2017_DCAN_00267 - Patrimonium diverse. Herdenking van WO II en de gedeporteerde Joodse bevolking - Verplaatsing Joods monument - Goedkeuring

De nodige budgetten zullen per fase voorzien worden.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 13 bepaalt dat indien een districtsbestuur budget wenst te voorzien buiten zijn bevoegdheden, dit kan mits toelating van het college van burgemeester en schepenen.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.

Wereldoorlog II is de grootste humanitaire ramp van vorige eeuw. Wereldwijd vielen vele miljoenen slachtoffers en 50% van de miljoenen slachtoffers vielen onder de burgerbevolking. 

De Joodse bevolking werd in Europa zwaar getroffen. De ‘Shoa’ betekende een systematische vervolging en genocide van Joodse burgers. De helft van de Belgische Joodse bevolking overleefde de Shoa niet.
In Antwerpen werd de aanwezige Joodse bevolking eveneens zeer hard getroffen. Razzia’s en deportaties maakten deel uit van de georganiseerde Jodenvervolging in Antwerpen, een uniek historisch feit.
Vanuit de Mechelse Dossinkazerne werden tussen 1942 en 1944 25.484 Joden en 352 zigeuners weggevoerd. Meer dan de helft van deze Joodse gedeporteerde slachtoffers was afkomstig uit Antwerpen waar een grote Joodse gemeenschap leefde. 67% van de Antwerpse Joden werd gedeporteerd.  Hoe moorddadig de vernietigingskampen waren, blijkt uit het feit dat amper 5% van de gevangenen terugkeerde uit Auschwitz-Birkenau. 

Ook andere groepen zoals vrijmetselaars, mensen met een andere seksuele geaardheid, zigeuners, politieke tegenstanders of mensen met een handicap werden geviseerd, gedeporteerd en naar vernietigingskampen gebracht. 

Naast de deportaties vielen ook vele andere inhumane acties gericht tegen de Antwerpse Joodse bevolking, te betreuren. Gedurende het grootste deel van deze periode kon de bezetter overal in België rekenen op medewerking van de overheden. 
Tevens zijn er ook voorbeelden bekend van optreden van moedige burgers die mensen schuiladressen of valse documenten boden. Velen bleven anoniem, sommigen werden erkend als ‘Rechtvaardige onder de volkeren/Yad Vashem’.

Wereldoorlog II heeft door het oorlogsgebeuren onder de Antwerpse burgers nog meer talrijke onschuldige slachtoffers gemaakt. Talrijk waren de doden en zwaargewonden ten gevolge van de bombardementen met de V-bommen, op het moment dat de stad al was bevrijd: er vielen minstens 4.000 doden en 7.000 gewonden, en 27.000 woningen werden onherstelbaar vernield.

Antwerpen heeft enkele herdenkingsmonumenten zoals het monument voor de gedeporteerde Joodse bevolking dat in 1997 op de Belgiëlei werd geplaatst; in 2012 werd in het stadhuis een gedenkplaat onthuld over de rol van de Antwerpse politie en het toenmalige stadsbestuur. Ter herdenking van de inslagen en slachtoffers van de V-bommen werd een gedenkplaat aan de Leopold De Waelplaats in 2004 ingehuldigd. Gelet op het grote aantal Antwerpse slachtoffers van Wereldoorlog II dient de herinnering aan en erkenning van de genocide en het massageweld tegen onschuldige slachtoffers een plaats te krijgen. De reeds aanwezige Antwerpse herinneringsmonumenten vragen een bredere aandacht en erkenning en een betere omkadering.

De Holocaust gebeurde meer dan 70 jaar terug, maar deze gebeurtenissen geven de wereld vandaag nog steeds vorm. De kennis en informatie over deze gebeurtenissen, stellen ons in staat om doordacht om te gaan met het verleden, heden en toekomst.

Binnen deze kennis over de holocaust ligt de herinnering aan de slachtoffers centraal. De stad Antwerpen wenst mee de herinnering aan deze slachtoffers levendig te houden. In het kader hiervan neemt de stad Antwerpen volgende initiatieven:

• het huidige monument voor de gedeporteerde Joodse bevolking gelegen op de Belgiëlei te verplaatsen naar de Louiza-Marialei, zijde Rubenslei, waarbij de inplating wordt opgenomen binnen de ontwerpopdrachten omschreven in het beheersplan van het stadspark.
  Het beeld “meisje met de geit” wordt verplaatst naar het Stadspark;
• het huidige monument voor de gedeporteerde Joodse bevolking op te frissen voor 23 april 2017;
• het onderzoeken en ontwikkelen van een digitale applicatie om via de beschikbare namen van de slachtoffers van de Holocaust de herinnering aan deze slachtoffers levendig te houden;
• het oprichten van een wetenschappelijke adviesraad om fysieke herdenkingspunten voor de Tweede Wereldoorlog en de Joodse deportatie te onderzoeken en om voorwaarden voor plaatsing van deze herdenkingspunten op te lijsten;
• ook de eventuele herlocatie of opwaardering van het monument voor de slachtoffers van de V-bommen maakt deel uit van de opdracht van deze adviesraad.

De verplaatsing van het monument voor de gedeporteerde Joodse bevolking en de heraanleg van de omgeving voor de herdenking van de Holocaust is voor de herdenkingsceremonie van  van 8 mei 2018 gepland.

De kosten voor de verplaasting van het beeld "Het Meisje met de Geit" en het monument voor de gedeporteerde Joodse bevolking worden gedragen door de stad Antwerpen. Hiervoor wordt er een apart collegebesluit opgemaakt.