2017_CBS_03007 - Wijkwerking op maat - Wijkplannen 2017 Kiel, Deurne-Noord, Oosterveld-Elsdonk - Goedkeuring

Voor de realisatie van de wijkactieplannen zijn middelen voorzien in het stedelijk meerjarenbudget 2014-2019.

Exploitatiebudget
Voor het exploitatiebudget is voor 2017 een bedrag voorzien van 420.858,00 euro op budgetadres 1SHM080105PA1974-5131500000-6141. Mits goedkeuring van de budgetwijziging 2017 door college, gemeenteraad en hogere overheid.

Voor de financiering van de concrete acties per wijk kan het exploitatiebudget via IKA_Light naar de correcte budgetposities verschoven worden.
Indien het wijkactieplan voorziet in exploitatietoelages aan verengingen of organisaties, zal de nominatieve toewijzing ervan ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorgelegd worden.

Investeringsbudget
Voor het investeringsbudget is voor 2017 een bedrag voorzien van 90.000,00 euro op budgetadres 1SHM080105PA1974-5131500000-225 en een bedrag van 80.000,00 euro op budgetadres 1SHM080105PA1974-5131500000-664800. Mits goedkeuring van de budgetwijziging 2017 door college, gemeenteraad en hogere overheid.
De nominatieve toewijzing van de investeringstoelagen worden ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorgelegd.

Er wordt geen extra personeelsbudget voorzien voor het project Wijkwerking op maat.

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen.
Naarmate de wijkactieplannen gerealiseerd worden, zullen de financiële gevolgen in aparte besluiten aan het college voorgelegd worden.

Op 22 april 2016 (jaarnummer 3558) keurde het college het project Wijkwerking op maat goed, een wijkgerichte en integrale aanpak in geselecteerde pilootwijken.

Op 17 juni 2016 (jaarnummer 5475) selecteerde het college op basis van een stadsbrede wijkanalyse drie pilootwijken voor het project Wijkwerking op maat: Kiel, Deurne-Noord en Oosterveld-Elsdonk.

Op 7 september 2016 (jaarnummer 490) nam het managementteam kennis van de aanwerving van de drie wijkmanagers. Sinds het najaar van 2016 coördineren drie wijkmanagers de geïntegreerde aanpak in de pilootwijken. In de wijk Kiel is er een gedeelde netwerkregie met Antwerp Children’s Zone.

Op 2 december 2016 (jaarnummer 10262) nam het college kennis van de startplannen voor de drie pilootwijken. In deze startplannen worden doelstellingen en (actie)voorstellen geformuleerd onder een vijftal wijkthema’s:

• jong in de wijk;
• leefbaar en veilig;
• thuis in de wijk;
• kansen voor de wijk;
• ruimte en wijkvoorzieningen.

Op 17 februari 2017 (jaarnummer 980) keurde het college de doelstellingen goed van Wijkwerking op maat voor de drie pilootwijken, in het kader van de budgetwijziging 2017. Drie actieplannen zijn ondergebracht in de beleidsdoelstelling 1SHM08. 

De startplannen zijn in de voorbije periode geconcretiseerd tot volwaardige wijkplannen voor de drie wijken en dit in nauwe samenwerking met de betrokken stedelijke- en niet stedelijke partners. In de pilootwijk Kiel zijn initiatieven rond het thema Jong in de wijk maximaal afgestemd met Antwerp Children’s Zone.

De wijkplannen bevatten per thema doelstellingen, geplande acties en initiatieven, beoogde realisaties en effecten, afspraken over coördinatie en samenwerking, timing en budgetten. De acties uit de wijkplannen bouwen voort op de resultaten van de wijkanalyse en een uitgewerkte projectstrategie. De wijkplannen hebben betrekking op de uitvoering in het jaar 2017.

Van wijkanalyse naar wijkplan

Analyse, strategie, uitvoering en evaluatie zijn nauw verbonden in de wijkaanpak(ken) van Wijkwerking op maat:

• analyse: de resultaten op de indicatoren uit de wijkanalyse vormen een belangrijke kwantitatieve basis voor te ontwikkelen initiatieven in de wijken. Aanvullende kwantitatieve en kwalitatieve data op wijk- en buurtniveau worden gebruikt om dit zo precies mogelijk te doen;
• strategie: het college formuleerde uitgangspunten waaruit een projectstrategie is ontwikkeld. Inbreng van diverse betrokkenen (uit de wijken en centrale diensten) is gebruikt om de strategie te verfijnen. Initiatieven in de pilootwijken worden (doorlopend) bekeken vanuit de meerwaarde die zij bieden voor de wijk en (lokale) samenwerking;
• implementatie: de wijkaanpak krijgt concreet vorm door de acties en initiatieven uit het wijkplan. De wijkplannen bevatten zowel huidige- en reeds geplande acties en initiatieven in de drie wijken, als ook verbeteringen en vernieuwingen;
• evaluatie en monitoring: de aanpak en resultaten van het project worden (doorlopend) gemonitord, geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. Te ontwikkelen meetbaarheidsplannen beoordelen de effecten in de drie wijken en op vlak van samenwerking.

In de wijkplannen zijn de doelstellingen, acties en initiatieven per wijk geclusterd onder de vijf wijkthema’s. Vanwege de omvang van de wijkplannen en gerelateerde materialen (analyse, strategie, mandaten wijkmanagers), is een drietal bijlagen opgenomen bij dit besluit:

• bijlage 1 bevat een uitgebreide versie van de plannen per wijk. Per actie/initiatief is volgende informatie opgenomen: omschrijving, beoogde effecten, coördinatie/samenwerking, timing en budget;
• bijlage 2 bevat meer informatie over de projectstrategie. Bijlage 2a geeft een samenvatting van strategische elementen. Bijlage 2b bevat een uitgebreide versie, waarbij initiatieven uit de wijkplannen per thema worden verbonden met relevante elementen uit de wijkanalyse en strategie;
• bijlage 3 bevat een uitgebreide omschrijving van de opdrachten en mandaten van de wijkmanagers.

Van wijkplan naar wijkaanpak

Profiel wijkmanager

De aanpak in de drie wijken wordt gecoördineerd door de drie wijkmanagers. Deze werken vanuit volgende mandaatopdracht:
Als wijkmanager ben je de initiator, dirigent en verbinder in de wijk. Je initieert nieuwe acties, je dirigeert verschillende samenwerkingen tussen de betrokken partners en zorgt voor draagvlak binnen de wijk. Als programmaleider sta je garant voor de realisatie van de doelstellingen van Wijkwerking op maat tegen 31 december 2018. Als programmaleider geef je deze doelstellingen inhoudelijk vorm. De wijkmanagers hebben volgende hoofdopdrachten (het volledige profiel is opgenomen in bijlage 3):

• democratische opdracht: voorbereiden en uitvoeren van het beleid;
• loyale ondersteuning van de eigen bedrijfsdirecteur;
• durven beslissen;
• voeling hebben met de samenleving;
• optimalisaties realiseren in functie van budget en meerjarenplan;
• voorbeeldfunctie op vlak van integriteit.

Communicatie

Communicatie is belangrijk voor het realiseren van de wijkaanpak en het informeren en betrekken van diverse stakeholders. Lokale campagnes in de drie wijken en stadsbrede communicatie worden ontwikkeld vanuit volgende strategische uitgangspunten en overwegingen:
Wijkwerking op maat is een methodiek die door het stadsbestuur wordt ontwikkeld om op wijkniveau en op een aantal domeinen positieve veranderingen te brengen. De ontwikkelde expertise bij de huidige pilootwijken zal mogelijks ingezet worden bij de uitbreiding van het project naar andere wijken. Wijkwerking op maat dient dus zowel op vlak van communicatie als inhoudelijk één geheel te worden. De baseline Wijkwerking op maat wordt gevoerd met de naam van de pilootwijk erbij. Dit versterkt de herkenbaarheid van de geïntegreerde aanpak in de pilootwijk, zonder afbreuk te doen aan de bestaande communicatie over acties en initiatieven in de wijk. Deze uitgangspunten worden vertaald in operationele afspraken op vlak van communicatie.

Op korte termijn worden communicatieplannen opgemaakt voor de drie pilootwijken en stadsbrede communicatie door de bedrijfseenheid Ondernemen en Stadsmarketing, de wijkmanagers en de communicatieverantwoordelijken van de bedrijfseenheden Samen Leven en Districts- en Loketwerking. Het communicatieplan voor Oosterveld-Elsdonk is gereed tegen het tweede kwartaal van 2017 (onder voorbehoud). De communicatieplannen voor Deurne-Noord en Kiel en de stadsbrede communicatie zijn gereed tegen het derde kwartaal van 2017. 

Evaluatie en monitoring

Wijkwerking op maat wil zoveel mogelijk evidence based te werk gaan. Dit is ook relevant in verband met bredere toepassingen van de ontwikkelde aanpak(ken) voor wijkgericht werken (bijvoorbeeld in andere wijken en/of gelinkt aan andere stadsbrede verbeteringen en vernieuwingen in gebieden). Een meetbaarheidsplan wordt opgemaakt voor het meten van de effecten van de aanpak in drie wijken op fenomenen op wijkniveau. Het opstellen van een meetbaarheidsplan voor de effectmeting van de werkwijze van Wijkwerking op maat op afstemming- en samenwerking met diverse stakeholders, wordt onderzocht.

Effectmeting wijkfenomenen: dit plan onderzoekt de effecten van de aanpak in drie wijken op fenomenen op wijkniveau (bijvoorbeeld: in hoeverre zorgen acties uit het wijkplan voor een verandering in de indicatoren op domein x, y, enzovoort). Metingen gebeuren op vastgestelde momenten. Daar waar mogelijk zal gezocht worden naar bijkomende gegevens en metingen om effect en impact meting mogelijk te maken. Daarbij wordt realistisch uitgegaan van het gegeven dat voor bepaalde acties en ingrepen het niet zomaar mogelijk is om een zuiver effect of impact meting te kunnen isoleren. Daarbij dient de kostprijs die nodig is om fijner te meten blijvend in verhouding te staan tot het globale budget en scope van elke actie.

Naast een nul-meting met het opzet om vooruitgang te meten wordt in dit plan ook bekeken in welke mate daarbij ook gelijkaardige wijken als controle kunnen worden opgenomen. Dit om de problematiek van spill-over effect van verschillende acties die tegelijkertijd plaats vinden enigszins te kunnen oplossen. Bij voorkeur wordt gewerkt met hergebruik van bestaande gegevens en monitoren (bijvoorbeeld Antwerpse monitor). Het opzetten van nieuwe meetmethoden en metingen en veldwerk zal steeds bekeken worden in het licht van een goede verhouding tot het globale budget en scope van elke actie.

Dit meetbaarheidsplan wordt op korte termijn opgemaakt door de studiedienst stadsobservatie (bedrijfseenheid Strategische Coördinatie) in samenwerking met de stafdienst van de bedrijfseenheid Samen Leven en de drie wijkmanagers. De wijkplannen voor de drie pilootwijken dienen als basis voor deze oefening. Op basis van het meetbaarheidsplan en te maken afspraken rond de uitvoering, worden nul-metingen verricht voor de drie pilootwijken. Afspraken rond effectmetingen in de wijk Kiel worden maximaal afgestemd met Antwerp Children’s Zone, waarvoor tevens effectmetingen in ontwikkeling zijn (collegebesluit 25 november 2016).

Effectmeting werkwijze: Wijkwerking op maat werkt met een vernieuwende methodiek om integrale samenwerking op wijkniveau te realiseren, met zowel stedelijke- als niet stedelijke partners. ‘Lessen uit de wijkaanpak’ (wat werkt goed, wat minder, opportuniteiten en risico's) zijn zowel relevant voor het (bij)sturen van de aanpak in de pilootwijken, als ook voor andere toepassingen van geïntegreerde (wijk)samenwerking vanuit de stad. Zodoende is het zinvol de effecten van de werkwijze te onderzoeken, zoals ervaren door de betrokken stakeholders en doelgroepen in de wijken en het bredere netwerk van diensten/organisaties (bijvoorbeeld stad, districten, convenantpartners, enzovoort). Een vergelijkbare evaluatie van de Talentenhuizen, verricht door een externe partij, liet onder meer zien dat successen door de diverse betrokken partners verschillend werden beoordeeld, onder meer met betrekking tot output, outcome en impact van het project.

De mogelijkheden voor de opmaak van dit plan worden onderzocht. Dit gebeurt door de stafdienst van de bedrijfseenheid Samen Leven. Deze zal verder advies inwinnen bij- en verdere afspraken maken met de bedrijfseenheid Strategische Coördinatie (beleids- & beheerscyclus en de studiedienst).

Horizontale samenwerking stad/wijken

Een wijkaanpak realiseren gebeurt nooit in een vacuüm: wijk en (stads)organisatie zijn immers continu in beweging. Andere huidige- en geplande gebiedsgerichte initiatieven en transities vanuit de stad en in wijken kunnen relevant zijn voor Wijkwerking op maat en vice versa. Wijkwerking op maat legt proactief contact met initiatieven om (vroegtijdig) de linken, meerwaarde en opportuniteiten voor afstemming en samenwerking te onderzoeken. Wijkwerking op maat stelt kennis rond wijkgericht werken breed beschikbaar, zodat inzichten en lessen maximaal worden benut en dubbel werk wordt voorkomen. Wijkwerking op maat volgt stadsbrede evoluties op en positioneert zich als strategische partner om mee te denken over huidige en toekomstige antwoorden en oplossingen van de stad in gebieden/wijken (projecten, samenwerkingen, modellen, enzovoort): geïntegreerd, resultaatgericht en duurzaam.

Centrale opvolging

Wijkwerking op maat krijgt niet enkel vorm in- of vanuit de pilootwijken. Naast de overkoepelende coördinatie van het project en aansturing van de wijkmanagers door de projectleider, is er een intensieve opvolging en ondersteuning op centraal niveau door de stafdienst van de bedrijfseenheid Samen Leven, onder andere inzake:

• methodiekontwikkeling wijkaanpak (pilootwijken en overkoepelend);
• advisering, coaching en ondersteuning wijkmanagers;
• ondersteuning en advies traject(en) met strategische leiding, stafdiensten en afdelingen stad;
• advisering domeingericht (communicatie, effectmeting, organisatie), wijkdossiers met centrale linken en afstemming met andere wijkgerichte initiatieven stad;
• ondersteuning besluitvorming, projectoverleg (beleidsgroep, stuurgroep, werkgroep) en rapportering;
• ondersteuning van de projectleider van Wijkwerking op maat en de directie van de bedrijfseenheid Samen Leven in functie van gebiedsgerichte vragen en prioriteiten.