2017_GR_00769 - Code van politiereglementen - Wijzigingen - Goedkeuring

Antwerpen is één van de grootste diamanthandelscentra ter wereld en tevens ook een belangrijk juwelierscentrum. De stad ambieert in haar bestuursakkoord 2013-2018 dat Antwerpen ook in de toekomst het wereldcentrum van de diamanthandel blijft en haar positie als juwelierscentrum nog versterkt.

De stad Antwerpen heeft een ruim aanbod aan detailhandelaars in sieraden. Uit de Kruispuntbank van Ondernemingen blijkt dat er op het grondgebied van de stad Antwerpen momenteel meer dan 850 vestigingen van ondernemingen ingeschreven zijn onder NACE-BEL-code 47.770, gericht op detailhandel in uurwerken, horloges, sieraden en edelsmeedwerk in gespecialiseerde winkels. Op al deze plaatsen kan een consument dus uurwerken, horloges, sieraden en edelsmeedwerk aankopen voor persoonlijk gebruik.

Het bestuursakkoord 2013-2018 beoogt de aanpak van malafide handelaars, illegale economie en frauduleuze zaken door middel van doorgedreven sociale, economische en fiscale controles en gerichte politionele acties. Het bestuursakkoord is erop gericht een eerlijke handel en concurrentie te garanderen (bestuursakkoord 2013-2018, 103). Het beoogt tevens de veiligheid in de diamanthandel te garanderen door het uitwerken van specifieke interventieplannen voor de meest voorkomende vormen van zware criminaliteit in de diamantwijk (bestuursakkoord 2013-2018, 273). Dit komt het toeristisch potentieel in de juweliers- en diamantsector, die Antwerpen op de wereldkaart zet, ten goede. Het bevordert tevens de economische groeikansen en maakt van de diamantwijk een veilig en aantrekkelijk stuk stad om te werken, te wonen en te bezoeken.

De grote aanwezigheid van aan- en verkopers van sieraden op het grondgebied van de stad Antwerpen gaat echter gepaard met een aantal nevenverschijnselen en risico’s.

Er zijn ernstige aanwijzingen dat Antwerpen één van de steden is die als draaischijf fungeert voor de heling van sieraden en goud. Sieraden die verkregen zijn uit een criminele herkomst (zoals diefstal, oplichting, enzovoort) worden naar Antwerpen vervoerd om hier verkocht te worden, onder meer aan consumenten. De eindverkopers maken vaak deel uit van een (internationaal) georganiseerd netwerk. Sommige juweliers en goudopkopers werken met helers samen en kopen goederen met een criminele herkomst aan, zonder hiervan aangifte te doen bij de politie. Uit een onderzoeksrapport over woninginbraken blijkt bijvoorbeeld dat de bestemming van goederen die bij een woninginbraak gestolen worden niet altijd duidelijk is, maar dat de meerderheid van de gestolen goederen verkocht wordt aan juweliers. De in dit onderzoek als afzetmarkt genoemde landen zijn België (voornamelijk de stad Antwerpen), Frankrijk, Nederland, Duitsland en Zwitserland. Als afzetmarkt binnen België, ook bij grote hoeveelheden goud, wordt in het algemeen Antwerpen genoemd. Naast daders met een Belgische nationaliteit wordt ook het Oost- Europees milieu genoemd (Ponsaers, P., en andere, Onderzoeksrapport Woninginbraken: diefstalpraktijk & preventiebeleid, in opdracht van Fod Binnenlandse Zaken, januari 2007, 25, 31, 59, 66, 111, 112).

Dat Antwerpen fungeert als draaischijf voor heling veroorzaakt tevens een aanzuigeffect voor hiermee gerelateerde criminele fenomenen (bijvoorbeeld: witwaspraktijken, druggerelateerde criminaliteit, woninginbraken, diefstal, enzovoort). Uit (inter)nationale studies blijkt dat heling een misdrijf is dat steeds wordt teruggevonden als een vorm van druggerelateerde criminaliteit, met name als een misdrijf dat wordt gepleegd om in de drugbehoefte en de financiering ervan te voldoen (De Ruyver, B., en andere, Definiëring en meting van druggerelateerde criminaliteit, Federaal wetenschapsbeleid, 9 en 13). Er wordt bevestigd dat de sector zeer kwetsbaar is en openstaat voor de infiltratie van de georganiseerde misdaad en misdaadgeld. Zoals bijvoorbeeld voor het omzetten van kleine coupures drugsgeld in grotere coupures om dit geld makkelijker te smokkelen naar de drugsleveranciers. Rond de handel in oud goud is een uitgebreid helerssysteem uitgebouwd dat gestolen goederen verwerkt. Helers uit heel Europa komen via de luchthaven van Eindhoven naar Antwerpen om gestolen goud van de hand te doen. De doorverkoop van dat goud genereert cash geld in grote coupures die worden gebruikt voor het omzetten van de kleine coupures. Ook andere praktijken zoals belastingontduiking, handel in bloeddiamanten, witwaspraktijken en fraude worden met de diamantsector in verband gebracht, voornamelijk in de stationsbuurt van Antwerpen en in de Oost-Europese milieus (onder meer artikelenreeks in Humo op 20 maart 2012, 27 maart 2012 en 3 april 2012.)

In 2012 screende de Lokale Politie  Antwerpen de uitbaters (zaakvoerders/vennoten) van juwelierszaken en hun medewerkers in de omgeving van het centraal station (de buurt afgebakend door Pelikaanstraat, Simonsstraat, Jacob Jacobstraat, Lange Herentalsestraat, Korte Herentalsestraat, Appelmansstraat, Vestingstraat, De Keyserlei, Koningin Astridplein, Empire Shoppingscenter, Century Center en Centraal Station Antwerpen). Over 252 unieke personen (226 zaakvoerders/vennoten en 26 werknemers) werd nagegaan of deze personen al dan niet gekend zijn in de Algemene Nationale Gegevensbank (ANG) en van welke feiten ze verdacht werden. Deze gegevens werden aangevuld door de Dienst Operationele Ondersteuning (DST) met de concrete en niet-concrete feiten waarmee deze personen in verband konden worden gebracht. Van deze 252 personen waren er 111 personen of 44% gekend in de ANG (47% zaakvoerder/vennoten en 19% werknemers). 20,2% van deze personen is gekend zowel voor concrete én niet-concrete feiten. 15,1% van deze personen is enkel gekend voor concrete feiten.

77% van de concrete feiten had betrekking op:  

 Bij de niet-concrete feiten scoorden heling en witwassen het hoogst.

Verder circuleren er een aantal klachten, waarvan slechts een marginaal deel de instellingen bereiken die er verder gevolg aan kunnen geven (Lokale Politie Antwerpen, Parket, FOD Economie, AWDC (Antwerp World Diamond Centre), stad Antwerpen enzovoort). Hiervan kunnen geen precieze aantallen worden gerapporteerd om volgende redenen:

• de klant is meestal buitenlands en anderstalig en stelt de misleiding pas vast bij thuiskomst of na lange tijd en neemt slechts zelden de moeite om een klacht neer te leggen;
• de klant betaalt vaak grotere bedragen (+3.000 euro) in cash (in strijd met de Belgische wetgeving op cashtransacties) of met ‘zwart’ geld en wil in geval van dupering geen procedure starten om zijn anonimiteit niet prijs te geven. Een klacht indienen kan in België immers enkel persoonlijk, ter plekke en op naam;
• de enkele klachten waarover de stad of een andere partner beschikken zijn telkens een relaas op mail of in brief, maar dus zelden of nooit een proces-verbaal.

In een samenwerking tussen de stad Antwerpen en Antwerp World Diamond Centre (AWDC), werd in februari 2014 een kwaliteitslabel gelanceerd om een antwoord te geven op de analyse van de Lokale Politie Antwerpen en op een aantal anonieme klachten vanwege gedupeerde binnen- en buitenlandse klanten, die misleid en/of opgelicht werden in juwelierszaken (jaarnummer 2013_CBS_09365).

Dit kwaliteitslabel wordt alleen toegekend aan de juwelier die volledig betrouwbaar is, klantgerichte service biedt en volledig conform de geldige wetgeving opereert. Om het label te behalen moet de juwelier aan 30 strikte voorwaarden voldoen, hetgeen gecontroleerd wordt door een extern en geaccrediteerd controle-organisme. Het gaat om criteria zoals de conformiteit met de Belgische regelgeving (economie, arbeid, fiscaliteit), moraliteit (in samenwerking met de Lokale Politie Antwerpen en het Openbaar Ministerie), duurzaamheid, beveiliging, klantgerichtheid, het verstrekken van transparante productinformatie en bedrijfsstabiliteit. Deze criteria garanderen dat geen malafide juweliers kunnen toetreden tot het kwaliteitslabel. Het label moet de consument naar de juweliers leiden waar hij in alle vertrouwen zijn aankoop kan doen. Er zijn momenteel 24 juwelierszaken die dit label kregen (gegevens 28 april 2017).

De Lokale Politie Antwerpen ondernam in december 2016 opnieuw een analyse, gelijkaardig aan de analyse in 2012, waarbij 218 unieke personen (zaakvoerders/vennoten en werknemers) gescreend werden. Van de 218 personen werd nagegaan of ze al dan niet gekend zijn in de ANG en van welke feiten ze verdacht werden ongeacht het jaartal waarin deze feiten plaatsvonden.  Van deze personen waren er 108 of 49,5% gekend in de ANG. In totaal waren 104 personen gekend voor concrete en/of niet-concrete feiten.

81,9% van de concrete feiten had betrekking op:

Hieruit leidde de politie af dat de criminaliteitscijfers in deze buurt niet dalen, wat stadsbreed wel het geval is. De toenemende aanwezigheid van handelszaken gelieerd aan criminele praktijken, verhoogt het onveiligheidsgevoel bij burgers en toeristen en tast het vertrouwen van de consument in eerlijke handelspraktijken aan. De toegang tot het uitoefenen van een detailhandel in sieraden is immers niet onderworpen aan verplichte voorafgaande opleidingen of beroepstoelatingen. Eender welke handelaar kan zich registreren als detailhandelaar in sieraden en deze bijgevolg aankopen van en/of verkopen aan een consument. Dit zet de deur uiteraard open voor malafide handelaars. De negatieve uitstraling door de toenemende infiltratie van onwettige tot criminele praktijken dreigt in de diamant- en juweliersector de bovenhand te krijgen. 

Daarnaast stelde de politie vast dat de juwelensector niet meer beperkt blijft tot de stationsbuurt maar steeds meer verspreiding kent over het gehele grondgebied van de stad.

Het komt dan ook gepast voor de toenemende vormen van criminaliteit te bestrijden en de exploitant van de detailhandel in sieraden te onderwerpen aan vereisten, die leiden tot het voeren van een eerlijke handel,  met het herstel van het vertrouwen van de consument en een verhoogd veiligheidsgevoel tot gevolg.

De vereisten zullen opgelegd worden aan exploitanten van een publiek toegankelijke inrichting waar sieraden aangekocht en/of verkocht worden, die in de Kruispuntbank van Ondernemingen een inschrijving vereisten onder de NACE-BEL-code 47.770, gericht op detailhandel in uurwerken, horloges, sieraden en edelsmeedwerk in gespecialiseerde winkels. Onder sieraden wordt verstaan alle werken (bijvoorbeeld ringen, armbanden, halssnoeren of -kettingen, broches, oorringen, uurwerken, horlogekettingen, hangers voor horlogekettingen, dasspelden, dasklemmen, (manchet)knopen, haarklemmetjes, diademen, riemen, enzovoort ), waaronder uurwerken die enigszins vervaardigd zijn uit edelmetaal, edelsteen en/of diamant.

Het is noodzakelijk dat een detailhandel in sieraden uitsluitend geëxploiteerd kan worden door personen die niet eerder het voorwerp uitmaakten van vaststellingen en/of veroordelingen voor misdrijven zoals omschreven in het strafwetboek (o.m. valsheid in geschriften, criminele organisatie, bedreigingen, diefstal, heling, witwassen), de drugwet, de wapenwet, de Wet private Militie, de vreemdelingenwet, de fiscale en sociale wetgeving en voor inbreuken op de wettelijke verplichtingen die verband houden met de exploitatie (vestigingsvoorwaarden, boekhoudkundige en fiscale verplichtingen, economische wetgeving, en andere). Dit geldt voor alle personen die in rechte of in feite belast of betrokken zijn bij de exploitatie van de inrichting.

De verkoop van sieraden moet bovendien gepaard gaan met de afgifte van een beschrijvend document, waarop de karakteristieken en samenstelling van het edelmetaal, de edelsteen of de diamant, die verwerkt zit in het verkochte sieraad, wordt opgegeven. Voor antieke sieraden kan men dit beschrijvend document vervangen door een juwelenpaspoort. Voor uurwerken moet het merk, modelnummer en serienummer worden geattesteerd. Op deze manier wordt de exploitant verplicht de karakteristieken en samenstelling van het verkochte sieraad of uurwerk voldoende te kennen en wordt de consument geïnformeerd omtrent het product dat door hem wordt aangekocht. Dit biedt de consument meer zekerheid over de overeenstemming van wat hem over het verkochte sieraad wordt voorgehouden bij de aankoop en de reële aankoop. Bovendien biedt dit beschrijvend document zowel de consument als de politie meer controlemogelijkheden over de correcte handelwijze van de exploitant.

Om de heling van goederen met een criminele herkomst te bestrijden, is het aangewezen dat de exploitant die tweedehandssieraden aankoopt het publiek toegankelijk gedeelte van de inrichting voorziet van camerabewaking waarvan de beelden op eerste verzoek van de politie of de bevoegde ambtenaren moeten worden overhandigd. Aan deze camerabewaking dienen bepaalde kwaliteitsvereisten opgelegd te worden opdat de inhoud van de verplichting niet uitgehold kan worden. De aanwezigheid van camerabewaking biedt meer garanties over de naleving van de wettelijke voorwaarden verbonden aan de aankoop van tweedehandssieraden en onder meer van de registratieverplichting bij de aankoop van oude juwelen, zoals voorzien in Titel 6 hoofdstuk 6 van de code van politiereglementen. De verplichting om te voorzien in deze camerabewaking zal in werking treden vanaf 1 maart 2018.

Het spreekt voor zich dat de exploitant die beschikt over een geldig ‘Antwerps Most Brilliant’ label niet valt onder het toepassingsgebied van de bovenstaande verplichtingen. Aan dit label zijn immers zwaardere vereisten verbonden en het wordt maar toegekend op basis van een bindend auditrapport van een geaccrediteerd audit- en controlebureau. Ook de groothandel in uurwerken en sieraden, in diamant en andere edelstenen, valt niet onder het toepassingsgebied. Ze vallen onder de registratieplicht bij de Federale overheidsdienst economie, die controle uitoefent op de transacties van diamanten en het aanleggen van diamantvoorraden door handelaren in ongezette en geslepen diamant, ruwe diamant, industriediamant, boart, synthetische diamant, diamantpoeder, voor zover deze goederen niet voor uitsluitend eigen gebruik bestemd zijn. Deze handelaren moeten bij het Ministerie van Economische Zaken aangifte doen van het gewicht, waarde, kwalificatie en gedocumenteerde oorsprong of herkomst van elke diamanttransactie (artikel 169 en volgende van de Programmawet van 2 augustus 2008).

Eveneens uitgesloten van het toepassingsgebied zijn de detailhandel in souvenirs en religieuze artikelen, de detailhandel met een verkoopoppervlakte van meer dan 2500 m² en de detailhandel die uitsluitend imitatiesieraden verkoopt. Tenslotte wordt ook de verkoop van sieraden op tentoonstellingen en jaarbeurzen uitgesloten.

Artikel 135 §2 Nieuwe Gemeentewet

1. de gemeenten hebben ook tot taak het voorzien, ten behoeve van de inwoners, in een goede politie, met name over de zindelijkheid, de gezondheid, de veiligheid en de rust op openbare wegen en plaatsen en in openbare gebouwen;
2. meer bepaald en voor zover de aangelegenheid niet buiten de bevoegdheid van de gemeenten is gehouden, worden de volgende zaken van politie aan de waakzaamheid en het gezag van de gemeenten toevertrouwd:
      1) alles wat verband houdt met een veilig en vlot verkeer op openbare wegen, straten, kaden en pleinen, hetgeen omvat de reiniging, de verlichting, de opruiming van hindernissen, het slopen of herstellen van bouwvallige gebouwen, het verbod om aan ramen of andere delen van gebouwen enig voorwerp te plaatsen dat door zijn val schade kan berokkenen, of om wat dan ook te werpen dat voorbijgangers verwondingen of schade kan toebrengen of dat schadelijke uitwasemingen kan veroorzaken; voor zover de politie over het wegverkeer betrekking heeft op blijvende of periodieke toestanden, valt zij niet onder de toepassing van dit artikel;
      2) het tegengaan van inbreuken op de openbare rust, zoals vechtpartijen en twisten met volksoploop op straat, tumult verwekt in plaatsen van openbare vergadering, nachtgerucht en nachtelijke samenscholingen die de rust van de inwoners verstoren;
      3) het handhaven van de orde op plaatsen waar veel mensen samenkomen, zoals op jaarmarkten en markten, bij openbare vermakelijkheden en plechtigheden, vertoningen en spelen, in drankgelegenheden, kerken en openbare plaatsen;
      4) het toezicht op een juiste toemeting bij het slijten van waren (waarvoor meeteenheden of meetwerktuigen gebruikt worden) en op de hygiëne van openbaar te koop gestelde eetwaren;
      5) het nemen van passende maatregelen om rampen en plagen, zoals brand, epidemieën en epizoötieën te voorkomen en het verstrekken van de nodige hulp om ze te doen ophouden;
      6) het nemen van de nodige maatregelen, inclusief politieverordeningen, voor het tegengaan van alle vormen van openbare overlast.

Op 17 mei 2005 (jaarnummer 1202) keurde de gemeenteraad de code van gemeentelijke politiereglementen van de stad Antwerpen goed. Inbreuken op de code van gemeentelijke politiereglementen kunnen sindsdien gesanctioneerd worden met administratieve sancties waaronder een administratieve geldboete.

Deze code van politiereglementen werd later nog verscheidene keren gewijzigd. De nieuwe gecoördineerde versie werd goedgekeurd door de gemeenteraad op 16 december 2013 (jaarnummer 753). De laatste wijziging werd goedgekeurd door de gemeenteraad op 16 oktober 2017 (jaarnummer 624).

Artikel 119 Nieuwe Gemeentewet: de gemeenteraad maakt de gemeentelijke reglementen van inwendig bestuur en de gemeentelijke politieverordeningen.

Artikel 119bis van de Nieuwe Gemeentewet werd gewijzigd door de wet van 24 juni 2013 betreffende de gemeentelijke administratieve sancties.  Deze wet trad in werking op 1 januari 2014.
Het gewijzigde artikel 119bis bepaalt: de gemeenteraad kan gemeentelijke administratieve straffen en sancties opleggen overeenkomstig de wet van 24 juni 2013 betreffende de gemeentelijke administratieve sancties.

Artikel 2 §1 van de wet van 24 juni 2013 bepaalt: de gemeenteraad kan straffen of administratieve sancties bepalen voor de inbreuken op zijn reglementen of verordeningen, tenzij voor dezelfde inbreuken door of krachtens een wet, een decreet of een ordonnantie, straffen of administratieve sancties worden bepaald.

Artikel 6 §1 van deze wet bepaalt dat de administratieve geldboete wordt opgelegd door de sanctionerend ambtenaar.

Artikel 45 van deze wet bepaalt dat de schorsing, de intrekking en de sluiting worden opgelegd door het college van burgemeester en schepenen of het gemeentecollege.

Artikel 4 §5 van deze wet bepaalt: indien de gemeenteraad in zijn reglementen of verordeningen de mogelijkheid voorziet om de administratieve geldboete ten aanzien van minderjarigen op te leggen, wint hij vooraf het advies in betreffende dat reglement of die verordening van het orgaan of de organen die een adviesbevoegdheid hebben in jeugdzaken, voor zover het aanwezig is of zij aanwezig zijn in de gemeente.