Besluit

2017_DRBE_00016 - Groene Singel. Park Brialmont - Masterplan Park Brialmont - Advies - Goedkeuring

districtsraad Berchem

do 23/02/2017 - 20:00 Raadzaal

Goedgekeurd

Samenstelling

Aanwezig

Lieselot Keymis, voorzitter districtsraad; Anne Bakelants, districtsschepen; Ronny De Bie, districtsraadslid; Arnold Peeters, districtsraadslid; Lydia Gorrebeeck, districtsraadslid; Johan Malcorps, districtsraadslid; Evi Van der Planken, voorzitter districtscollege; Sofie Blancke, districtsraadslid; Cindy Van Paesschen, districtsschepen; Bruno De Saegher, districtsschepen; Edwin De Cleyn, districtsschepen; Geert Brouwers, districtsraadslid; Jan Poppe, districtsraadslid; Kris Gysels, districtsraadslid; Buket Karaca, districtsraadslid; Johan Jansen, districtsraadslid; Jan Cloots, districtsraadslid; Evi Cuypers, districtsraadslid; Irène Galliaert, districtsraadslid; Lucienne Verbraeken, districtsraadslid; Ann De Potter, districtssecretaris; Sigrid Borgmans, plaatsvervangend districtssecretaris

Afwezig

Albrecht Cleymans, districtsraadslid; Erkan Ozturk, districtsraadslid

Verontschuldigd

Ria Vermeulen, districtsraadslid; Ilse Jacques, districtsraadslid; Peter Waeterschoot, districtsraadslid

Secretaris

Sigrid Borgmans, plaatsvervangend districtssecretaris

Voorzitter

Lieselot Keymis, voorzitter districtsraad

Motivering

Gekoppelde besluiten

Regelgeving: bevoegdheid

Met het collegebesluit van 17 augustus 2007 (jaarnummer 10513) droeg het college haar bevoegdheden op grond van artikel 57 § 3, 4° Gemeentedecreet over aan de districtscolleges. Op grond hiervan zijn de districtscolleges binnen hun beleidsdomeinen bevoegd voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van de overheidsopdrachten.

De collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) coördineerde de overgedragen bevoegdheden aan de districtscolleges. Op grond van artikel 11 is het districtscollege bevoegd voor de lokale parken. Het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) legt de bovenlokale parken vast. Wolvenberg en Brilschans zijn bovenlokale parken. De Villegas is een lokaal park waarvoor het districtscollege bevoegd is.

Artikel 285 van het Gemeentedecreet: "Benevens de beslissingsbevoegdheden waarover de districtsraad beschikt op grond van dit decreet, heeft de districtsraad ook een algemene adviesbevoegdheid voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district. De districtsraad kan bij reglement die algemene adviesbevoegdheid of delen ervan overdragen aan het districtscollege."

Aanleiding en context

Datum	Orgaan	Jaarnummer	Omschrijving
4 september 2009	college	12519	Goedkeuring stedelijke visienota 'Durven dromen van een Groene Rivier'
12 april 2013	college	3577	Goedkeuring Raamcontract aanstellen pool ontwerpers masterplannen. Gunning.
26 september 2014	college	9748	Goedkeuring 'Beeldkwaliteitplan Groene Singel'
12 juni 2013	districtscollege Berchem	417	Goedkeuring ambitie om de parken 'De Villegas', 'Wolvenberg' en 'Brilschans' te ontwikkelen als één grote 'Groene Long'. Hiervoor wenst het district één geïntegreerde visie op te maken. Om dit te ondersteunen heeft het districtsbestuur middelen opgenomen in de begroting. Vraag tot samenwerking met stad Antwerpen.
3 oktober 2014	college	10023	Goedkeuring samenwerking met het district Berchem voor de opmaak van een masterplan 'Groene Long Berchem'. Reserveren van 75.000,00 euro als bijdrage voor de planvormingsfase.
6 mei 2015	districtscollege Berchem	141	Goedkeuring van de projectdefinitie en de wedstrijdopdracht 'Masterplan Park Brialmont'. Voor de opmaak van het masterplan wordt beroep gedaan op de procedure 'Raamcontract aanstellen pool ontwerpers masterplannen'. Het districtscollege duidt drie kandidaten aan voor de minicompetitie voor de opmaak van het masterplan.
8 mei 2015	college	3746	Goedkeuring van de projectdefinitie en de wedstrijdopdracht 'Masterplan Park Brialmont'. Voor de opmaak van het masterplan wordt beroep gedaan op de procedure 'Raamcontract aanstellen pool ontwerpers masterplannen'. Het districtscollege duidt drie kandidaten aan voor de minicompetitie voor de opmaak van het masterplan.
16 december 2015	districtscollege Berchem	339	Goedkeuring aanstelling Cluster en Witteveen+Bos voor het opmaken van het masterplan 'Park Brialmont'.
18 december 2015	college	10481	Goedkeuring aanstelling Cluster en Witteveen+Bos voor het opmaken van het masterplan 'Park Brialmont'. Het college geeft opdracht aan AG VESPA om de overeenkomst af te sluiten, het verfijnen van de timing en het proces en het voeren van de projectregie voor de opmaak van het masterplan Park Brialmont.

Argumentatie

Twee ambities voor de toekomst van Park Brialmont

Het masterplan Park Brialmont werkt de toekomstvisie uit voor de ontwikkeling van de gebieden De Villegas, Wolvenberg en Brilschans. De stad Antwerpen en het district Berchem hebben de ambitie om de groengebieden ‘De Villegas’, ‘Wolvenberg’ en ‘Brilschans’ te ontwikkelen als één grote ‘groene long’. De groengebieden bezitten de potentie om binnen- en buitenstad (Berchem binnen en buiten de Ring), die nu doorsneden worden door infrastructuur, met elkaar te verbinden tot één park Brialmont. Volgende ambities werden vooropgesteld in de projectdefinitie en uitgewerkt in het masterplan:

Als eerste ambitie moet het park als hart van Berchem binnen- en buitenstad met elkaar verbinden. Het park moet zich ontwikkelen als een strategische plek in het district. In plaats van te verdelen, moet het gebied een verbindende rol opnemen.
De tweede ambitie wil het park omvormen één aaneengesloten Bosschagelandschap, onderdeel van de Groene Singel. Voor deze strategische ruimte werden heel wat concepten uitgewerkt in de visienota en in het beeldkwaliteitplan van de Groene Singel. Het masterplan Park Brialmont past volledig binnen deze bestaande concepten en bouwt erop verder.

'Natuur en erfgoed' als sterke identiteit

Park Brialmont heeft een oppervlakte van 42 ha (32,ha zonder de ring, de singel en het ringspoor). Daarmee is het park groter dan park Spoor Noord (18ha), park Den Brandt (20ha), Park van Eden (23ha) en het Middelheimpark (24ha). Park Brialmont heeft door zijn grootte en ligging een rol te vervullen op stedelijk niveau en door z'n nabijheid een rol op niveau van het district Berchem. In tegenstelling tot de andere grote parken in Antwerpen, ontbreekt het Park Brialmont aan een duidelijke en sterke identiteit. Het masterplan gebruikt de bestaande sterktes in het gebied om een nieuwe identiteit uit te werken: het gebied heeft een zeer bijzondere waarde op het vlak van natuur en erfgoed. De unieke fysische condities in het gebied bieden aanleiding voor de ontwikkeling van een waardevol natuurpark. Daarnaast vormt de aanwezigheid van restanten van de Brialmont-omwalling een unieke kans om deze bijna vergeten omwalling beleefbaar te maken in de stad. Het masterplan zet volop in op de combinatie natuur en erfgoed als centraal thema voor de uitwerking van de verschillende projecten en het vastleggen van het toekomstig programma.

Het masterplan stelt drie ruimtelijke principes voorop

Het masterplan stelt drie ruimtelijke principes voorop:

1. Het verbinden van drie groengebieden tot één samenhangend park;

2. Rust en ruimte zorgen voor een aangenaam verblijfsklimaat: het reduceren van de geluidsoverlast in de omgeving van de ring;

3. Eenheid in inrichting binnen de nieuwe identiteit van Park Brialmont.

De eerste twee ruimtelijke principes betreffen ontwerpend onderzoek dat in het masterplan is uitgewerkt. Het onderzoek toont aan dat het mogelijk is een kwalitatieve verbinding op parkniveau te realiseren die de drie versnipperde groengebieden omvormt tot een samenhangend park. Het ontwerpend onderzoek door het ontwerpteam en bijhorende technische en akoestische doorrekeningen door de Universiteit van Gent tonen aan dat een geluidswal een significant effect heeft op het verbeteren van de geluidskwaliteit van zowel het park als de achterliggende bebouwing en dat dergelijke infrastructurele ingreep op een kwalitatieve manier integreerbaar is. Het geheel van ontwerpend onderzoek levert een scala aan waardevolle inzichten die verder onderzocht moeten worden binnen het proces van de intendant van de Vlaamse overheid.

Met het derde principe werkt het masterplan een gedetailleerd landschapsontwerp uit binnen de nieuwe identiteit als natuur- en erfgoedpark. Het ontwerp maakt gebruik van (en versterkt) het reliëf als landschappelijke drager, doet voorstellen voor een duurzaam en ecologisch watersysteem, versterkt het historisch karakter, werkt een heldere padenstructuur uit en creëert nieuwe verblijfsplekken binnen een samenhangend landschap, dat past binnen het Bosschagelandschap van de Groene Singel. Het plan bevat concrete projecten die op korte tot middellange termijn uitgevoerd kunnen worden. Het plan werkt deze gedetailleerd uit tot op schetsontwerpniveau. Deze projecten kunnen meteen een letterlijke doorvertaling krijgen richting uitvoering. De concrete projecten zijn:

Het omvormen van het glacis Brilschanspark tot een glooiende bomenweide, met een versterking van het historisch relief en het verbeteren van het contact met de Brilschansvijver;
Het maken van een aantrekkelijke toegang aan de Grotesteenweg door het herstel van het historisch banket, het voorzien van een logischere padenstructuur en het creëren van een aangename ligweide en grastrappen aan de Brilschansvijver;
Het maken van een duidelijke toegang aan de Henri Prostlaan, door een herpositionering van de toegang, het herstel van het historisch reliëf en het vergroten van de contactzone met het water;
Het omvormen van de voormalige schans tot een bosschagelandschap met een plek voor een toekomstig speelbos;
Het omvormen van Wolvenberg Bis van een zone voor volkstuinen tot een waardevol natuurlandschap met nieuwe recreatieve open plekken die ingeschakeld worden in functie van de groentekorten van Oud-Berchem;
Het verbeteren van het natuurgebied Wolvenberg in functie van het versterken van de aanwezige ecologische waarden. Een aanpassing van de padenstructuur zorgt voor een uitnodigend natuurgebied voor bezoekers en tegelijkertijd een bescherming van de meest waardevolle natuurzones.

Samenwerking met Natuurpunt

Het masterplan bevat het natuurgebied Wolvenberg. Voor dit gebied is Natuurpunt beheerder. Het masterplan Park Brialmont werd met Natuurpunt afgestemd door middel van verschillende workshops. Natuurpunt steunt de visie van het masterplan. Natuurpunt geeft aan ook in de toekomst te willen samenwerken met de stad Antwerpen en het district Berchem voor de ontwikkeling van het natuurpark Brialmont en in het bijzonder voor het erkend natuurgebied, mits er sprake is van een samenwerking gebaseerd op concensus en geleidelijkheid.

Beleidsdoelstellingen

01 - Stadsontwikkeling

SDST01 - De stad ontwikkelt een duurzame ruimtelijke structuur, aantrekkelijk en leefbaar voor haar bewoners en bezoekers

SDST0107 - De regie van het gebiedsgerichte geïntegreerde programma Groene Singel, gekoppeld aan de uitvoering van strategische stadsprojecten op het publieke domein

SDST010701 - Projecten Groene Singel

Besluit

De districtsraad Berchem keurt het volgende besluit goed als volgt:

Stemming over het advies per onderdeel:

punt a)

unaniem goedgekeurd

punt b)

unaniem goedgekeurd

punt c)

unaniem goedgekeurd

punt d)

stemmen VOOR: Evi Van der Planken, Bruno De Saegher, Cindy Van Paesschen, Jan Poppe, Lieselot Keymis, Johan Jansen, Jan Cloots, Irène Galliaert, Edwin De Cleyn, Buket Karaca, Ann Bakelants, Kris Gysels

stemmen TEGEN: Sofie Blancke, Arnold Peeters, Ronny De Bie, Lydia Gorrebeeck, Evi Cuypers, Johan Malcorps, Lucienne Verbraeken, Geert Brouwers

punt e)

unaniem goedgekeurd

De districtsraad berchem beslist:

Artikel 1

De districtsraad geeft advies op het Masterplan Park Brialmont:

De districtsraad steunt de principes die naar voor gedragen worden in het Masterplan Park Brialmont inzonderheid de ambities van dit plan om

meer groen te realiseren door het creëren van een samenhangende parkstructuur zodat versnippering van groen kan tegengegaan worden en meer sociale cohesie kan worden bewerkstelligd
een sterke eigen identiteit te creëren gericht op natuur en erfgoed, die tevens kan ingezet worden voor educatie. Een en ander in actieve samenwerking met natuurpunt.
een verblijfskwaliteit te creëren gericht op rust en ruimte, 2 elementen waar volgens allerlei studies een nijpend tekort is in Berchem en meer specifiek in Oud-Berchem.

De districtsraad noteert dat het masterplan opgedeeld is in 2 onderdelen: a) de concrete projecten van zones 3a-3b- 4 – 5a-5b-6-7 en 8 en b) de suggesties van een Walpark en ecoduct aan de intendant aangeduid als zones 1a-1b-1c-1d en 2 en noteert dat het college voorziet te starten met zone Wolvenberg bis, hetzij zone 7 en zones 5a en 5b de toegang aan de Grotesteenweg.

De districtsraad steunt het Masterplan, maar vraagt aan het stadscollege en aan de overkappingsintendant tegelijk rekening te houden met volgende bemerkingen:a)De districtsraad adviseert de concrete projecten vandaag uitgewerkt op masterplanniveau de volgende jaren stap voor stap verder uit te werken door de opmaak van uitvoeringsplannen en aanbestedingen.

In de uitvoeringsplannen kunnen zich nog bepaalde andere invullingen doorzetten binnen het kader van het masterplan. Zo zou het bijvoorbeeld mogelijk zijn om in bepaalde zones van Park Brialmont te kijken naar de mogelijkheden om stadslandbouw of samentuinen te implementeren, zodat de Berchemnaars dicht bij huis kunnen proeven zowel van natuur, erfgoed als van stadslandbouw.

b) De districtsraad noteert dat de suggesties van het Walpark en de ecoduct meegegeven worden aan de overkappingsintendant als waardevolle studies en adviseert de bestaande samenwerking verder te zetten om een maximaal output voor Berchem te bekomen. Alhoewel in de case study sprake is van een ecoduct, adviseert de districtsraad toch een volledige overkapping te voorzien. In ieder geval vraagt de districtsraad dat de aanleg van een ecoduct reeds in de breedst mogelijke overkapping van dit segment van de Ring voorziet en dat het ecoduct moduleerbaar is met een verdere en latere overkapping van de zuidelijke ring in Berchem. In het scenario van een gefaseerde uitvoering om tot een volledige overkapping te komen, schuift de districtsraad de ecoduct en/of geluidswal naar voor als pilootproject voor Berchem voor dit segment van de ring in het kader van de leefbaarheidsmaatregelen en dit als opstap naar een volledige overkapping. Het districtscollege zal deze visie vertolken naar het team intendant dat werkzaam zal zijn ivm segment Zuid-Oost en de districtsraad adviseert het stadscollege om ook dit pilootproject mee te ondersteunen. Dit staat los van de keuze van ringsegmenten, waar in het segment ten zuiden van Berchem Kerk en ten noorden van het station er in Berchem telkens bewoning is tot dichter bij de ring dan in dit segment.

C) de districtsraad vraagt verder :

Om bij de opmaak van de uitvoeringsplannen een bomen- en groenbalans voor te leggen , zodat zekerheid geboden wordt dat de leefbaarheid en groen in het Park niet afneemt, maar juist toeneemt,
Om te zorgen voor een goede buffering van het ringfiets- en voetpad t.o.v. de ring wat betreft geluid.
Om een veilige gelijkgrondse verbinding over de Singel uit te werken voor voetgangers en fietsers met het Villegaspark

D) Wat betreft de volkstuinen in de zone Wolvenberg bis:

Gelet op de grote nood aan open groene ruimte voor Oud-Berchem, zoals blijkt uit verschillende studies, adviseert de districtsraad om in zone 7 geen volkstuinen of grote samentuinprojecten te implementeren om maximaal in te kunnen zetten op de leefbaarheid en de broodnodige open groene ruimte voor Oud-Berchem.

De districtsraad noteert dat het districtscollege samen met de VZW van de Berchemse Volkstuinen en met Posthof werkt aan een traject om de volkstuinen te verplaatsen en/of te compenseren. De districtsraad adviseert het college ook te kijken naar andere vormen van tuinieren, zoals samentuinen en stadslandbouw en deze mogelijks te integreren in bijvoorbeeld het uitvoeringsplan van zone 6.

E) De districtsraad vraagt de stad om in hun contacten met alle betrokkenen de gebruiksrechten betreffende deze gronden (de gronden van park Brialmont) uit te klaren. In geen geval mag dit het werk van de overkappingsintendant bemoeilijken.

Artikel 2

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen.