De burgemeester is bevoegd inzake de algemene administratieve politie.
Overeenkomstig art. 134, § 1 van de nieuwe gemeentewet kan de burgemeester politieverordeningen maken in geval van oproer, kwaadwillige samenscholing, ernstige stoornis van de openbare orde of andere onvoorziene gebeurtenissen, waarbij het geringste uitstel gevaar of schade zou kunnen opleveren voor de inwoners. Deze verordening vervalt dadelijk, indien zij door de raad in de eerstvolgende vergadering niet wordt bekrachtigd.
Administratieve akte van 14 maart 2017 nummer 009856/17 en informatierapport nummer 5345/17/IN/RAR/157 van de Lokale Politie Antwerpen.
In de nacht van 15 op 16 juli 2016 vond een mislukte staatsgreep plaats in Turkije die de afzetting van president Erdogan beoogde. Het achterliggende doel van de coupplegers was, volgens hun verklaring, het herstel van de grondwettelijke orde, democratie en mensenrechten.
Naar aanleiding van deze mislukte coup waren er nog incidenten in Beringen en Antwerpen. In Beringen probeerden Erdogan-aanhangers binnen te dringen in een kantoor van de oppositiegroep rond de geestelijke Fethullah Gülen. De politie was aanwezig en het protest liep uit op rellen toen betogers begonnen te roepen en te gooien met stenen.
In Antwerpen was er op 15 juli 2016 een poging tot brandstichting aan een Lucernacollege. Verder was er tot vier keer toe (15, 17,19 en 21 juli 2016) sprake van (schriftelijke) bedreigingen aan het adres van Gülen-aanhangers. Ook hetLucernacollege, waar een poging tot brandstichting plaatsvond, kreeg te maken met bedreigingen.
De Turkse bevolking mag op 16 april 2017 tijdens een referendum haar stem uitbrengen over de plannen van president Erdogan om de Grondwet te wijzigen. Deze wijziging zou het politiek bestel van Turkije omvormen van een parlementair systeem naar een presidentieel systeem. De Turkse president Erdogan heeft een meerderheid nodig om deze grondwetswijziging door te voeren. Om dit doel te bereiken sloot president Erdogan een alliantie met de nationalistische partij MHP (Partij van de Nationalistische Beweging).
De Grijze Wolven is een extreemrechtse Turkse groepering die in het Turkse politieke bestel voornamelijk geïnstitutionaliseerd is in de Partij van de Nationalistische Beweging (MHP). Volgens de Turkse autoriteiten zou de organisatie 694 moorden hebben uitgevoerd tussen 1974 en 1980.
De Turkse politieke situatie vertaalde zich in verschillende rellen en opstoten zowel in België als op andere plaatsen in West-Europa.
Op 12 maart 2017 ontstonden in Rotterdam zware rellen naar aanleiding van het gepland bezoek van de Turkse minister van familiezaken, mevrouw Fatma Betül Sayan Kaya, die een lezing wilde houden in het Turkse consulaat in Rotterdam en die eveneens campagne wilde voeren voor de geplande grondwetswijziging.
Er is aangekondigd dat de heer Ali Güler, een MHP politicus, op 17 maart 2017 een lezing zal geven in een zaal in 2600 Berchem, Statiestraat 97-99. Deze lezing is gepland van 20.00 uur tot 22.00 uur. De bijeenkomst werd publiekelijk aangekondigd in het Turks en vermeldt: “Welkom aan al onze burgers” (vrije vertaling).
Op 13 maart 2017 verscheen in de Gazet van Antwerpen de aankondiging van een geplande actie van het Vlaams Belang tegen deze Turkse bijeenkomst in Berchem.
In een nota van de federale Algemene Directie Crisiscentrum (hierna ADCC), gericht aan alle politiezones, wijst het ADCC er ten eerste op dat de openbare orde en veiligheid bij bijeenkomsten vlug in het gedrang kunnen gebracht worden. Bij de Turkse inwoners is er immers een grote mobilisatiecapaciteit en actiebereidheid. Bovendien zijn eventuele tegenbetogingen of tegenacties niet uit te sluiten.
In België wonen ongeveer 230.000 personen van Turkse origine, waarvan een kleine tien procent in Antwerpen woont. Volgens een stadsobservatie in 2016 gaat het om 21.206 Antwerpenaren van Turkse afkomst of vier procent van de Antwerpse bevolking.
Bij de Turkse verkiezingen in 2015 brachten 46.371 Turken van de 131.116 stemgerechtigde Belgische Turken hun stem uit, oftewel 35,36 %. Opvallend is de hoge score van de Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AKP) van Erdogan bij de Turkse kiezers in België. Deze bedraagt 62,93%, één van de hoogste in Europa. De partij van Erdogan is dus erg populair bij de Turken die in België/Antwerpen wonen.
Op dit ogenblik geldt voor heel België nog steeds terreurdreigingsniveau 3. Dit betekent dat terreurdreiging ernstig is. Er is dan sprake van een mogelijke en waarschijnlijke dreiging tegen de persoon, de groepering of de gebeurtenis die het voorwerp uitmaakt van de analyse.
Sedert de mislukte staatsgreep op 15 juli 2016 groeiden de spanningen rond de Turkse politiek, nu nog versterkt door de problematiek van de Turkse grondwetswijziging.
Dit bleek al uit de recente zware rellen in Nederland (Rotterdam) naar aanleiding van het bezoek van het bezoek van de Turkse minister van familiezaken die kiezers wenste te overtuigen om ‘ja’ te stemmen bij het referendum. Er laaide geweld op en demonstranten bekogelden de politie met stenen. De politie diende waterkanonnen in te zetten wegens openlijke geweldpleging en het niet opvolgen van bevelen van de politie. Er volgden tevens verschillende arrestaties. Relschoppers trokken bovendien een spoor van vernieling door de stad, met ingegooide ruiten, vernielde bushokjes en losgewrikte stoeptegels tot gevolg. Erdogan-aanhangers werden herkend als leden van de Grijze Wolven door het uitbeelden van de bekende groet.
In het Duitse Düsseldorf verzamelden de afgelopen dagen Turken bij het Nederlands consulaaat en aanhangers van de regeringspartij AKP scandeerden leuzen over ‘Nazi-Nederland’. Ook hier werden Erdogan-aanhangers herkend als leden van de Grijze Wolven, door de bekende groet.
De geplande bijeenkomst in de Statiestraat in Berchem extrapoleert de Turkse interne politiek met de bijhorende spanningen naar de Antwerpse context.
Door dit verhit algemeen politiek klimaat, houdt de loutere aanwezigheid van de toehoorders een groot risico in voor de openbare orde.
Dit geldt nog meer nu er door het Vlaams Belang wordt opgeroepen om een tegenbetoging te organiseren. Mogelijks kan ook de aanwezigheid van andere tegenbetogers niet worden uitgesloten, zoals de aanhangers van Gülen of etnische minderheden binnen Turkije. Zo stelt de politie terecht dat het niet uit te sluiten is dat Koerden zich tegen Erdogan-aanhangers zullen keren indien de AKP in Antwerpen propaganda komt voeren.
De confrontatie met aanhangers en demonstranten met andere politieke gezindheden, creëert een groot gevaar voor openlijk geweld en baldadigheden tussen deze groepen en beschadigingen van de omgeving.
Het gevaar op een tegenbetoging van aanhangers van het Vlaams Belang is reëel zoals blijkt uit het analyserapport van de politie en een persbericht hierover. Tot op heden werd nog geen officiële aanvraag voor dergelijke tegenbetoging gedaan zodat de kans groot wordt geacht dat een tegenbetoging of samenscholingen van rivaliserende groepen sowieso zullen plaatsvinden. De burgemeester kan de openbare orde dan ook niet vrijwaren door de toelating voor een mogelijke tegenbetoging nu reeds te weigeren. De inschatting van de te nemen veiligheidsmaatregelen, waaronder de inzet van politie, is dan ook onmogelijk of wordt minstens ernstig bemoeilijkt.
Dit geldt des te meer nu de terreurdreiging nog steeds op niveau 3 staat en een groot deel van het inzetbare politiecontingent opslorpt. De nodige politionele begeleiding voor dergelijke gevoelige bijeenkomsten met daaraan gekoppelde (niet aangevraagde) tegenbetogingen kan in het huidige klimaat dan ook niet worden vrijgemaakt.
Het algemeen verhit politiek klimaat rond de Turkse grondwetswijziging, het feit dat een soortgelijke bijeenkomst in Rotterdam aanleiding gaf tot zware rellen en beschadigingen, het gegeven dat de kans op tegenbetogingen reëel is en de beperkte politionele beschikbaarheid rechtvaardigen een samenscholingsverbod.
Rekening houdend met deze externe omstandigheden, mag een grote opkomst worden verwacht op de geplande bijeenkomst. Terzake stelt de politie uitdrukkelijk dat indien in de huidige omstandigheden een evenement zou doorgaan, dit zowel in Antwerpen als buiten Antwerpen zal zorgen voor een aanzuigeffect van sympathisanten. Het is onmogelijk in te schatten hoe groot de opkomst zal zijn. Bovendien is er nu reeds sprake van mogelijke protesten wat ongetwijfeld voor incidenten zal zorgen.
De voorziene locatie is bij de stadsdiensten gekend als de vestigingsplaats van een club-vzw met slechts één uitgang aan de straatkant en met een maximum aantal toegelaten personen van 49. Niet alleen is het verwachte aantal personen véél groter maar bovendien is het gevaar voor toeloop op de openbare weg rond deze inrichting reëel.
Dit brengt mee dat de geplande bijeenkomst niet in veilige omstandigheden kan plaats vinden, wat een verbod rechtvaardigt. Tegelijkertijd voorkomt dergelijke verbod dat mogelijke toehoorders, in weerwil van het samenscholingsverbod, zich naar deze bijeenkomst zouden begeven.
Enkel de combinatie van een samenscholingsverbod en het verbieden van bijeenkomsten in een perimeter rond de geplande locatie, an voorkomen dat er gevaar of schade voor de toehoorders, mogelijke tegenbetogers, de inwoners en de omwonenden, kan ontstaan. In dat verband is een beperkte perimeter rond de betreffende locatie gepast, met inbegrip van de plaatsen die zich tot samenscholing lenen.
Een politieverordening is hoogdringend en moet zonder uitstel genomen worden aangezien de bewuste bijeenkomst al op vrijdag 17 maart 2017 plaats vindt en de eerstvolgende gemeenteraad op 27 maart 2017 gepland is. De planning van deze bijeenkomst is recent bekend geraakt. Het is onmogelijk om de gemeenteraad nog tijdig samen te roepen.
Om het gevaar voor verplaatsing van deze bijeenkomst naar een ander tijdstip te voorkomen met een gegrond risico voor gelijkaardige onlusten en rellen tot gevolg, komt het gepast voor de verordening te handhaven totdat de gemeenteraad op 27 maart 2017 voor zover als nodig, zelf regelingen terzake kan uitvaardigen.
Overeenkomstig art.135 § 2 zijn gemeenten bevoegd om te voorzien, ten behoeve van de inwoners, in een goede politie, met name over de zindelijkheid, de gezondheid, de veiligheid en de rust op de openbare wegen en plaatsen en in openbare gebouwen.
Meer bepaald worden volgende zaken van politie aan de waakzaamheid en het gezag van de gemeenten toevertrouwd: het nemen van de nodige maatregelen, inclusief politieverordeningen voor het tegengaan van alle vormen van openbare overlast.
Deze politieverordeningen kunnen voorzien in sancties zoals bepaald door de gemeenteraad in de code van politiereglementen.
De gemeenteraad keurt eenparig het volgende besluit goed.
De gemeenteraad beslist om de onderstaande politieverordening van de burgemeester van 15 maart 2017 te bekrachtigen:
""Artikel 1
Elke samenkomst in open lucht van meer dan vijf personen die uiterlijke kenmerken of gedragingen vertonen die verband houden met acties of initiatieven met betrekking tot de Turkse binnenlandse politiek is verboden. Dit vanaf de inwerkingtreding van deze verordening tot en met 27 maart 2017 om 24.00 uur. Dit verbod geldt op elke plaats binnen volgende perimeter rondom de Statiestraat 97-99, 2600 Berchem, afgebakend door: Binnensingel ter hoogte van de Borsbeeksebrug gevolgd door de Uitbreidingstraat (met inbegrip van het De Villegaspark), Patriottenstraat, Sint Lambertusstraat, Ferdinand Coosemansstraat, Auwersstraat, Boomgaardstraat, Cobdenstraat, Guldenvliesstraat tot aan Binnensingel ter hoogte van de Borsbeeksebrug.
Artikel 2
Het is verboden bijeenkomsten te organiseren en te houden vanaf de inwerkingtreding van deze verordening tot en met 27 maart 2017 om 24.00 uur binnen vermelde perimeter sub artikel 1 met betrekking tot de Turkse binnenlandse politiek.
Artikel 3
De niet-naleving van deze verordening wordt bestraft met de voorziene administratieve sancties in artikel 4 §1.1. van de wet van 24 juni 2013 betreffende de gemeentelijke administratieve sancties en artikel 712 en volgende van de code van politiereglementen.
Artikel 4
Deze verordening is onmiddellijk uitvoerbaar en treedt vanaf de dag van bekendmaking ervan in werking.
Artikel 5
Korpschef HCP Serge Muyters en de administratief directeur coördinator van de gedeconcentreerde gerechtelijke directie van de Federale politie zijn belast met het toezicht op de naleving van dit besluit.
Artikel 6
Tegen deze beslissing kan beroep worden ingesteld door binnen de zestig (60) dagen na ontvangst, een verzoekschrift tot schorsing of vernietiging in te dienen bij de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het ondertekende verzoekschrift kan per aangetekende zending aan de griffie van de Raad van State, Wetenschapsstraat 33, 1040 Brussel worden gericht of elektronisch via http://eproadmin.raadvst-consetat.be""