2017_GR_00154 - Fondsen. EFRO - Projecten Park Groot Schijn, Spoor Oost, Kievit II Zuid. Overeenkomsten - Goedkeuring

De EFRO-steun werd reeds als ontvangst opgenomen in het budget: voor 2017-2019 staat er op dit moment 11.220.000,00 euro ingeschreven op de subsidiefiche EFRO_SOM, functiegebied 1HSB010104A00000.

Na ondertekening van de projectovereenkomsten kan de voorziene ontvangst als volgt toegewezen worden aan specifieke subsidiefiches per project:

Het resterende bedrag kan dan, in afwachting van verdere toewijzingen van EFRO-steun, behouden blijven op de algemene subsidiefiche EFRO_SOM. 

De EFRO-steun bedraagt 40%. De uitgaven voor de projecten werden door de betrokken bedrijven voorzien in het budget. 

Op 22 april 2014 diende de Belgische federale overheid de 'partnerschapsovereenkomst' in bij de Europese Commissie. Deze overeenkomst geeft aan op welke wijze EU-lidstaat België haar Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESI-fondsen) zal inzetten in de meerjarenperiode 2014-2020. 

Voor stad Antwerpen is vooral het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) van belang. Het Vlaamse EFRO-programma omvat volgende 'prioritaire assen':

• prioritaire as 1: 'Onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie';
• prioritaire as 2: 'Concurrentievermogen van KMO's' (kleine en middelgrote ondernemingen);
• prioritaire as 3: 'Stimuleren van overgang naar koolstofarme economie';
• prioritaire as 4: 'Bevorderen van een duurzame grootstedelijke ontwikkeling'.

Het is deze laatste prioritaire as die gewaarborgde middelen bevat voor duurzame grootstedelijke stedelijke ontwikkeling. Deze stedelijke prioriteitsas staat enkel open voor grootsteden Antwerpen en Gent.

De Europese Commissie keurde op 15 december 2014 het ‘Operationeel programma 2014-2020’ voor Vlaanderen goed, voor een budget van 430 miljoen euro. Hiervan is 174 miljoen euro afkomstig van EFRO. Voor de prioritaire as 4 voor grootstedelijke ontwikkeling wordt een EFRO-budget voorzien van 16,93 miljoen euro. Hiervan is 11,22 miljoen euro bestemd voor de stad Antwerpen en 5,71 miljoen euro voor de stad Gent.

Op 10 maart 2016 stelde de EFRO-managementautoriteit de projectoproep open voor subsidieaanvragen binnen prioritaire as 4 voor grootstedelijke ontwikkeling, waarna er tot eind 2018 projectvoorstellen kunnen ingediend worden.

Op 30 september 2016 (jaarnummer 8388) keurde het college de indiening van drie projectvoorstellen in het EFRO-programma 2014-2020 goed: Park Groot Schijn, Spoor Oost en Kievit II Zuid. 

Op 19 december 2016 werden deze drie projectvoorstellen goedgekeurd door de EFRO-stuurgroep Duurzame Stedelijke Ontwikkeling waarna de EFRO-steun bevestigd werd door de Managementautoriteit. 

De stedelijke prioriteitsas in het Vlaamse EFRO-programma voor 2014-2020 wil een antwoord bieden op twee belangrijke uitdagingen:

• het proactief omgaan met de demografische trends enerzijds;
• de slimme transformatie en intelligent gebruik van de beperkte stedelijke ruimte anderzijds.

Hiertoe worden volgende drie specifieke doelstellingen naar voren geschoven:

1. bevorderen van groen, groene/blauwe infrastructuur, en klimaatadaptieve ruimte;
2. stijging van de ruimteproductiviteit door het bevorderen van multifunctionaliteit en valorisatie, transformatie of tijdelijke invulling van on(der)benutte (bedrijven)terreinen en gebouwen;
3. verhogen van de stedelijke vitaliteit in achtergestelde buurten, door het ondersteunen van kleinschalige stedelijke projecten op buurt – en wijkniveau die een economische hefboom betekenen.

De beoogde resultaten zijn respectievelijk:

1. toename van de klimaatadaptieve publieke ruimte door het bevorderen van groen en water;
2. hogere ruimteproductiviteit door multifunctionaliteit en valorisatie van on(der)benutte terreinen/gebouwen;
3. socio-economische opwaardering van achtergestelde stedelijke buurten.

De stad Antwerpen zal 11,22 miljoen EFRO-subsidie kunnen ontvangen op basis van de uitvoering van goedgekeurde projecten binnen de stedelijke prioriteitsas. Deze 11,22 miljoen zal evenredig moeten gespreid worden over projecten binnen de drie verschillende specifieke doelstellingen. De EFRO-subsidie bedraagt 40%. 

Eind 2016 werd de EFRO-steun voor drie projecten goedgekeurd voor in totaal 5.888.653,93 euro:

Park Groot Schijn - specifieke doelstelling 1 bevorderen van groen/blauw:
De vallei van het Groot Schijn is een belangrijke groene en open ruimte verbinding van de stad Antwerpen. Het masterplan Park Groot Schijn is gericht op het behoud en de versterking van het groenruimtelijk karakter door onder meer een stevige ecologische samenhang te realiseren. Binnen de beleidsintentie 'waterstad' van het Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen s-RSA, is het Groot Schijn een van de belangrijkste beekvalleien in Antwerpen. De site zal worden ontwikkeld tot een interessant landschappelijk park dat zijn identiteit weet te vinden in de rand van het stedelijk gebied Antwerpen. Het masterplan weet de belangrijke ecologische functie van de Schijnvallei en de vallei van de Koude Beek te combineren met de recreatieve doelstellingen en noden van Deurne en Antwerpen. Het masterplan organiseert een scala aan activiteiten en sferen. Het Park Groot Schijn wordt een attractief park waar sport- en jeugdfaciliteiten worden ingebed in een park- en boskader met talrijke natuur- en waterelementen.

Spoor Oost - specifieke doelstelling 2 efficiënt ruimtegebruik:
De voormalige containerterminal op de site Spoor Oost, zo’n 10,8 ha groot, is niet meer in gebruik. De site wordt ingericht als publieke ruimte waar ook evenementen kunnen plaatsvinden. Dit in afwachting van een definitieve herbestemming op langere termijn. Concreet gaat het om ruimte voor jongeren, families en ouderen om te spelen, te sporten en buiten te vertoeven. De site wordt ook gedeeltelijk ingezet als parking tijdens grote evenementen in het Sportpaleis, de Lotto Arena of in Trix. Deze invulling speelt in op de specifieke ruimtebehoeften van de stad en omliggende wijken. Om deze functies met elkaar te vezoenen is er gewerkt aan een geschikt ontwerp. In een latere fase zullen er nog belangrijke aanvullingen gebeuren in functie van het optimale gebruik van de publieke ruimte en de afstemming van de verschillende functies van de site op elkaar.

Kievit II Zuid - specifieke doelstelling 2 efficiënt ruimtegebruik:
Het stadsproject Kievit II Zuid biedt een unieke kans om in de dicht bebouwde 19e eeuwse stadsgordel een nieuwe publieke ruimte van formaat te creëren. Op de plek van een verlaten rangeerstation zal het project de schakel vormen tussen bestaande woonwijken, de nieuwe grootschalige ontwikkelingen en het uitgebouwde HST-station Antwerpen Centraal. Binnen het stadsproject Kievit II Zuid wordt 27.500 m² (bouwblok III 15.000 m² en bouwblok IIb 12.500 m²) vloeroppervlakte ontwikkeld. Zowel qua uitstraling als qua gebruiksmogelijkheden zal het gebied een scharnierrol vervullen. De verlaten en onbenutte spoorweggronden en gebouwen worden binnen het project gerevitaliseerd. De ontwikkeling van het openbaar domein Kievit II Zuid is een hefboom voor de economie rondom het station. Een aantal hoofdkantoren (Elia, Fidea) krijgen onderdak binnen het stadsproject. Ook de plinten krijgen publieke en commerciële invullingen. Het stadsproject geeft economisch mee betekenis aan de buurten rondom en zorgt voor een representatieve ontsluiting van de hernieuwde stationsomgeving. Het stadsproject is complex en kent diverse snelheden. Bebouwing en openbaar domein worden gefaseerd aangelegd. Het deel Kievit II Zuid is het openbaar domein dat eerst aangelegd wordt, aansluitend op de eerste bouwontwikkelingen binnen het stadsproject.

Na de goedkeuring van de projecten moeten er nog een projectovereenkomst worden afgesloten tussen de stad Antwerpen en de managementautoriteit. Hierin worden de basisverplichtingen van de projectpromotor, de projectdefinitie, de financiële regels en andere uitvoerings- en rapportagemodaliteiten formeel vastgelegd. Na de ondertekening van de projectovereenkomst kunnen er rapporten worden aangemaakt en kosten worden ingediend.

De afdeling Fondsen (dienst strategisch coördinator) treedt op als stedelijk contactpunt (als onderdeel van het programmasecretariaat). De afdeling Fondsen biedt ondersteuning bij de indiening en uitvoering van EFRO-projecten.