2017_CBS_03940 - Duurzame stad - Samenwerkingsverband FLK-C. Participatie. Principebeslissing - Goedkeuring

Antwerpen en andere steden en gemeenten hebben ambitieuze lokale actieplannen. De realisatie veronderstelt een lange periode van omvangrijke investeringen. Doordat de benodigde investeringen meteen ook een investering in de Vlaamse economie betekenen, kunnen deze klimaatplannen een motor van krachtige, langdurige economische groei zijn. De meeste lokale klimaatplannen missen echter een sluitend financieringsluik. Aangepaste financiering kan de realisatie van de lokale klimaatdoelstellingen en de daarmee gepaard gaande economische groei aanzienlijk versnellen.

Om maximaal het ecologische en economische potentieel van hun lokaal klimaatbeleid te valoriseren, hebben Antwerpen, Gent, Kruibeke, Leuven, de opdrachthoudende vereniging IGEMO, de provincies West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant en LNE in samenwerking met de private partners Tractebel Engineering N.V., KBC en SuMa Consulting een samenwerking opgezet. Dit resulteerde in de ontwikkeling van een concept voor de financiering van lokale klimaatplannen met in hoofdzaak private middelen.

Om dit concept verder uit te werken en aan de praktijk te toetsen werd een pilootproject in drie fasen opgezet:

1. fase 1 beschrijft het concept en het businessplan. In het businessplan komen aan bod: het financieringsmodel zelf, de financieringsdynamiek, cashflowplanning, beheer en risico’s. Drie maatregelenclusters  tonen aan dat het ‘rollend-fonds-concept’ kan werken;
2. fase 2 kent twee onderdelen:
1. fase 2a verdiept een aantal conclusies uit fase 1, zoals de totale financieringsbehoefte van alle clusters en de gewenste juridische en operationele structuur van het rollend fonds op detailniveau. Deze fase bereidt ook de start van de operationele activiteiten van fase 2b voor. Fase 2a wordt afgesloten met een zorgvuldigheidsonderzoek (due diligence) door een derde onafhankelijke partij;
2. indien 2a een gunstige afloop kent, wordt de operationele testfase 2b gestart. Middelen worden in de markt opgehaald en deze worden geïnvesteerd in concrete projecten.
3. fase 3 schaalt fase 2 op in volume van investeringen en maatregelenclusters. 

De hogervermelde entiteiten financierden fase 1. Het Europese subsidiedossier FALCO financiert fase 2. Door het aanvaarden van de subsidie voor technische assistentie engageren de indieners van deze subsidie zich tot het realiseren van effectieve investeringen. Het bedrag van deze investering bedraagt 17,6 miljoen EUR in totaal. Bij het niet realiseren van voldoende investeringen binnen de projecttermijn dient de subsidie, a rato van de minderinvestering, aan de Europese Unie te worden terugbetaald. Het risico op het niet realiseren van voldoende investeringen wordt ingeschat als zeer klein tot vrijwel onbestaande. Immers, de reeds op stapel staande investeringen in het kader van de uitvoering van diverse maatregelen vervat in de klimaatplannen van de verschillende entiteiten, overstijgt ruimschoots het investeringsbedrag. De indieners van de subsidieaanvraag FALCO beslisten principieel om dit geringe risico evenwichtig (elke partner draagt enkel het risico ter waarde van het eigen deel van de subsidie)  te verdelen tussen de publieke en private partners. Voor de stad Antwerpen betekent dit  42.906,25 EUR.

Er komen tevens nieuwe uitdagingen zoals de financiering van klimaatadaptatiemaatregelen of het ontwikkelen van nieuwe financieringsinstrumenten die ook voor financiering van de lokale klimaatplannen  kunnen worden ingezet en als dusdanig moeten uitgetest worden. Er is bijgevolg nood aan de uitbouw van een kenniscentrum dat deze uitdagingen op zich neemt. Dit kenniscentrum (“FLK-C”) zal nauw samenwerken met het investeringsvehikel (“FLK-V”) dat via de subsidieaanvraag FALCO vanuit de EU wordt betoelaagd. Het kenniscentrum wordt een structureel en organisatorisch verankerd netwerk van publieke en private partners. Het werkt zelfbedruipend, zonder subsidies van de (lokale) overheid maar op basis van toetredingsbijdragen en lidgelden. De taak van dit netwerk bestaat erin lokale besturen te ondersteunen bij de verschillende financiële aspecten van lokale klimaatplannen. 

In de voorbereiding tot oprichting en organisatie van de FLK-C worden de volgende aspecten verder uitgewerkt:

• de juridische vorm van het FLK-C;
• de inkomens- en uitgavenstructuur FLK-C;
• het beslissingsmodel binnen het FLK-C;
• het aanbod voor private en publieke partners dat zoveel mogelijk partijen aantrekt. Minimaal worden hierin volgende onderzoeksvragen beantwoord:
  • ontwikkeling van een methode om de belangrijkste kennislacunes betreffende energie- en klimaatfinanciering efficiënt en tijdig te identificeren en op te lossen;
  • ontwikkeling van een model/methoden met betrekking tot het opzetten van meer relevante en efficiëntere test- en leerprocessen;
  • ontwikkeling van een model/methoden met betrekking tot schaalvergroting van lokale initiatieven;
  • ontwikkeling van methoden en/of structuren ter ondersteuning van lokale besturen bij het indienen van subsidieaanvragen en dossiers bij EU (of andere instanties) gebaseerd op de volgende verdelingsprincipes, retroactief van toepassing op FALCO:
    • elk van de partijen zal nooit meer kunnen verliezen dan wat ze zelf als subsidies van Europa ontvangen; 
    • elk van de partijen zal, indien de verkregen subsidies moeten worden teruggestort aan Europa omwille van een tekort aan contracten voor investeringen, de door Europa goedgekeurde kosten vergoed kunnen krijgen vanuit het FLK-C (indien de taken naar behoren werden uitgevoerd en in het FLK-C voldoende middelen werden opgehaald); waarbij de middelen uit het FLK-C in het kader van dergelijke terugbetaling pro-rata worden verdeeld naar alle partijen;
    • elk van de private partners zal, indien aan welbepaalde voorwaarden voldaan is, beroep kunnen doen op een winstmarge en een risicopremie,

De private partners staan in voor de verdere uitwerking van deze aspecten. De lokale partners zijn actief betrokken bij dit proces. Doel is dat binnen de drie maanden na oprichting van het FLK-C de lokale besturen toetreden tot het samenwerkingsverband dat door het FLK-C zal worden ingesteld en zich engageren om voor minimaal twee opeenvolgende jaren de ledenbijdragen te betalen. Voor stad Antwerpen wordt deze ledenbijdrage gefinancierd vanuit de FALCO-subsidies.

Het college keurde op 14 februari 2014 (jaarnummer 1630) de begeleiding bij  de opmaak van het financieel luik van het klimaatactieplan door Tractebel Engineering N.V. en SuMa goed.  Hierbij werd een financieringsmodel ontwikkeld dat een antwoord zou bieden aan de financieringsbehoeften van de belangrijkste maatregelen uit het stedelijke klimaatplan.
De stad Gent deed hetzelfde.

Op basis van het onderzoek bij deze steden groeide de wens om de krachtlijnen uit de studies te valideren. Omwille van de  potentiële omvang van het beoogde financieringsinstrument werden bijkomende partners gezocht. Leuven, Sint-Niklaas, Kruibeke, de Intergemeentelijke vereniging voor ontwikkeling van het Gewest Mechelen en Omgeving (IGEMO), de provincies West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant, het Vlaamse departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) en de bank KBC sloten aan.

In het Antwerpse klimaatplan werd het ontwikkelen van een financieringsoplossing voor de uitvoering van het klimaatplan verankerd in de maatregel "MA.02 Oprichten van een financieel instrument". De Antwerpse gemeenteraad keurde het Antwerpse klimaatplan op 26 oktober 2015 (jaarnummer 541) eenparig goed.

Om het financieringsinstrument voor lokaal klimaatbeleid verder uit te werken, is nood aan bijkomende financiering. Om die reden besliste het college op 28 mei 2015 (jaarnummer 4423) deel te nemen aan de indiening van de Europese subsidieaanvraag FALCO. FALCO kreeg een zeer goede evaluatie maar net geen subsidie.
Op 9 september 2016 (jaarnummer 7799) keurde het college de herindiening van deze subsidieaanvraag goed. Deze keer kreeg het project wel Europese subsidies toegezegd. In het kader van deze betoelaging werd een consortiumovereenkomst tussen de indieners van het subsidiedossier FALCO opgesteld. Deze overeenkomst werd op 24 april 2017 (jaarnummer 231) ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorgelegd.

Het college keurde op 30 september 2016 (jaarnummer 8494) de deelname aan een onderzoek naar de verfijning van de functionele invulling en de gepaste samenwerkingsstructuur voor de verdere uitwerking van de financiering van lokale klimaatplannen goed.

De ledenbijdragen die verschuldigd zijn na oprichting van het samenwerkingsverband FLK-C worden voorzien binnen het beleidsdomein leefmilieu.

De ontvangsten en de uitgaven voor Falco werden gekoppeld aan de subsidiefiche en bij budgetwijziging 2017 voorzien op volgend budgetadres:

1HWN010201A00000 - HOR2020_FALCO

• Ontvangsten: 7402 (42.906,25€ - 100% gesubsidieerd)

2018: 15.017,19EUR
2019: 15.017,19EUR
2020: 12.871,88EUR

• Uitgaven: 613

2018: 15.017,19EUR
2019: 15.017,19EUR
2020: 12.871,88EUR