2017_CBS_05808 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Zilverkwartier', district Berchem - Voorontwerp - Kennisneming

Situering plangebied

Het plangebied ligt in het district Berchem tegen de gemeentegrens met Mortsel. Het plangebied maakt deel uit van een bouwblok tussen de Karmelietenstraat in het noorden, de Oogststraat in het oosten, de Hendrik Kuijpersstraat in het zuiden en de Grote Steenweg (N1) in het westen.

De afbakening van het plangebied wordt in grote mate bepaald door de gemeentegrens met de stad Mortsel en de afbakening van het industriegebied volgens het gewestplan. Bijkomend wordt het braakliggend perceel van Agfa-Gevaert (brandweg) in de Karmelietenstraat meegenomen.

Krachtlijnen van het voorontwerp RUP

De huidige bestemming industrie wijzigt naar zone voor gemengde functies – woon-werkgebied en naar een zone voor industrie met nabestemming woon-werkgebied.

De zone voor gemengde functies bevinden zich aan de randen van het projectgebied (Oogststraat en Karmelietenhof) terwijl de nabestemming in het centrale deel gesitueerd is waar de activiteiten van Agfa-Gevaert nog steeds in bedrijf zijn.

Langs de Karmelietenstraat wordt een toegang voor langzaam verkeer aangeduid.

De noordelijke zone langs de Oogststraat wordt herbestemd naar zone voor gemengde functies – woon – werkgebied. Naar bebouwing toe is er de vrije keuze tussen een rand van een gesloten bouwblok bestaande uit rijwoningen en/of andere gebouwen van het type gesloten bebouwing of één vrijstaand gebouw in een parksetting. De niet bebouwde ruimte moet als tuin of kwalitatief ingerichte publieke ruimte ingericht worden.

De zuidelijke zone langs de Oogststraat wordt herbestemd naar zone voor gemengde functies – woon – werkgebied. Naar bebouwing toe is uitsluitend één vrijstaand gebouw toegestaan met ontsluiting via de Oogststraat. Één toren in de zuidoostelijke hoek is toegelaten. De niet bebouwde ruimte moet als tuin of kwalitatief ingerichte publieke ruimte ingericht worden.

De westelijke zone langs het Karmelietenhof wordt herbestemd naar zone voor gemengde functies – woon – werkgebied. Naar bebouwing toe is er een vrije keuze tussen een gesloten bouwblok bestaande uit rijwoningen en/of andere gebouwen van het type gesloten bebouwing of één of meerdere vrijstaande gebouwen in een parksetting. De groene ruimte en bestaande groenelementen moeten integraal bewaard blijven.

De centrale zone is bestemd voor industriële bedrijvigheid. Als nabestemming wordt deze zone gemengd woon-werkgebied. Het eventueel verlies van productiefunctie zou opgevangen kunnen worden in het andere deel van het masterplan, gelegen op grondgebied van de stad Mortsel. Naar bebouwing toe is er een vrije keuze tussen een gesloten bouwblok bestaande uit rijwoningen en/of andere gebouwen van het type gesloten bebouwing of één of meerdere vrijstaande gebouwen in een parksetting. Voldoende publieke en groene ruimte moet worden aangelegd om de leefkwaliteit van de zone te garanderen.

In overdruk wordt langs de zijde van de Karmelietenstraat het aantal bouwlagen beperkt tot drie.

De historische loop van de Zilverbeek moet aangewend worden als aanknooppingspunt voor ingrepen met betrekking tot de waterhuishouding.

Voor langzaam verkeer worden indicatief paden aangeduid.

Adviezen

District Berchem

De districtsraad besliste op 18 mei 2017 (jaarnummer 19) om gunstig advies te geven op het voorontwerp van het masterplan Zilverkwartier mits er rekening gehouden wordt met advies van het districtscollege.

Er wordt integraal verwezen naar het vorige advies en meer specifiek wil het districtscollege nog benadrukken dat:

• de toegang tot de groene ruimte boven de supermarkt aantrekkelijk moet gemaakt worden zodat ze uitnodigt tot recreatief gebruik;
• de bijkomende sporthal goed is, maar wil bepleiten dat er ook Berchemse clubs terecht kunnen;
• de doorwaadbaarheid aan de Karmelietenstraat ook aan de rechterkant mogelijk wordt gemaakt;
• zij bezorgd zijn over de verkeersdrukte veroorzaakt door de supermarkt en het flatgebouw. Graag de mogelijkheden bekijken van de inplanting van Velo en fietsstallingen op de site en rond de supermarkt;
• er rekening gehouden wordt met de fasering van de ontwikkeling van de site waarbij de publieke ruimte evenveel prioriteit krijgt als de privé ontwikkeling.

De districtsraad vraagt om in het volledige masterplan Zilverkwartier, inzake de herontwikkeling van de sites Gevaert 1 en 2, meer aandacht te besteden aan kansen voor de vestiging van nieuwe bedrijvigheid, KMO’s, start-ups en onderzoeksactiviteiten, die zo mogelijk complementair zijn met bestaande activiteiten van Agfa-Gevaert, en die kunnen zorgen voor nieuwe jobs op deze sites.

Enkel de zaken die betrekking hebben op het RUP worden geargumenteerd:

• de doorwaadbaarheid aan de Karmelietenstraat ook aan de rechterkant mogelijk wordt gemaakt.

Doorheen het projectgebied komen meerdere verbindingen voor langzaam verkeer, ook aan de rechterkant:

• de districtsraad vraagt om in het volledige masterplan Zilverkwartier, inzake de herontwikkeling van de sites Gevaert 1 en 2, meer aandacht te besteden aan kansen voor de vestiging van nieuwe bedrijvigheid, KMO’s, start-ups en onderzoeksactiviteiten, die zo mogelijk complementair zijn met bestaande activiteiten van Agfa-Gevaert, en die kunnen zorgen voor nieuwe jobs op deze sites.

In het RUP zijn er herbestemmingen naar gemengd woon-werkgebied en naar zone voor bedrijven met nabestemming gemengd woon-werkgebied. Onder werken wordt verstaan het bedrijfsmatig vervaardigen en/of bewerken, opslaan, installeren en/of herstellen van goederen.

GECORO

De twee Gecoro’s van Mortsel en Antwerpen gaven op 27 april 2017 een gezamenlijk advies op het masterplan en het RUP op gedeelte Berchem met volgende aanbevelingen:

• er zitten een aantal positieve elementen in de studie: het behoud van de schouw en het stookgebouw, de groene doorsteek. Deze elementen moeten zeker behouden blijven in het masterplan;
• de leesbaarheid laat nog te wensen over, alsook de verwijzing naar relevante studies;
• de doorsteek en de kruising ter hoogte van de ‘emulsie’ vormt een belangrijk knelpunt;
• het traject van de Zilverbeek moet weer zichtbaar gemaakt worden, rekening houden met waterhuishouding, infiltratie, enzovoort;
• bij het bepalen van de woondichtheid niet enkel rekening houden met traditionele woonvormen, maar ook met andere woonvormen zoals een wzc, cohousing, begeleid wonen, enzovoort;
• om een breuk in het bouwblok Hendrik Kuijpersstraat-Karmelietenstraat te vermijden en dus een optimale afstemming tussen het Antwerpse en Mortselse traject blijvend te garanderen zou Mortsel best een ‘postzegelrup’ laten opmaken voor de kant Hendrik Kuijpersstraat (bij voorkeur parallel aan de procedure op het grondgebied Antwerpen);
• er wordt nog te weinig ingegaan op de groenstructuur, over het algemeen moet er meer groen voorzien worden. Vanuit de Antwerpsestraat moeten de doorzichten transparanter en groener;
• meer duidelijkheid over dichtheden, aantal woningen;
• er moet zeker voldoende ruimte zijn voor bedrijvigheid, coworking. De witte gebouwen lenen zich hier toe;
• behoefte aan meer en beter historisch onderzoek, archeologie. De geschiedenis, de unieke locatie en de productie van Agfa Gevaert meer integreren, het ‘geheugen van de site’;
• er is een mobiliteitsrapport nodig;
• de projectontwikkelaar van de supermarkt zou met de eigenaars van de woningen aan de Oogststraat kunnen onderhandelen om het achterste deel van de diepe tuinen over te kopen om extra publiek groen te creëren;
• het groendak van de supermarkt moet publiek toegankelijk zijn, de brandweg mag niet overkapt worden;
• nog te weinig aandacht voor het publiek domein en de functies op het gelijkvloers;
• vraag om de aanbeveling over de waterhuishouding te verruimen naar algemene aandacht in functie van klimaatadaptatie.

Omdat het RUP enkel betrekking heeft op grondgebied van Antwerpen wordt enkel geargumenteerd op de onderdelen die voor dit RUP van toepassing zijn.

1. Het traject van de Zilverbeek moet weer zichtbaar gemaakt worden, rekening houden met waterhuishouding, infiltratie, enzovoort: de ruimte die nodig is voor de waterbuffering  kan verwijzen naar het tracé van de vroegere Zilverbeek.
2. Bij het bepalen van de woondichtheid niet enkel rekening houden met traditionele woonvormen, maar ook met andere woonvormen zoals een wzc, cohousing, begeleid wonen, enzovoort: in het RUP wordt onder wonen ook zorgwonen en andere woonvormen verstaan.
3. Er wordt nog te weinig ingegaan op de groenstructuur, over het algemeen moet er meer groen voorzien worden. Vanuit de Antwerpsestraat moeten de doorzichten transparanter en groener: in de verschillende zones van het RUP wordt opgenomen dat niet bebouwde ruimte als tuin of kwalitatief ingerichte publieke ruimte moeten ingericht worden; de groene ruimte en bestaande groenelementen ter hoogte van het Karmelietenhof moeten integraal bewaard blijven; ook moet er voldoende publieke en groene ruimte worden aangelegd om de leefkwaliteit van de zone te garanderen.
4. Er moet zeker voldoende ruimte zijn voor bedrijvigheid, coworking. De witte gebouwen lenen zich hier toe: in het RUP zijn er herbestemmingen naar gemengd woon-werkgebied en naar zone voor bedrijven met nabestemming gemengd woon-werkgebied. Onder werken wordt verstaan het bedrijfsmatig vervaardigen en/of bewerken, opslaan, installeren en/of herstellen van goederen.
5. Er is een mobiliteitsrapport nodig: in het proces van opmaak RUP is een MER-screening verplicht. Hieruit zal blijken wat de mobiliteitsimpact is.
6. de projectontwikkelaar van de supermarkt zou met de eigenaars van de woningen aan de Oogststraat kunnen onderhandelen om het achterste deel van de diepe tuinen over te kopen om extra publiek groen te creëren: het overkopen van tuinen kan niet geregeld worden in een RUP.
7. Het groendak van de supermarkt moet publiek toegankelijk zijn, de brandweg mag niet overkapt worden: het dak van de supermarkt bevindt zich niet langs een verbinding voor langzaam verkeer. Doorheen het projectgebied komen meerdere verbindingen voor langzaam verkeer die kunnen overlappen met pleinen of straten. In het projectgebied wordt voldoende publieke en groene ruimte aangelegd om de leefkwaliteit te garanderen.

Artikel 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).

De stad Mortsel, de stad Antwerpen en het district Berchem namen het initiatief om voor de twee bouwblokken waarop de bedrijfsgebouwen van Agfa-Gevaert gelegen zijn een gemeenteoverschrijdende masterplan op te maken.

Op 7 augustus 2015 (jaarnummer 6501) keurde het college de projectdefinitie als basis van de opdracht voor de opmaak van het masterplan Zilverkwartier goed.

Op 12 augustus 2016 (jaarnummer 7138) keurde het college de analyse-visie-fase van het masterplan goed.

Op 13 januari2017 (jaarnummer 339) keurde het college de voorontwerp-fase van het masterplan goed.

Parallel aan het masterplanproces werd het proces voor opmaak RUP opgestart. Het RUP vertaalt de visie van het masterplan in stedenbouwkundige voorschriften en een grafisch plan.

Op 21 augustus 2015 (jaarnummer 6988) keurde het college de procesnota van het RUP Zilverkwartier goed.

Op 20 januari 2017 (jaarnummer 341) keurde het college de richtnota van het RUP Zilverkwartier goed.

Op 27 april 2017 gaf de intergemeentelijke Gecoro van Mortsel en Antwerpen een gezamenlijk advies op het voorontwerp van het masterplan en de richtnota Zilverkwartier.

Op 18 mei 2017 (jaarnummer 19) adviseerde de districtsraad van Berchem het voorontwerp van het masterplan Zilverkwartier en de richtnota van het RUP Zilverkwartier.

De stad Antwerpen staat ook in voor de opmaak van de nodige sectorale effectenstudies (plan-Mer-screening) die bij de opmaak van het RUP horen.