Antwerpen vormt een belangrijk knooppunt in het Europese TEN-T-netwerk met de R1 in het autowegennetwerk, het Albertkanaal, de havendokken en de Schelde in het transport over water, de HST-lijn voor personenvervoer over het spoor en de verschillende goederenspoorlijnen doorheen de stad en de haven. Drie TEN-T-corridors kruisen in Antwerpen (North Sea-Baltic, North Sea Meditaranean, Rhine-Alpine). De combinatie van grote transportnetwerken en leefbaarheid in stedelijke context stelt grote uitdagingen.
Horizon 2020 is het onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese commissie. Binnen het Horizon 2020-programma staat projectoproep MG-4.3-2017 open: Innovative approaches for integrating urban nodes in the TEN-T core network corridors. Deze oproep is gericht op het integreren van de Europese stedelijke knooppunten in het trans-Europese transportnetwerk TEN-T.
De stad Antwerpen wil deelnemen als onderteunende partner aan een projectvoorstel dat binnen deze oproep wordt ingediend, getiteld VitalNodes.
Het project VitalNodes werkt verder op de zogenaamde NUVit-aanpak (Networking for Urban Vitality). Deze aanpak is een samenwerkingsverband tussen Ruimte Vlaanderen (met betrokkenheid van departement MOW), Rijkswaterstaat (Nederland) en Trafikverket (Zweden) met als doel de werelden van planners en infrastructuurbeheerders dichter bij elkaar te brengen. Het project VitalNodes is bedoeld om de NUVit-aanpak toe te passen op al de stedelijke knooppunten van de huidige TEN-T netwerken. in totaal zijn er 88 dergelijke knooppunten, waarvan de stad Antwerpen er één is. Het testen verloopt getrapt via een 1-8-9-70 aanpak, waarbij eerst één piloot, vervolgens acht andere knooppunten, dan nog eens negen en ten slotte alle zeventig overigen worden bereikt.
Het project moet als een belangrijke opschaling van de NUVit samenwerking gezien worden. Na afloop van het project is het de bedoeling dat er een Europabreed NUVit netwerk bestaat dat de werelden van infrastructuur/logistiek en ruimtelijke planning samenbrengt.
Ruimte Vlaanderen, dat partner is in het project, stelde de vraag aan de stad Antwerpen om als enig Vlaams TEN-T knooppunt deel te nemen aan het project binnen de tweede groep van steden.
Het project wordt getrokken door Rijkswaterstaat (Nederland). Andere partners in het project zijn Ruimte Vlaanderen, de netwerken POLIS (Nederland) en EUROCITIES, de Zweedse transportadministratie Trafikverket het smart city agentschap TINA Vienna (Oostenrijk), de Interregionale alliantie voor de RIJN-Alpen TEN-T corridor (Duitsland) en de consultants ECORYS (Nederland), Uniresearch (Nederland) en Rupprecht Consult (Duitsland).
De stad Antwerpen werkt vandaag reeds samen met Vlaanderen en andere actoren aan een aantal projecten op de TEN-T corridors, die als interessante cases kunnen dienen. Belangrijk in dat verband zijn het proces van de intendant met “Over de Ring”, een traject over de overkapping van de R1 en leefbaarheidsprojecten in de ringzone, de Oosterweelverbinding, initiatieven Kanaalkant rond Albertkanaal e.a.
Deelname aan het project VitalNodes betekent een meerwaarde voor de stad Antwerpen. Door deel uit te maken van de tweede groep van steden, zal de stad vanop de eerste rij betrokken zijn in de ontwikkeling van een sterk Europees netwerk van planners en infrastructuurbeheerders. De resultaten, contacten en voorbeelden in dit project kunnen bovendien de grootstedelijke en regionale beleidsontwikkeling inspireren. Specifiek wat samenwerking betreft, zullen de TEN-T steden in groep twee gelinkt worden aan de steden in de eerste groep. Daarin staat ondermeer ook de uitwisseling met Rotterdam centraal. Deelname aan het project stelt de stad Antwerpen ten slotte in staat om vanop de eerste rij in gesprek te gaan met de Europese commissie aangaande de toekomstige invulling van het TEN-T beleid en de financiering daarrond.
De stad zal deelnemen aan studie- en netwerkactiviteiten zoals workshops, studiebezoeken en eventueel zelf ook een workshop organiseren tijdens het project.
Het project is opgebouwd uit zeven werkpakketten (WP):
De deadline voor indiening is 1 februari 2017. De verwachte startdatum is 1 oktober 2017. Het project heeft een voorziene looptijd van twee jaar.
Indien het project goedgekeurd wordt, zal de dienst Stadsontwikkeling/Mobiliteit/Infrastructuur en projectregie instaan voor de uitvoering.
Het projectbudget bedraagt 6.051.949,38 euro. Voor de stad Antwerpen is geen aparte budgetlijn voorzien. De reiskosten van de stad Antwerpen voor deelname aan workshops en studiebezoeken en eventuele organisatiekosten van een workshop zullen vanuit het projectbudget terugbetaald worden.
Om deel te nemen dient de stad Antwerpen een steunverklaring te ondertekenen. Deze gaat, samen met een Nederlandse vertaling, als bijlage bij dit besluit.
Het college keurt de deelname van de stad als ondersteunende partner aan het Horizon 2020 project VitalNodes goed en ondertekent daartoe de steunverklaring.