2017_CBS_09501 - Omgevingsvergunning. Advies hogere overheid. Zaak van de wegen - 201725. district Berchem. Fruithoflaan ZN - Goedkeuring

Bestaande toestand

• rijbaan in asfalt met twee rijstroken;
• parkeereilanden in de middenberm;
• geen afgezonderd fietspad;
• groene middenberm.

Inhoud van de aanvraag

• bestratingswerken Fruithoflaan;
• realisatie van een fietspad (breedte 2,50 meter) in de middenberm, in de Fruithoflaan en een deel van de Roderveldlaan (Mortsel);
• verbeteren voetgangersoversteken;
• voorzien van blindegeleiding;
• uitwerken van bushaltes in de parkeerstroken;
• voorzien van verkeersplateaus naar de zijstraten;
• versmallen van de rijbaan van twee rijstroken naar één op sommige plaatsen;
• herindelen van de parkeereilanden op de middenberm;
• voetpaden worden aangelegd in grijze betonstraatstenen;
• fietspaden worden voorzien in roodbruin genuanceerde bitumineuze verharding;
• parkeerstroken worden gerealiseerd in straatkeien met waterdoorlatende voeg;
• rijweg wordt aangelegd in drie verschillende soorten verharding:
  • zwarte bitumineuze verharding;
  • straatkeien met gesloten voeg (overrijdbare zone);
  • grijze betonstraatstenen (plateaus);
• de overrijdbare groenberm wordt voorzien in verhard gras;
• rooien van bomen en compenseren van deze bomen.

Toetsing voorschriften

Plannen van aanleg, ruimtelijke uitvoeringsplannen en verkavelingen

Het goed is gelegen binnen de omschrijving van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Afbakening grootstedelijk gebied Antwerpen, goedgekeurd op 19 juni 2009.

Het eigendom is gelegen in het gewestplan Antwerpen (Koninklijk Besluit van 3 oktober 1979 en latere wijzigingen). Het eigendom ligt, volgens dit van kracht zijnde gewestplan gedeeltelijk in een woongebied. De woongebieden zijn bestemd voor wonen, alsmede voor handel, dienstverlening, ambacht en kleinbedrijf voor zover deze taken van bedrijf om redenen van goede ruimtelijke ordening niet in een daartoe aangewezen gebied moeten worden afgezonderd, voor groene ruimten, voor sociaal-culturele inrichtingen, voor openbare nutsvoorzieningen, voor toeristische voorzieningen, voor agrarische bedrijven. Deze bedrijven, voorzieningen en inrichtingen mogen echter maar worden toegestaan voor zover ze verenigbaar zijn met de onmiddellijke omgeving. (Artikel 5 van het Koninklijk Besluit van 28 december 1972 betreffende de inrichting en toepassing van de ontwerpgewestplannen en de gewestplannen.)

Het eigendom is gelegen in het gewestplan Antwerpen (Koninklijk Besluit van 3 oktober 1979 en latere wijzigingen). Het eigendom ligt, volgens dit van kracht zijnde gewestplan gedeeltelijk in een bufferzone. De bufferzones dienen in hun staat bewaard te worden of als groene ruimte ingericht te worden, om te dienen als overgangsgebied tussen gebieden waarvan de bestemmingen niet met elkaar te verenigen zijn of die ten behoeve van de goede plaatselijke ordening van elkaar moeten gescheiden worden.

De aanvraag is in overeenstemming met de bestemming en de voorschriften van het gewestplan.

Algemene bouwverordening

Voetgangersverkeer: Het besluit van de Vlaamse regering van 29 april 1997 houdende de vaststelling van algemene bouwverordeningen inzake wegen voor voetgangersverkeer.
De aanvraag werd getoetst aan de verordening inzake wegen voor voetgangersverkeer. Het ontwerp voldoet hieraan.

Omzendbrief

Voetgangersverkeer: De omzendbrief RO/98/2 van 23 maart 1998 betreffende de algemene bouwverordening inzake wegen voor voetgangersverkeer.

Gemeentelijke stedenbouwkundige verordeningen

Bouwcode: De gemeentelijke stedenbouwkundige verordening (verder genoemd bouwcode), definitief vastgesteld door de gemeenteraad in zitting van 28 april 2014, goedgekeurd bij besluit van de deputatie van de provincie Antwerpen van 9 oktober 2014 en van kracht sinds 25 oktober 2014.
De aanvraag werd getoetst aan de bepalingen van de bouwcode. Het ontwerp voldoet hieraan.

Omgevingstoets

Functionele inpasbaarheid
Met de aanleg wordt het fietsverkeer uit het autoverkeer gehaald, wordt een missing link in de Districtenfietsroute weggewerkt en wordt het functioneel fietsroutenetwerk (kernroute) versterkt. Het project maakt deel uit van het Masterplan 2020.
Daarnaast worden onveilige voetgangersoversteken aangepakt, wordt blindengeleiding voorzien en worden bushaltes voorzien in de parkeerstroken.

Mobiliteitsimpact (o.a. toetsing parkeerbehoefte)
Het algemene principe is dat elke bouwaanvraag een parkeerbehoefte genereert. Om te vermijden dat de parkeerbehoefte (geheel of gedeeltelijk) wordt afgewenteld op het openbaar domein, is het de bedoeling om parkeren maximaal op eigen terrein te voorzien, het zogenaamde POET principe (Parkeren Op Eigen Terrein).
De parkeerparagraaf is niet van toepassing gezien de aanvraag de aanleg van een fietspad en weginfrastructuur betreft.

Visueel-vormelijke elementen
Het bestaande groen wordt maximaal behouden. De bomen die toch gerooid moeten worden, worden gecompenseerd door de aanplant van (een groter aantal) nieuwe bomen in het projectgebied.
Na de werken zal de beeldkwaliteit van de Fruithoflaan in belangrijke mate zijn toegenomen door een groter aandeel groen. Door de versmallingen in de rijbaan wordt de middenberm vergroot, wat tevens positief is voor de bestaande bomen. Er wordt minimaal aan de huidige wortelzone geraakt. 

Hinderaspecten – gezondheid – gebruiksgenot – veiligheid in het algemeen
Met de aanleg van het fietspad wordt een volwaardige fietsvoorziening gerealiseerd die het fietscomfort en de verkeersveiligheid in grote mate doet toenemen.
Ook de overige ingrepen verhogen het comfort en de veiligheid van de zwakke weggebruiker.

Het Omgevingsvergunningsdecreet van 25 april 2014, meermaals gewijzigd, en haar uitvoeringsbesluiten.

De aanvraag werd onderworpen aan 1 openbaar onderzoek.
Tijdig ingediende bezwaarschriften en petitielijsten: 

Bespreking van de bezwaren

Er werden 12 bezwaarschriften ingediend die handelen over volgende bezwaren:

1. Bezwaarindieners zijn het niet eens met het verdwijnen van de reeds schaarse vrije ruimte. De berm van de Fruithoflaan is een uniek natuurgeheel, noodzakelijk in de dichtbevolkte omgeving. Er kan gewandeld worden, zonder rekening te houden met het verkeer (onder andere uitlaten huisdier). Door het fietspad ontstaat er een conflict tussen wandelaars en (snelle) fietsers en gebruikers van bromfietsen. Het rustige en groene karakter verdwijnt volledig door de aanleg van een roodgekleurd, verlicht tweerichtingsfietspad, slingerend tussen de bomen. Bezwaarindieners wijzen er op dat het Groenplan van de stad Antwerpen voorziet in groengebieden op loopafstand met een inrichting die rust biedt. Ook de natuur die we aanleggen behoort tot ons erfgoed. De berm in zijn huidige toestand bewaren, zou een daad van goede ruimtelijke ordening zijn. Bewoners zijn gesteld op de groene omgeving met mooie bomen. Bezwaarindiener is tegen het kappen van bomen en struiken.
Behandeling:
Na de werken zal de beeldkwaliteit en het aandeel groen in de straat in belangrijke mate zijn toegenomen. De bestaande bomen krijgen voldoende groeikansen en er is een positieve bomenbalans, de te kappen bomen worden ruim gecompenseerd. Er komen bijvoorbeeld bomen op de nieuwe voetpaduitstulpingen die worden gemaakt aan de aanpalende zijstraten. Het fietspad is zodanig ontworpen dat de aanwezige bomen zo min mogelijk worden beschadigd. Er wordt gebruik gemaakt van speciale wortelbruggen onder het fietspad om de cruciale zones met boomwortels te sparen. Een boomdeskundige van de stad heeft een studie uitgevoerd om dit in kaart te brengen en de gezondheidstoestand van de te kappen bomen te beoordelen. Door de versmallingen van de rijweg wordt de groene middenberm breder. Ter hoogte van de Roderveldlaan wordt een bestaande asfaltzone verder vergroend. In de huidige situatie kan in de grasberm enkel op het gras gewandeld worden. Er is geen voetpad. De aanleg van het fietspad verandert deze situatie niet, het gras is nog steeds toegankelijk voor wandelaars.
Het bezwaar is ontvankelijk, doch ongegrond.

2. Bezwaarindieners pleiten voor alternatieven, andere mogelijkheden, zodat de berm kan gevrijwaard blijven:

• fietssuggestiestrook (eventueel afgeboord met klinkers). De doorstroming van de auto’s blijft ongewijzigd, er is een minimale financiële impact;
• verlaging van de maximumsnelheid tot 30 km/uur (nu 50km/uur) met minimale financiële impact;
• omvorming van een rijstrook, of een deel van een rijstrook, tot fietspad. Wijziging van de configuratie parkeerstrook/autorijstrook/fietspad. Bijvoorbeeld naar voetpad/fietspad/parkeerstrook/autorijstrook, zoals nu al van kracht in het verlengde van de Fruithoflaan, namelijk op de Ringlaan, tussen Floraliënlaan en Prins Boudewijnlaan;
• fietspad tussen voetpad en berm.

Bezwaarindiener merkt op dat er voldoende fietspaden zijn in de aangrenzende straten voor de fietstoerist – en racer.
Behandeling:
Fruithoflaan is onderdeel van het hoofdwegennetwerk en bijgevolg gecategoriseerd als zone 50. Een omvorming naar zone 30 is gezien de aard van de straat en het feit dat het onderdeel vormt van dit hoofdnetwerk, niet aan de orde.
Er zijn in de vorige bestuursperiode andere alternatieven onderzocht met fietspaden aanliggend aan de voetpaden. Deze gaven volgende problemen:

• Fruithoflaan is onderdeel van de aanrijroutes van de brandweer. Hiervoor dient een obstakelvrije zone van 6 meter gehanteerd te worden wat impliceerde dat er een overrijdbare zone in de groenberm diende aangelegd te worden en dat de parkeerbalans drastisch in min gaat;
• de dubbele rijvakken hebben als voordeel dat de vele verhuisbewegingen (liften) zonder veel hinder voor doorstromend verkeer kunnen georganiseerd worden, er blijft telkens één rijstrook vrij. Aanliggende fietspaden heeft als gevolg dat er één in plaats van twee rijstroken kunnen behouden blijven om de groenberm zo min mogelijk aan te tasten;
• dit voorstel werd niet goed ontvangen door de buurtbewoners en het project werd on-hold geplaatst. Het huidige bestuur nam initiatief voor het nieuw concept met fietspad op middenberm.

Het bezwaar is ontvankelijk, doch ongegrond.

3. Een fietspad op de berm heeft een exclusief bovenlokale functie, een doorgangsfietspad. Bij het betreden of verlaten van het fietspad moet de fietser rekening houden met andere fietsers uit twee richtingen én met autoverkeer. Dit in tegenstelling tot een fietspad langs de rijweg, een lokaal fietspad, dat makkelijk betreden of verlaten kan worden. Waarom een dubbelrichtingfietspad? Fietsers gaan dit fietspad niet gebruiken.
Behandeling:
Het is de bedoeling dat alle fietsers dit centrale fietspad gebruiken. Het fietspad is in eerste instantie de missing link van de districtenfietsroute, dus binnen het bovenlokaal fietsnetwerk. Er zijn voldoende aftakkingen en oversteken richting de aanpalende zijstraten voorzien om de loopafstanden tussenin zo kort mogelijk te maken. Ter hoogte van de oversteken wordt de rijweg tot 1 rijbaan herleid om zo de oversteekzones zo kort en veilig mogelijk te maken.
Het bezwaar is ontvankelijk, doch ongegrond.

4. De handelaars van de Fruihoflaan zijn bezorgd over de doorstroming van auto’s en pleiten voor een tweevaksrijbaan. Er zijn acht plaatsen waar de rijbaan wordt versmald tot één rijstrook. De doorstroomcapaciteit wordt dus teruggebracht tot een éénvaksrijbaan.
Specifiek wordt een bezwaar geformuleerd tegen de versmalling naar één rijvak ter hoogte van het kruispunt Fruithoflaan/Oogststraat/Berchemboslaan. De vertraging van het verkeer geeft een langere file, ook voor lijnbussen.
Er zijn in de huidige situatie al vaak verkeersopstoppingen door stilstaande ambulances en brandweerwagens, omdat er geëvacueerd moet worden vanaf hogere verdiepingen.
De leveranciers van de vele winkels zullen zeker verkeersproblemen veroorzaken op de stroken met een enkele rijbaan, gezien het ontoereikend aantal parkeerplaatsen (misschien verdwijnen er nog een aantal met de heraanleg). Daarnaast rijden er ook veel bussen door de laan en vrij veel vrachtverkeer.
Het plan voorziet in het afsluiten van vijf bestaande dwarsdoorgangen voor auto’s. Er wordt ‘terugkeerverkeer’ gevreesd aan de uiteinden van de laan en aan de nog bestaande doorgang. Ook hierdoor verminderd de doorstroming.
Specifiek wordt een bezwaar geformuleerd tegen het afsluiten van de doorsteek ter hoogte van Fruithoflaan/J. Ratinckxstraat.
Er zal grote filevorming ontstaan en hoge luchtverontreiniging.
Behandeling:
De versmallingen van de rijweg hebben als belangrijke reden de verkeersveiligheid voor voetgangers die de Fruithoflaan willen oversteken te vergroten. Om te vermijden dat wagens op de eerste rijstrook stoppen om voetgangers over te laten en dat diezelfde voetganger dan ‘geschept’ wordt op het tweede rijvak, wordt de rijweg bewust versmald. Dit gaat geen extra doorstromingsproblemen geven. De doorsteken worden afgesloten omdat er anders teveel conflicten ontstaan met het fietspad op de middenberm. Dit is dus een direct gevolg van de keuze voor een fietspad in de middenberm.
Het bezwaar is ontvankelijk, doch ongegrond.

5. De stad heeft geen inspraak verleend aan de bewoners. Er is geen draagvlak gecreëerd, bewoners zijn slechts geïnformeerd over het plan. De informatie was zeer summier, één infomoment tijdens de kantooruren. De handelaren hebben daarentegen uitgebreid inspraak gehad. Er wonen ongeveer 3000 mensen langs de Fruithoflaan, er zijn slechts 35 handelaars.
Behandeling:
De vergunningsprocedure biedt alle nodige garanties om inspraak mogelijk te maken. De procedure wordt gevoerd volgens de betreffende regelgeving.
Het bezwaar is ontvankelijk, doch ongegrond.

6. Bewoners vrezen voor een waardevermindering van hun appartement met dergelijke plannen.
Behandeling:
De waardevermindering waarvan sprake is in deze hypothetisch en niet bewezen.
Het bezwaar is ontvankelijk doch ongegrond. 

Er werd een aanvraag tot omgevingsvergunning ingediend bij de deputatie, die behandeld wordt volgens de gewone procedure van het Omgevingsvergunningendecreet. De deputatie verzoekt het college of de gemeentelijke omgevingsambtenaar om:

• een openbaar onderzoek te houden;
• het dossier aan de gemeenteraad voor te leggen voor beslissing over de zaak van de wegen. 

Procedureverloop

Artikel 31 van het Omgevingsvergunningsdecreet stelt dat als de vergunningsaanvraag wegenwerken omvat waarover de gemeenteraad beslissingsbevoegdheid heeft en de bevoegde overheid, vermeld in artikel 15, oordeelt dat de omgevingsvergunning kan worden verleend, de gemeenteraad een beslissing over de zaak van de wegen neemt voor de bevoegde overheid een beslissing neemt over de aanvraag.