2017_CBS_07082 - Patrimonium Samen Leven. Sint-Andriesstraat 5, 2000 Antwerpen. Restauratie Sint-Andrieskerk - Beëindiging in onderling overleg van de architectenovereenkomst. Aanstelling architect op basis van raamovereenkomst. Gunning - Goedkeuring

In 2012 heeft de stad Antwerpen de architectenovereenkomst, zoals deze initieel werd gesloten tussen de kerkfabriek Sint-Andries en architect Rudi Mertens, zaakvoerder van Maat_Werk Architecten bvba, overgenomen (2012_CBS_08729). In besluit 2012_CBS_08729 werd tevens ook de opdracht goedgekeurd dat de bedrijfseenheid Stadsbeheer een kwaliteitscontrole zou uitvoeren op het overgenomen contract en ten gronde zou onderzoeken in hoeverre dit contract voldeed aan de wet op overheidsopdrachten en aan de bepalingen zoals voorzien in het Onroerenderfgoeddecreet.

Uit dit onderzoek is gebleken dat een aantal administratieve en technische bepalingen en opdrachten, die noodzakelijk zijn om te beantwoorden aan de wettelijke bepalingen en regelgeving, ontbreken in de overeenkomst van de kerkfabriek. Deze noodzakelijke bepalingen en opdrachten zijn evenwel opgenomen in het standaardbestek en de modelovereenkomst van de betreffende raamovereenkomst die de stad Antwerpen hanteert bij de aanstelling van een architect. 

Kwaliteitsverschillen
Het betreft onder meer volgende items: 

• Het voorwerp van de overeenkomst tussen architect Rudi Mertens en kerkfabriek Sint-Andries beantwoordt niet aan de reglementering van het Onroerenderfgoeddecreet en het Onroerenderfgoedbesluit van 12 juli 2013. Om in aanmerking te komen voor erfgoedpremies is het noodzakelijk dat een beheersplan wordt opgemaakt en goedgekeurd door het agentschap Onroerend Erfgoed. Dit luik moet dus worden toegevoegd aan de overeenkomst.
• In de overeenkomst van de kerkfabriek wordt vermeld dat de architect optreedt als leidend ambtenaar. De stad Antwerpen stelt haar externe architecten nooit aan als leidend ambtenaar en kan dit bijgevolg voor dit project ook niet doen.
• Bij de beschrijving van de controle van de werken wordt niet aangegeven dat, en binnen welke tijdspanne, de architect de opdrachtgever moet adviseren bij eventuele ingebrekestellingen, termijnverlengingen, schorsingen, wijzigingen, verrekeningen, meerkosten en vergoedingen. Wat dit betreft ligt er tijdens de uitvoering van de werken evenwel een belangrijke, verantwoordelijke en arbeidsintensieve taak bij de architect. Het is van groot belang dat de stad steeds op korte termijn over zulke adviezen kan beschikken, omdat het vaak situaties betreft waarin snel gehandeld of gereageerd moet worden.
• In de overeenkomst wordt niet vermeld dat de architect een eindafrekening moet opmaken en wat deze afrekening inhoudt. De opmaak van een eindafrekening is een voorwaarde van het Agentschap Onroerend Erfgoed voor het verkrijgen van de erfgoedpremies. De vergoeding voor deze belangrijke, omvangrijke en arbeidsintensieve aangelegenheid wordt wel inbegrepen in de architectenovereenkomsten die de stad Antwerpen sluit.
• In de overeenkomst wordt niet vermeld dat de architect een as-builtdossier moet samenstellen en wat dit dossier inhoudt. Voor de stad is het evenwel erg belangrijk over zulk een as-builtdossier te beschikken in functie van het latere onderhoud en de exploitatie van het gebouw. Dit dossier is eveneens een voorwaarde van het Agentschap Onroerend Erfgoed voor het verkrijgen van de erfgoedpremies.
• Consequenties bij nalatigheden of fouten van de architect worden onvoldoende gespecificeerd, met uitzondering van de overschrijding van de uitvoeringstermijnen. De stad voorziet in de architectenovereenkomsten die zij sluit  specifieke sancties voor fouten of nalatigheden van de architect. Dit geeft voor de stad Antwerpen de garantie op kwalitatieve dossiers.
• In de architectenovereenkomsten die de stad Antwerpen sluit, is steeds bepaald dat de kosten voor studies stabiliteit en technieken in het opgegeven ereloonpercentage zijn begrepen. Het ereloonpercentage van de architectenovereenkomsten die de stad sluit, is beduidend lager dan dat van de overeenkomst tussen kerkfabriek en architect (respectievelijk 8,62945% tegenover 13,33%). De architect vermeldde evenwel in zijn offerte dat de studies stabiliteit en technieken niet inbegrepen zijn in zijn ereloonpercentages. Dit betekent dat hij onder toepassing van de huidige overeenkomst voor deze studies bijkomende bedragen zou mogen factureren. 

Conclusie van het kwaliteitsonderzoek van de bestaande overeenkomst
Het is van belang dat er een kwalitatieve en juridisch correcte overeenkomst bestaat teneinde toekomstige disputen met de architect te vermijden en een kwalitatieve opname van het bouwheerschap door de stad Antwerpen te garanderen. Rekening houdend met bovenstaande argumentatie, adviseert Stadsbeheer om, in navolging van de opname van het bouwheerschap over de werken, deze architectenovereenkomst onder de voorliggende vorm niet verder te zetten.

Stadsbeheer is in onderhandeling getreden met de Maat_Werk Architecten bvba om de bestaande architectenovereenkomst te beëindigen zonder schadevergoeding, en een nieuwe architectenovereenkomst op te stellen volgens de geldende normen en ereloonpercentages van de pool van ontwerpers voor restauratieopdrachten. Na verschillende gesprekken werd uiteindelijk dit vooropgesteld akkoord ook bereikt.

Er wordt beroep gedaan worden op de pool van ontwerpers voor restauratieopdrachten waarmee een raamovereenkomst (GAC/2014/1889) werd afgesloten. Rekening houdend met de in het bestek van deze raamovereenkomst voorziene gelijktijdigheid van maximaal 2 deelopdrachten, de specialisatie, de evenwaardige verdeling van het aantal projecten, het soort project en het te genereren ereloon, komt Maat_Werk Architecten bvba hiervoor in aanmerking. 

De opdracht zal afgesloten worden op basis van de overeenkomst die als model bij het bestek GAC/2014/1889 van de raamovereenkomst van de pool ontwerpers voor restauratieopdrachten werd gevoegd. 

Naast de algemene opdracht voor het uitwerken van de restauratiepremiedossiers voor de restauratie van de daken, de glas-in-loodramen en de Mariakapel, worden volgende bijzondere opdrachten opgenomen in de overeenkomst. 

De bijzondere opdracht tot opmaak beheersplan

Sinds 1 januari 2015 is het nieuwe Onroerenderfgoeddecreet en het bijhorende Onroerenderfgoedbesluitvan 12 juli 2013 van kracht, dat onder meer verplicht om een beheersplan te laten opmaken waarin de visie op toekomstige restauraties, onderhoud en beheer van beschermde goederen over een periode van 20 jaar wordt uitgeschreven. Het beheersplan geeft een beeld van de beoogde beheersmaatregelen, werkzaamheden en/of diensten voor het monument op korte, middellange en lange termijn. Het beheersplan geeft een visie omtrent een duurzaam en erfgoedgerichte aanpak, alsook een  visie over de ontsluiting. 

De bijzondere opdracht tot uitvoering opmeting
Voor de opmaak van de diverse restauratiedossiers en de aanvang van de effectieve restauratiewerken is een bijkomende opmeting van het gebouw noodzakelijk. 

De bijzondere opdracht tot uitvoering vooronderzoeken
In functie van een kwalitatieve opmaak van de restauratiedossiers dienen materiaal-technische vooronderzoeken voor de glas-in-loodramen en de Mariakapel uitgevoerd te worden. Deze onderzoeken zullen de gegevens verstrekken over de aard en de toestand van materialen en afwerkingen als basis voor de uitwerking van de restauratiedossiers. Er moet eveneens een bouwfysisch vooronderzoek uitgevoerd worden naar de oorzaak en evolutie van de scheurvorming in de bakstenen gewelven.

In toepassing van artikel 43 § 4 van de wet van 17 juni 2016 betreffende de overheidsopdrachten wordt de opdracht gegund op basis van de in de raamovereenkomst vastgestelde voorwaarden.

Conform artikel 5 van de architectenovereenkomst behoren de bijzondere opdrachten tot de opdracht van de architect.

In juli 2007 heeft de kerkfabriek van de Sint-Andrieskerk na een algemene offerteaanvraag architect Rudi Mertens aangesteld als architect voor het ontwerp en de controle op de uitvoering van de instandhoudings- en restauratiewerken aan de Sint-Andrieskerk. De gunningsbrief van deze opdracht dateert van 9 juli 2007.

Op 28 april 2008 (jaarnummer 608) besliste de gemeenteraad een gunstig advies uit te brengen voor het opnemen van het bouwheerschap van de restauratie van de Sint-Andrieskerk door de stad Antwerpen. Op 24 november 2008 (jaarnummer 2066) besliste de gemeenteraad het bouwheerschap van de Sint-Andrieskerk effectief op te nemen. Het contract tussen de architect en de kerkfabriek werd niet automatisch mee overgenomen.

Op 24 augustus 2012 (jaarnummer 08729) besliste het college om in het kader van het door de stad Antwerpen opgenomen bouwheerschap voor de restauratie van de Sint-Andrieskerk de overeenkomst tussen de kerkfabriek en architect Rudi Mertens (zaakvoerder Maat_Werk Architecten bvba) voor het uitvoeren van restauratiewerken, met name voor de dak- en gevelrestauratie, de restauratie van de glas-in-loodramen en de restauratie van de Mariakapel, aan de Sint-Adrieskerk, Sint-Andriesstraat 5, 2000 Antwerpen, over te nemen, middels het ondertekenen van een bijakte. 

Onder andere door de inwerkingtreding van het nieuwe Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 blijkt dat de oorspronkelijke architectenovereenkomst niet voldoet aan de wettelijke bepalingen, waaronder de opmaak van een beheersplan en het uitvoeren van bijkomende noodzakelijke vooronderzoeken. Na overleg met de architect adviseert de bedrijfseenheid Stadsbeheer om het oorspronkelijke contract te beëindigen zonder schadevergoeding en Maat_Werk Architecten bvba opnieuw aan te stellen via de pool van ontwerpers voor restauratieopdrachten.

De restauratiekost
De bouwkost voor de restauratie van de daken, de glas-in-loodramen en de Mariakapel wordt geraamd op 1.791.195,00 EUR exclusief btw en exclusief ereloon. De definitieve restauratiekost wordt vastgelegd op basis van het goedgekeurd voorontwerp. 

Het globale ereloon is vastgelegd op 8,62945% (afgerond tot 8,63% in de overeenkomst). De uitgave voor het ereloon van Maat_Werk Architecten bvba voor deze restauratieopdracht wordt geraamd op 154.570,28 EUR + 32.459,76 EUR (21% btw) = 187.030,04 EUR inclusief btw. Deze uitgave werd berekend volgens de ereloonpercentages zoals voorzien in bestek GAC/2014/1889. Deze uitgave van 187.030,04 EUR  inclusief btw werd opgenomen in de meerjarenbegroting. Vermits het jaar 2020 buiten de huidige legislatuur valt, moeten de doelstellingen en het functiegebied nog bepaald worden zodat er nog geen vastlegging voor 2020 kan worden aangemaakt. Er is voldoende krediet beschikbaar

Bijkomende opdrachten

1. De bijzondere opdracht tot opmaak beheersplan
   De offerte voor de opmaak van het beheersplan bedraagt 45.550,00 EUR + 9.565,50 EUR (21% btw) = 55.115,50 EUR inclusief btw. De ingediende offerte van Maat_Werk Architecten werd door de bedrijfseenheid Stadsbeheer volledig en marktconform bevonden. De uitgave zal verrekend worden op het investeringsbudget 2018. Er is voldoende krediet beschikbaar. 
2. De bijzondere opdracht tot uitvoering opmeting
   De offerte voor de uitvoering van de opmeting bedraagt 26.932,50 EUR + 5.655,83 EUR (21% btw) = 32.588,33 EUR inclusief btw en inclusief coördinatievergoeding van 5% volgens art. 8.4 van de architectenovereenkomst. De ingediende offerte van Maat_Werk Architecten werd door de bedrijfseenheid Stadsbeheer volledig en marktconform bevonden. Er werd beslist om het gedeelte "opvolging scheefstandsmetingen" van de offerte niet uit te voeren. De uitgave zal verrekend worden op het investeringsbudget 2018. Er is voldoende krediet beschikbaar. 
3. De bijzondere opdracht tot uitvoering vooronderzoeken
   De offerte voor de uitvoering van het vooronderzoek voor de glas-in-loodramen bedraagt 9.330,55 EUR inclusief btw en inclusief coördinatievergoeding van 5% volgens art. 8.4 van de architectenovereenkomst. De offerte voor de uitvoering van het vooronderzoek voor de Mariakapel bedraagt 12.196,80 EUR inclusief btw en inclusief coördinatievergoeding van 5% volgens art. 8.4 van de architectenovereenkomst. De offerte voor de uitvoering van het vooronderzoek voor de scheurvorming in de gewelven bedraagt 13.786,18 EUR inclusief btw en inclusief coördinatievergoeding van 5% volgens art. 8.4 van de architectenovereenkomst. 

Het totale bedrag voor de uitvoering van de vooronderzoeken bedraagt 29.184,74 EUR + 6.128,79 EUR (21% btw) = 35.313,53 EUR inclusief btw en inclusief coördinatievergoeding van 5% volgens art. 8.4 van de architectenovereenkomst. De ingediende offertes van Maat_Werk Architecten werden door de bedrijfseenheid Stadsbeheer volledig en marktconform bevonden. De uitgave werd opgenomen in de meerjarenbegroting. Er is voldoende krediet beschikbaar. 

Samenvattende tabel bijkomende opdrachten: 

INKOMSTEN:

Aanvraag restauratiepremies
De stad Antwerpen kan voor de restauratie van de daken, de glas-in-loodramen en de Mariakapel een erfgoedpremie van 80% aanvragen. Deze premie is onder voorbehoud goedkeuring van de restauratiepremiedossiers door het Agentschap Onroerend Erfgoed. 

Aanvraag onderzoekspremie voor de opmaak van een beheersplan
Voor de opmaak van het beheersplan zal een onderzoekspremie aangevraagd worden. Het premiebedrag bedraagt 80% van de aanvaarde kostenraming. Bij de berekening van de premie wordt evenwel een maximaal geraamd bedrag van 25.000,00 EUR inclusief btw in aanmerking genomen. In die zin wordt de subsidie steeds beperkt tot maximum 20.000,00 EUR inclusief btw. 

Beheersplan: 55.115,50 EUR inclusief btw.
Ontvangst uit subsidie: 20.000,00 EUR inclusief btw.

Aanvraag onderzoekspremie voor de uitvoering van vooronderzoeken
Voor de uitvoering van de vooronderzoeken wordt een onderzoekspremie aangevraagd. Het premiebedrag bedraagt 80% van de aanvaarde kostenraming. Bij de berekening van de premie wordt evenwel een maximaal geraamd bedrag van 25.000,00 EUR inclusief btw in aanmerking genomen. In die zin wordt de subsidie steeds beperkt tot maximum 20.000,00 EUR inclusief btw. 

Vooronderzoek glas-in-lood: 9.330,55 EUR inclusief btw.
Ontvangst uit subsidie: 7.464,44 EUR inclusief btw. 

Vooronderzoek Mariakapel 12.196,80 EUR inclusief btw.
Ontvangst uit subsidie Mariakapel 9.757,44 EUR inclusief btw. 

Vooronderzoek gewelven: 13.786,18 EUR inclusief btw.
Ontvangst uit subsidie: 11.028,94 EUR inclusief btw.

In zitting van 4 augustus 2017 (jaarnummer 06909) keurde het college de bestelbonnen 4005235897, 4005235940, 4005235939 en 4005235933 goed.

Artikel 57 § 3,4 van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.