2017_DCAN_00001 - Heraanleg Groenplaats. SWOU10766 - Conceptnota - Kennisneming

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SWN050302P06107.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Groenplaats is een bovenlokaal plein.

In 2014 organiseerde de stad in samenwerking met district Antwerpen een inspraakperiode voor de doelgroepen jeugd. De inspraakperiode vond plaats vóór de fase van een goedgekeurde projectdefintie en conceptplan. De resultaten van deze inspraakperiode zijn verwerkt tot een inspraakdossier. Het ontwerpteam heeft dit inspraakdossier ontvangen en gebruikt om de conceptnota te ontwikkelen.

Voor de verdere uitvoering van de jeugdparagraaf in het ontwikkelingsproces van de Groenplaats moet het ontwerpteam eerst de verschillende technische vraagstukken oplossen. Er kan pas opnieuw inspraak voor jeugd georganiseerd worden als deze technische vraagstukken opgelost zijn.

Het college wenst in aansluiting op de analyse van de stakeholdersgesprekken inzicht te krijgen in de complexiteit van het project, de afstemming van de deelprojecten en de mogelijke samenwerkingsverbanden.

Het studiebureau TV NP-Bridging Architecten & Ingenieurs BV ovv BVBA, atelier Veldwerk, ARCADIS, Moritz & Simon Architectes bvba heeft het projectgebied onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een conceptnota en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt de conceptnota ter kennisneming voor.

Inleiding

De analyse van de stakeholdersgesprekken gevoerd in 2015 heeft aangetoond dat de heraanleg van de Groenplaats veel meer is dan louter de pleinaanleg van gevel tot gevel. De heraanleg is de optelsom van een aantal deelprojecten – gedeeltelijk gelegen buiten de projectzone Groenplaats - die inhoudelijk, financieel, juridisch en naar timing op elkaar moeten afgestemd worden. De heraanleg van de Groenplaats en omgeving wordt omwille van de complexiteit en schaal een project dat gespreid moet worden over meerdere jaren.

Analyse

Vanuit de projectdefinitie opgemaakt in het kader van de selectieprocedure open oproep en vanuit de analyse van de stakeholdersgesprekken zijn een aantal deelprojecten te benoemen:

Binnen de projectgrenzen

• project heraanleg plein: inbegrepen flankerende maatregelen zoals de organisatie van de afvalophaling, het laden en lossen, faciliteren van evenementen, ruimte voor (elektrische) taxi’s, toeristentram, ambulante handel enzovoort;
• project fietsenstalling: er is een grote behoefte aan kwalitatieve fietsenstallingen aan de noord- en zuidzijde van het plein;
• project parking: indien de infrastructuur van de ondergrondse parking aangepast moet worden aan de huidige veiligheidsnormen (liften, trappen en noodluiken, rook- en hitteafvoer) dan zal dit invloed hebben op de pleinaanleg;
• project metro & winkelcentrum: de infrastructuur van het bestaande metrostation Groenplaats is niet afgestemd op het stijgend aantal tramreizigers. Een aanpassing van de capaciteit van de perrons, de ontsluiting en evacuatieroutes is wenselijk. Een geoptimaliseerde, open verbinding tussen het plein en de ondergrondse parking, de metro en de toegang op niveau -1 tot het winkelcentrum zijn een kans om de levendigheid op niveau -1 te versterken en de ruimtelijke kwaliteit en relatie met het plein te optimaliseren;
• project Nationalestraat-Schoenmarkt-Meirbrug: de heraanleg van deze straten kan worden uitgevoerd binnen de context van het nieuwe circulatieplan dat het college op 18 november 2016 goedkeurde (2016_CBS_09493). Voor wat betreft het segment ter hoogte van de Groenplaats wordt de timing van deze uitvoering beïnvloed door de aanleg van een nieuwe tramkeerlus buiten het projectgebied;
• project horeca en erfgoed: er moet onderzocht worden hoe de wens om horecaterrassen en gesloten constructies bij historische panden mogelijk te maken afgestemd kan worden op de eisen en wensen geformuleerd vanuit erfgoed en monumentenzorg en hoe dit kan kaderen binnen een ruimere visie op horecaterrassen in de historische binnenstad;
• project riolering en regenwater: het opvangen en bufferen van regenwater, afkomstig zowel van de daken van de omliggende panden als van het plein zelf en het gebruiken van dit water voor onder andere het bevloeien van bomen, het schoonmaken van het plein of het voeden van een waterpartij op het plein;
• project verlichting: toepassing van de principes van het stedelijk lichtplan om te komen tot een duurzame pleinverlichting.

Buiten de projectgrenzen

• project Eiermarkt: het laad- en losverkeer op de Eiermarkt, Melkmarkt en Beddenstraat in combinatie met het verkeer naar de inrit van de parking Groenplaats is nefast voor de ruimtelijke kwaliteit van de Eiermarkt. De inkom van het Hilton Hotel en het GB Shoppingcenter zijn soms moeilijk bereikbaar. Voetgangers en fietsers moeten vaak hun weg zoeken tussen bestelwagens. Het vereenvoudigen van de verkeerssituatie (inclusief laden en lossen) op de Eiermarkt en het voorzien van een ruime fietsenstalling is positief voor de ruimtelijke kwaliteit en biedt kansen voor de lokale handelaars. De sluiting van de parkinginrit van parking Groenplaats op de Eiermarkt is cruciaal om tot een geslaagde heraanleg te komen;
• project Beddenstraat: omvorming van een onaangename laad- en losstraat tot een aantrekkelijke verbinding tussen Schoenmarkt en Eiermarkt;
• project Pandstraat: studie welke functie deze, op dit ogenblik onaangename laad- en losstraat, kan opnemen in de winkelomgeving Schoenmarkt/Eiermarkt;
• project tramkeerlus: een technische keerlus zoals die op de Groenplaats is onmisbaar in de exploitatie van De Lijn. Vooraleer deze keerlus kan verwijderd worden, moet vooraf een nieuwe technische keerlus gerealiseerd zijn. Ontwerpend onderzoek heeft aangetoond dat een nieuwe keerlus op de Leopoldplaats mogelijk is;
• project Huidevetterstraat – Meirbrug – Schoenmarkt – Nationalestraat:  de heraanleg van deze straten in uitvoering van het nieuwe circulatiemodel.

Privé-projecten

Verschillende stakeholders zien de heraanleg van de Groenplaats als een kans om privé-initiatieven te ontwikkelen die ongetwijfeld allemaal een invloed hebben op de publieke ruimte:

• Grand Bazar Shoppingcenter: restyling van het winkelconcept, transparantere gevel, uitnodigende inkom;
• Hilton: renovatie, extra capaciteit, restyling;
• Karel de Grote hogeschool: onderzoek naar een mogelijk commercieel gelijkvloers en levendige plint op de kopgevel aan de zijde Groenplaats;
• Postgebouw: commerciële ruimte en appartementen;
• KBC: levendige plint en verlichting Boerentoren;
• Indigo: aanpassing van de parking aan actuele brandnormen, vernieuwing liften;
• De Lijn: verbetering ontsluiting en verhoging capaciteit metrostation Groenplaats, brandveiligheid en liften.

Algemene randvoorwaarden

De verschillende deelprojecten moeten inhoudelijk, financieel en juridisch op elkaar worden afgestemd en de uitvoering verloopt in een logische volgorde. Voor de realisatie van sommige deelprojecten is het afsluiten van samenwerkingsakkoorden wenselijk:

• de heraanleg van de Eiermarkt en de Beddenstraat wordt een project, inbegrepen de sluiting van de parkinginrit, de bouw van een nieuwe toegang voor parkinggebruikers en de bouw van een fietsenstalling. Dit project wordt bij voorkeur voorafgaand aan de andere deelprojecten gerealiseerd;
• de realisatie van deze nieuwe parkingtoegang (voor voetgangers) is een voorwaarde om één of beide trap- en liftgebouwen op het noorden van de Groenplaats te kunnen wegnemen;
• om het project Eiermarkt te coördineren wordt een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen Stad Antwerpen, Hilton, GB Shoppingcenter, KBC en Indigo;
• de technische keerlus op de Leopoldplaats kan onafhankelijk van de Groenplaats gerealiseerd worden maar de realisatie ervan is een voorwaarde om de keerlus op de Groenplaats te kunnen wegnemen;
• de heraanleg van de as Huidevettersstraat – Nationalestraat kan voorbereid worden maar het segment Groenplaats kan pas aangelegd worden indien de vervangende technische keerlus gerealiseerd is, zodat de keerlus op de Groenplaats niet langer noodzakelijk is;
• de ontwikkeling van de vernieuwde toegang naar metrostation, parking en winkelcentrum vereist een samenwerkingsovereenkomst tussen stad Antwerpen, AG Vespa, Indigo, De Lijn en GB Shoppingcenter;
• de realisatie van de zuidelijke groenzone is afhankelijk van het wegnemen van de technische keerlus op de Groenplaats;
• de toekomstige horecaterrassen zijn onderdeel van een ruimere visie op terrassen in de historische binnenstad: de Grote Markt, de Handschoenmarkt en de Suikerrui. Hiervoor is overleg tussen Horeca, Onroerend Erfgoed Vlaanderen en stad Antwerpen nodig;
• de aanleg van het evenementenplein (noordelijk deel Groenplaats) is de laatste fase van de heraanleg van het plein.

Concept

De conceptnota is het resultaat van talrijke gesprekken met de diverse stakeholders en betrokken stadsdiensten. Het is de neerslag van de bekomen informatie en vormt de basis om het concept door te vertalen naar een voorontwerp. Deze conceptnota bevat echter nog een aantal onbekende factoren. In die zin is deze nota een “work in progress” en zal ze bijgestuurd en aangevuld worden naarmate het project vordert. Het bijgevoegde ontwerp moet dan ook gelezen worden als een praatplan, een middel om de discussie te voeden.