2017_CBS_03925 - Patrimonium Stadsontwikkeling. Gillisplaats, Antwerpen. Restauratie Waterpoort. Aanstelling architect op basis van raamovereenkomst - Projectdefinitie, overeenkomst en bijzondere opdracht. Opmaak beheersplan. Gunning - Goedkeuring

De voorgestelde restauratiekost bedraagt:
De restauratiekost wordt geraamd op 677.767,20 EUR, exclusief btw en exclusief ereloon.

De definitieve restauratiekost wordt vastgelegd op basis van het goedgekeurd voorontwerp.
Het globale ereloon is vastgelegd op 12,15%. 

De uitgave voor het ereloon van Erfgoed & Visie BVBA voor deze restauratieopdracht wordt geraamd op 82.348,71 EUR + 17.293,23 EUR (21% btw) = 99.641,94 EUR inclusief btw. Deze uitgave werd berekend volgens de ereloonpercentages zoals voorzien in bestek GAC/2014/1889.  

Deze uitgave van 99.641,94 EUR, inclusief 21% btw zal verrekend worden als volgt:

• 29.892,58 EUR op het investeringsbudget 2017;
• 64.767,26 EUR op het investeringsbudget 2018 mits goedkeuring van het budget 2017 door het college, de gemeenteraad en de hogere overheid;
• 4.982,10 EUR op het investeringsbudget 2019 mits goedkeuring van het budget 2019 door het college, de gemeenteraad en de hogere overheid.

Deze uitgave werd berekend volgens de ereloonpercentages zoals voorzien in het bestek GAC/2014/1889.

De bijzondere opdracht tot opmaak beheersplan.
Voor er wordt overgegaan tot de restauratieopdracht, is de opmaak van een beheersplan noodzakelijk.

De offerte voor de opmaak van het beheersplan bedraagt: 18.237,60 EUR + 3.829,90 EUR (21% btw) = 22.067,50 EUR inclusief btw. De ingediende offerte van Erfgoed & Visie BVBA werd door de bedrijfseenheid Stadsbeheer volledig en marktconform bevonden. De uitgave zal verrekend worden op het investeringsbudget 2017. Er is voldoende krediet beschikbaar.

Aanvraag onderzoekspremie
Voor de opmaak van het beheersplan wordt een onderzoekspremie aangevraagd. Het premiebedrag bedraagt 80% van de aanvaarde kostenraming. Bij de berekening van de premie wordt evenwel een maximaal geraamd bedrag van 25.000 EUR exclusief btw in aanmerking genomen. In die zin wordt de subsidie steeds beperkt tot maximum 24.200,00 EUR inclusief btw (25.000 EUR x 1,21 x 0,80). 

Beheersplan: 18.237,60 EUR + 3.829,90 EUR (21% btw) = 22.067,50 EUR.
Premie-aanvraag inclusief btw 17.654,00 EUR (is 80% van offerte beheersplan). 

In het goedgekeurde beheersplan zullen de maatregelen vermeld worden waarvoor de opdrachtgever een erfgoedpremie kan verkrijgen. 

Artikel 57 § 3,4° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Op 31 oktober 2014 (jaarnummer 11065) keurde het college de selectie van 10 kandidaten goed om deel uit te maken van de pool van ontwerpers voor restuaratieopdrachten.

De opdracht betreft de restauratie van de Waterpoort gelegen op de Gillisplaats te Antwerpen. 

De Waterpoort is beschermd als monument en is vastgesteld als bouwkundig erfgoed. De Gillisplaats nabij de Antwerpse Zuiderdokken is een uniek gebied in het hart van Antwerpen. De Waterpoort vormt met zijn bijzondere historische betekenis  één van de historische parels van het Antwerpse poortpatrimonium. De Waterpoort heeft door zijn ligging een bijzondere uitstraling en aantrekkingskracht voor het stadscentrum en de dichtbevolkte omgevende wijken. 

De Waterpoort is historisch en artistiek waardevol. De poort werd opgericht in 1624 als een ereboog voor Filips IV van Spanje. Het is de enige bewaarde stadspoort, opgericht in de 17^de eeuw (1624) nabij de Schelde. De Waterpoort is verschillende malen gedemonteerd en verplaatst.

In 1883-84, naar aanleiding van de werken aan de Scheldekaaien, werd de poort verplaatst naar de ondertussen overkluisde Sint-Jansvliet, waar zij geheel vrij kwam te staan.
In 1933, ingevolge de werken aan de Scheldetunnel, werd zij andermaal gedemonteerd om in 1936 opnieuw opgericht te worden aan de Gillisplaats. 

De poort is een belangrijke getuige van de militaire vestigingswerken van de stad Antwerpen. De Waterpoort vormt een stijlzuivere uitdrukking van de monumentale vroegbarok. Het ontwerp van de poort wordt toegeschreven aan P.P. Rubens. De namen van de vervaardigers van het gebeeldhouwde decor van de poort zijn bekend uit archiefstukken: het waren Huybrecht van den Eynde (1594-1661 of 1662) en Hans van Mildert (1585-1638). 

Herstel-  en renovatiemaatregelen dringen zich op.

De huidige (bewaar) toestand van de Waterpoort is slecht.  

• Het globaal beeld is slecht door beschadiging van mens en weer, door de verplaatsingen en door leegstand.
• Het stabiliteit technisch aspect dient te worden gecontroleerd.
• Naast de stabiliteit technische insteek, dient het gebouw te worden aangepast aan de noden van vandaag.

Volgende werken zijn nodig:

De projectdefinitie omvat de opdracht:
Er wordt ingezet op het herstel van de schade aan het exterieur en interieur en het voorkomen van bijkomende schade aan dit exterieur en interieur. Dit houdt in:

• het nazicht en herstel van het betonrot aan de vloerconstructies;
• het ‘reinigen’ van het interieur door de opgelopen schade;
• het nazicht, herstel en restauratie van het buitenschrijnwerk (ramen, deuren, dakluik,…) inclusief afwerking, hang- & sluitwerk, glas-in-lood,…;
• het nazicht en herstel van het dak en regenwaterafvoer, inclusief bestrijding van de aanwezige schimmels;
• ..... 

De restauratie van de gevels
Hier wordt ingezet op de technische restauratie van het exterieur, met uitzondering van het buitenschrijnwerk:
dit omvat het nazicht en de restauratie van de gevels van de Waterpoort:

• het nazicht, herstel en/of vernieuwen van de diverse soorten natuursteen;
• het nazicht, herstel en/of vernieuwen van het voegwerk;
• het nazicht, herstel en/of vernieuwen van het pleisterwerk, inclusief onderliggende draagstructuur;
• het nazicht en restauratie van het aanwezig beeldhouwwerk, fronton, ornamentiek,…;
• het aanbrengen van een performante duivenwering;
• ..... 

Mogelijk kan de opdracht worden uitgebreid met de restauratie van het interieur ingeval een herbestemming gekend is. 

Keuze voor de restauratiepool.

De Waterpoort is opgenomen op de inventaris Onroerend Erfgoed en bouwkundig relict. Deze opdracht hoort thuis bij een architectenbureau uit de restauratiepool.  
Naast de aanwezigheid van oorspronkelijke behoudenswaardige elementen heeft ook de historische en fysieke verwevenheid met het stadsweefsel een impact op de algehele benadering van de opdracht. De opdracht dient afgetoetst te worden aan de visie van de ontwerper op een totaalrestauratie, de oorspronkelijke architectuur en het behoud en de vrijwaring van oorspronkelijke elementen.

Hiervoor kan beroep gedaan worden op de pool van ontwerpers voor restauratieopdrachten waarmee een raamovereenkomst werd afgesloten. Rekening houdend met de in het bestek van deze raamovereenkomst voorziene gelijktijdigheid van maximaal 2 deelopdrachten, de specialisatie, de evenwaardige verdeling van het aantal projecten, het soort project en het te genereren ereloon, komt Erfgoed & Visie BVBA hiervoor in aanmerking. 

Noodzakelijke nieuwe toevoegingen mogen de harmonie van het geheel niet verstoren. Voorafgaand wordt er door de restauratiearchitect een beheersplan opgemaakt dat wordt goedgekeurd door het agentschap Onroerend Erfgoed. Voorafgaand overleg met Onroerend Erfgoed en Monumenten en Landschappen Antwerpen maakt deel uit van de opdracht met gunstig advies als resultaat. 

Het einddoel dient een fysisch en functioneel geoptimaliseerd project  te zijn met respect voor de authentieke elementen en de historische context. Het resultaat moet beantwoorden aan de eisen van het beleid.

De bijzondere opdracht tot opmaak beheersplan.

Sinds 1 januari 2015 is het nieuwe onroerenderfgoeddecreet en het bijhorende onroerenderfgoedbesluit van kracht, gewijzigd en aangevuld met een aantal bepalingen die van toepassing zijn vanaf van 1 januari 2016, dat in de mogelijkheid voorziet om een beheersplan te laten opmaken waarin de visie op toekomstige restauraties, onderhoud en beheer van beschermde goederen over een periode van 20 jaar wordt uitgeschreven.

Voor de opmaak van een dergelijk beheersplan voorziet de Vlaamse overheid een premie van 80% op een maximum bedrag van 25.000 EUR (ex. BTW). In het goedgekeurde beheersplan zullen de maatregelen vermeld worden waarvoor de opdrachtgever een erfgoedpremie kan verkrijgen. De stad Antwerpen is een openbaar bestuur en kan normaliter aanspraak maken op een erfgoedpremie van 80% op het beschermd erfgoed. Om in aanmerking te komen voor een dergelijke erfgoedpremie is het evenwel noodzakelijk dat een beheersplan wordt goedgekeurd door het Agentschap Onroerend Erfgoed. Na goedkeuring wordt de premie voor dit project aangevraagd.

Voor aanvang van de effectieve restauratiewerken moet er een beheersplan worden opgemaakt. Het beheersplan geeft een beeld van de beoogde beheersmaatregelen, werkzaamheden en/of diensten voor het monument op korte, middellange en lange termijn. Het moet de prioriteiten aangeven op basis van een toestandsrapport. Het beheersplan geeft een visie omtrent een duurzaam en erfgoedgerichte aanpak, alsook de visie over ontsluiting. Het beheersplan moet voldoen aan de huidige wetgeving, het Onroerenderfgoeddecreet, het Onroerenderfgoedbesluit en de code van goede praktijk. 

De opdracht zal afgesloten worden op basis van de overeenkomst die als model bij het bestek GAC/2014/1889 van de raamovereenkomst van de pool ontwerpers voor restauratieopdrachten werd gevoegd.

In toepassing van artikel 137 van het Koninklijk Besluit van 15 juli 2011 wordt de opdracht gegund op basis van de in de raamovereenkomst vastgestelde voorwaarden.

Conform artikel 5 van de architectenovereenkomst behoort de bijzondere opdracht tot de opdracht van de architect.