aan startende creatieve ondernemers. Na vier edities werd de leegstand teruggedrongen en is er een zichtbare toename van creatieve ondernemers in de buurt. Het project blijkt commercieel interessant voor de deelnemende starters, maar ook de andere handelaars in de straat profiteren mee van de heropleving. De zachte maatregelen om ondernemers aan te trekken werken complementair op diverse investeringen in het openbaar domein die het winkelgebied van Oud-Berchem de voorbije jaren aantrekkelijker hebben gemaakt. 70% van de betrokken leegstaande panden kregen dankzij de pop-up werking een permanente invulling. Het project komt in aanmerking om als beste praktijk uitgedragen te worden omdat het inspeelt op een reeks van samenhangende problematieken (leegstand, onveiligheidsgevoel,gebrek aan sociale cohesie, enzovoort) die kenmerkend zijn voor (sub)urbane handelszones doorheen Europa en anderzijds inspeelt op de troeven van dergelijke wijken (diversiteit, creatief potentieel, enzovoort). Daarnaast is de vaststelling dat in de veelheid van pop-up projecten er maar weinigen een bewezen aanpak naar voor kunnen schuiven die tot een effectieve en blijvende conversie van leegstaande panden leidt. Het ontstaan van Berchem Creatives is bovendien exemplarisch voor de impulsfunctie die lokale overheden kunnen vervullen.
2. Omgevingsscan
Om tot een onderbouwde visie en ruimtelijke beleidskeuze te komen, op een kwantitatieve objectieve manier, wordt binnen de Antwerpse stadsontwikkeling gericht ingezet op ruimtelijke en omgevingsanalyses. Zowel gebiedsgerichte als stadsbrede projecten vragen immers om het uitgebreid en geïntegreerd in beeld brengen van de ruimtelijke omgeving. Behoeften, knelpunten en kansen worden in kaart gebracht aan de hand van geo- en statistische data en volgens verschillende thema's en socio-demografie, economie, wonen, juridische context, mobiliteit, milieu en welzijn en de onbebouwde en bebouwde voorzieningen. Reeds een tiental jaar maakt de stad succesvol gebruik van de omgevingsscan. Twee online platformen ontsluiten al deze data en kaarten en laten toe om gegevens te delen met stadsmedewerkers, burgers, bedrijven, studiebureaus, projectontwikkelaars en andere steden. Door de omgevingsscan is het beleid bewuster van de tekorten en behoeften aan groen, kinderopvang, onderwijs, sport, cultuur, handel, welzijn en jeugd. De omgevingsscan kan als best practice ingediend worden, omdat na tien jaar ervaring de stad een koploper is op vlak van de systematische inzet van stedelijke data voor stadsontwikkelingsprojecten. Het project speelt in op het toenemende belang van datagedreven beleid en biedt de mogelijkheid voor de stad om zich verder op Europees vlak als smart city te profileren.
De deelname aan de URBACT Good pratice call, zal de stad in staat stellen om zich op Europees vlak te profileren en concreet één of meerdere goede praktijken breed binnen Europa te promoten. Daarnaast biedt deelname in het URBACT programma heel wat opportuniteiten om het internationale netwerk van de stad te versterken. De gekozen projecten zullen de titel 'URBACT Good Pratice City' toegekend krijgen. Eind mei 2017 worden de winnaars bekendgemaakt. Eind september 2017 vindt het Show-case evenement (URBACT Good Practice City Festival) plaats.
Er is geen subsidie verbonden aan deze oproep. De kosten van de geplande promotie-activiteiten worden gedragen door het URBACT netwerk.
In geval van goekdeuring zal per project bekeken worden of in een tweede fase ook een aanvraag voor de opstart van een transfernetwerk ingediend zal worden. De deadline voor indiening van een projectvoorstel voor de URBACT Good practices is 31 maart 2017.
Het college keurt de indiening van Pop-up ondersteuning Driekoningenstraat-Statiestraat als Urbact Good Practice goed.
Het college keurt de indiening van de omgevingsscan als Urbact Good Practice goed.