Tussen de noordelijke en de zuidelijke bouwpercelen van Kop Spoor Noord loopt het Hardenvoortviaduct. De aanleg van twee noord–zuid straten linkt beide delen functioneel en ruimtelijk aan elkaar en maakt de connectie tussen de wijk Antwerpen Noord en het Eilandje.
De realisatie van de ondertunneling van het Hardenvoortviaduct is de laatste missing link in het realiseren van bovenstaande doelstelling. De tunnel komt in het verlengde te liggen van de De Pretstraat en maakt de verbinding met de aanleg van het openbaar domein Kempenstraat waarvan het ontwerp in opmaak is.
Via een studie werd de technische en financiële haalbaarheid van de ondertunneling onderzocht. De studie gaf inzage in de mogelijke uitvoeringsmethoden die voor deze specifieke context kunnen aangewend worden. Naast de bouwtechnische en financiële verschillen werd niet limitatief de mogelijke impact op de verkeersdoorstroming op het viaduct, afstemming met project Brabo 2, impact van de werfinrichting op Park Spoor Noord en de omliggende bouwprojecten onderzocht.
Hieruit werd op basis van randvoorwaarden vanuit ruimtelijk, structureel, infrastructureel en verkeerskundig oogpunt het voorontwerp gedistilleerd.
Beschrijving ontwerp tunnel
De breedte van het viaduct bedraagt 27 meter, tussen de rand van de weg (ontwerp Brabo 2) 17,3 meter. Het voorzien van een centrale lichtopening is een belangrijk aandachtspunt bij de vormgeving aangezien bij extra lichttoetreding het comfort en veiligheidsgevoel van de gebruikers toeneemt. Om de lichtopbrengst en ruimtelijke kwaliteit te vergroten wordt ter hoogte van de lichtopening de begroeide middenberm naar beneden geplooid.
De breedte van de tunnel wordt afgestemd op de breedte van één travee om de impact op de arcades van de keermuren in te perken.
De bogen hebben een beperkte hoogte; 3,05 meter centraal en 2 meter op het laagste punt. Hierom worden in het ontwerpvoorstel ter hoogte van 1 travee de bogen afgebroken en kan zo voldoende vrije hoogte gerealiseerd worden noodzakelijk voor de belevingskwaliteit van deze passage. Door afbraak van de bogen kan de lengte van de tunnel eveneens worden beperkt worden tot +- 17,3 meter. De rand van het Hardenvoortviaduct komt dieper te liggen. Belangrijke meerwaarde is dat de passage voor fietsers en voetgangers lokaal overbrugd wordt door de bovenliggende wegenis en dus minder als tunnel ervaren wordt.
De ontworpen wegenis op het viaduct wordt geoptimaliseerd (symmetrisch) waardoor de centrale opening zo breed mogelijk wordt gemaakt zonder de zijstroken waarin de bogen zich bevinden te belasten met wegverkeer.
Aanrijproblematiek
In de technische en vormelijke uitwerking van de balustrade werd de aanrijproblematiek voor deze onderdoorgang grondig onderzocht.
Gelet op mogelijke ongevallen van wagens die in de balustrade rijden, dient voorkomen te worden dat wagens in de tunnel kunnen rijden. Rekening houdend met deze context werd de optimale inplanting en materialisatie van de borstwering ontworpen conform de vereisten van het draaiboek openbaar domein.
Antwoorden op de vragen van de districtsraad (zie besluit in bijlage):
De onderdoorgang onder het Hardenvoortviaduct een betonpad krijgt waarvan de breedte minstens overeen komt met de brede betonpaden in Spoor Noord.
Antwoord: Conform de nieuwe omgevingsaanleg rond de kindercampus Hardenvoort krijgt het betonpad dat door de tunnel loopt dezelfde bredere paden.
In de onderdoorgang kunnen geen obstakels / betonnen poefen voorzien worden. Bij schemer of in het donker zijn ze onvoldoende te onderscheiden voor fietsers.
Antwoord: De obstakels / betonnen poefen zijn in het definitieve ontwerp verwijderd.
Antwoorden op de vragen van het coördinatieoverleg openbaar domein (zie verslag in bijlage):
De materialen (gezaagde kassei en betonstrook) richting ZNA worden doorgetrokken en binnen project ZNA een logische overgang gezocht wordt. De betonstrook richting Ellermanstraat dient achterwege te woden gelaten;
Antwoord: Deze opmekingen werden verwerkt in het definitieve ontwerp.
De niveaus en afwateringsprincipes tussen de plannen van de tunnel en het plan ZNA en omgeving op elkaar af te stemmen;
Antwoord: Beide projecten werden op elkaar afgestemd.
Onder de zitbanken géén rioolkolken voorzien, naar onderhoud toe is dit niet mogelijk;
Antwoord: Er zijn in het definitieve ontwerp geen rioolkolken onder de zitbanken voorzien.
Een buffer tussen afrastering en rijweg conform te voorzien en het concept van de balustrade / vangrail aangepassen conform draaiboek.
Antwoord: In het definitieve ontwerp werd een monoliete balustrade ontwerpen met een veiligheidsstrook van één meter conform de vereisten van het draaiboek openbaar domein.
Het detail en de beplanting achter de zitbanken ter hoogte van de middenberm verder uit te werken naar de volgende fase in overleg met de betrokken stadsdiensten. De beplantingskeuze en aanplantingswijze verder te bekijken met stadsbeheer.
Antwoord: De beplantingskeuze en aanplantingswijze wordt opgemaakt in overleg met de betrokken stadsdiensten.
Fase 1 van het integraal openbaar domein project Kempenstraat was de afbakening van het projectgebied met integratie van de Brabo 2, de site van ZNA en het openbaar domein. Het ontwerp van de aanleg openbaar domein Kempenstraat is in uitvoering. De uitvoering van de werken wordt afgestemd op het project Brabo 2 en de bouw van het ZNA ziekenhuis. De aanleg van het openbaar domein zal in de laatste bouwfase van het ziekenhuis worden uitgevoerd.
De werken van de Parktunnel moeten in functie van de doorstroming op het viaduct eerder worden uitgevoerd dan de aanleg van het openbaar domein Kempenstraat. In functie van de continuïteit van de doorstroming op het viaduct, worden de werken voor de tunnel gekoppeld aan de werken van Brabo 2 aan het Hardenvoortviaduct.
Het definitieve ontwerp tunnel Hardenvoortviaduct dat nu voorligt en het ontwerp Kempenstraat dat in opmaak is, werd als goed bevonden door het coördinatieoverleg openbaar domein, mits verwerking van de opmerkingen. De toekomstige invulling van het openbaar domein is bij deze in afdoende mate bepaald dat er een informatievergadering kan worden georganiseerd naar de bevolking toe. Die zal plaats vinden na de zomer van 2017.
Op 15 mei 2012 besliste de raad van bestuur van Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA) om een nieuw ziekenhuis te bouwen ter hoogte van de Kempenstraat. ZNA wees de uitvoering toe aan “Kairos – Euro Immo Star”. De stedenbouwkundige ontwikkelingskost werd door het college goedgekeurd op 6 juni 2014 (jaarnummer 577).
Hierbij werd afgesproken welke delen van het openbaar domein aangelegd dienen te worden met de stedenbouwkundige last:
In navolging van de samenwerkingsovereenkomst werd een ontwerpteam aangesteld voor het ontwerp en de uitvoering van de aanleg openbaar domein en een studiebureau voor de realisatie van de verbindingstunnel.
Parallel aan het ontwerp en het studiewerk van de hierboven vermelde ontwikkelingsdelen waarvoor AG VESPA de leiding neemt, is er ook de ontwikkeling van het deel openbaar domein met betrekking tot het openbaar vervoer. Dit deel wordt geleid door Brabo 2, context Noorderlijn. AG VESPA heeft de opdracht gekregen om de totaliteit van het openbaar domein Kempenstraat als één integraal project te coördineren. Dit werd beslist door het college op 9 december 2016 (jaarnummer 10758).
Aangezien de tunnel in een vroeger stadium dan het openbaar domein Kempenstraat wordt aangelegd worden deze in timing en uitvoering losgkoppeld van elkaar.
Het voorontwerp tunnel Hardenvoortviaduct werd op 15 mei 2017 voorgesteld op de districtsraad van Antwerpen (jaarnummer 102).
Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen. Park Spoor Noord en Kempensraat zijn bovenlokaal openbaar domein en vallen onder de bevoegdheid van het college. Het district heeft adviesbevoegdheid.
De antwoorden op het advies werden opgenomen in het besluit bij goedkeuring definitief ontwerp.
De opmerkingen opgenomen in het verslag zijn verwerkt in het definitieve ontwerp.
Het college beslist om het definitief ontwerp parktunnel Hardenvoortviaduct goed te keuren.