2017_DCAN_00755 - Kipdorp, Korte Koepoortstraat, Korte Nieuwstraat, Lange Nieuwstraat, Melkmarkt, Sint-Jacobsmarkt, Wijngaardbrug en Wolstraat. Wegeniswerken. SWOU10115 - Voorontwerp - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SAN020101A00000.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. Kipdorp, Korte Koepoortstraat, Korte Nieuwstraat, Lange Nieuwstraat, Melkmarkt, Sint-Jacobsmarkt, Wijngaardbrug en Wolstraat zijn lokale straten.

Het districtscollege van Antwerpen wenst de lus gevormd door de straten Kipdorp, Korte Koepoortstraat, Korte Nieuwstraat, Lange Nieuwstraat, Melkmarkt, Sint-Jacobsmarkt, Wijngaardbrug en Wolstraat heraan te leggen. Aanleiding voor deze werken zijn de slechte toestand van het openbaar domein en de riolering, het beperkte fietscomfort, verkeersveiligheid, beperkte voetgangersruimte en de complexe verkeersafwikkeling ter hoogte van Kipdorpbrug (afstemming op ontwerp Operaplein).

Het districtscollege van Antwerpen keurde in zitting van 12 juli 2012 (jaarnummer 161) de projectdefinitie voor de heraanleg in Kipdorp, Korte Koepoortstraat, Korte Nieuwstraat, Lange Nieuwstraat, Melkmarkt, Sint-Jacobsmarkt, Wijngaardbrug en Wolstraat goed.

Studiebureau Tractebel heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een voorontwerp  en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt het voorontwerp ter goedkeuring voor.

Inleiding
De straten liggen binnen de Leien en zijn onderdeel van de campuswijk en de historische stad. 

Planningscontext
De straten zijn onderdeel van het RUP Binnenstad en de beeldkwaliteitsplannen Campuswijk, Historische Stad en Binnenstad.

Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.

Karakter
De straten worden gekenmerkt door sterk wisselende profielbreedtes. Deze variëren van 6 tot 14m. In de straat liggen verschillende beschermde monumenten.

Gebruik
In de straten komen diverse functies voor: wonen, handel, horeca, bibliotheek, scholen, brandweerkazerne, parkeergarage…
De straten zijn deels onderdeel van de universiteitsbuurt en het historische stadscentrum.

Milieu
Er is zeer weinig groen aanwezig.

Mobiliteit

• ligging binnen een zone 30 (onaangepaste inrichting);
• onderdeel van een P-route;
• lokale openbare vervoersas (met deels vrije trambedding);
• geen duidelijke afbakening parkeervakken;
• geen fietsvoorzieningen;
• beperkte voetgangersbreedte op verschillende plaatsen.

Techniek

• de wegenis verkeert in slechte staat;
• ook de riolering (niet-gescheiden stelsel) moet vernieuwd worden (met aanleg gescheiden stelsel);
• de verlichting is verouderd;
• de tramsporen zijn nog niet volledig afgeschreven, maar kunnen niet behouden blijven omwille van de nodige rioleringswerken.

Algemene randvoorwaarden

• deels aansluiten bij het voetgangersgebied binnenstad (= gedeelte ten westen van Sint-Katelijnevest);
• deels inrichting op maat zone 30 (= gedeelte ten oosten van Sint-Katelijnevest);
• voorstel om rijrichting om te draaien (vereenvoudigde en meer logische verkeersafwikkeling ter hoogte van Kipdorpbrug);
• ontsluiting brandweerkazerne (hoofdroute);
• integratie vergunde terrassen;
• meer groen;
• optimaliseren voetgangersruimte;
• aparte enkelrichtingfietspaden in gedeelte zone 30;
• optimaliseren haltevoorzieningen (inplanting en toegankelijkheid);
• mengen auto- en tramverkeer;
• optimaliseren spoortracé;
• vernieuwing riolering;
• vernieuwen verlichting.

Mobiliteit

• gedeelte ten westen van Sint-Katelijnevest: inrichting als voetgangersgebied;
• gedeelte ten oosten van Sint-Katelijnevest: inrichting als zone 30;
• aparte enkelrichtingfietspaden binnen zone 30;
• omdraaien rijrichting van volgende straten:
• lus gevormd door Sint-Jacobsmarkt, Kipdorp, Wijngaardbrug, Wolstraat, Korte Koepoorstraat, Melkmarkt (gedeelte tussen Wijngaardstraat/Kaasrui en Korte Nieuwstraat), Korte Nieuwstraat en Lange Nieuwstraat;
• Pruynenstraat, Korte Klarenstraat en Lange Klarenstraat (in functie van ontsluiting P-route en nodige draaicirkels);
• Borzestraat (betere lokale ontsluiting ten gevolge van omkering lus);
• onderdeel P-route.

Ambitie
In de straten wordt de verblijfskwaliteit voorop gezet waarbij meer voetgangersruimte gecreëerd wordt, met toegankelijke halteplaatsen en extra groen.

Ontwerpend onderzoek (haalbaarheidsstudie)

Het districtscollege nam op 9 mei 2016 kennis van de haalbaarheidsstudie, met als doel om de mogelijkheid te onderzoeken om een aparte fietspadvoorziening in te passen in de straten (als fietsalternatief voor de Meir-as).  Hierbij werd uitgegaan van een maximaal behoud van de huidige tramsporen, de omkering van de rijrichting en omvormen van het gedeelte ten westen van de Sint-Katelijnevest naar voetgangersgebied.

Conclusie van dit onderzoek was dat een enkelrichtingfietspad inpasbaar is in het gedeelte ten oosten van de Sint-Katelijnevest (zone 30). Weliswaar blijven er knelpunten, met name:

• een onevenredige verdeling van de voetpadbreedtes (vaak één zijde voldoende breed, andere zijde te smal);
• slechte zichtbaarheid op het aankomend verkeer vanuit de zijstraten aan de ‘buitenkant’ van de lus, doordat de rijweg hier dicht bij de bebouwing ligt;
• beperkte voetpadruimte in het smalste straatgedeelte.

Deze knelpunten zijn grotendeels weg te werken indien de tramsporen kunnen verplaatst worden.

Gezien intussen gebleken is dat de riolering volledig moet vernieuwd worden, waarbij de tramsporen niet kunnen behouden blijven, werd dit als bijkomend uitgangspunt opgenomen in voorliggend voorontwerp. Dit biedt de mogelijkheid om de profielen verder te optimaliseren en de grootste knelpunten weg te werken.

Voorontwerp
Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden. De krachtlijnen van het concept worden hier opgesomd:

• zone 30: breedte rijweg beperken tot 3m (zone zonder parkeren) à 3m20 (zone met parkeren);
• aansluiting binnenstad: inrichting als voetgangersgebied (gelijkgrondse aanleg);
• omkeren rijrichting;
• auto- en tramverkeer gemengd;
• enkelrichtingfietspaden binnen de zone 30:
• breedte 1m75, behalve in het smalste gedeelte beperkt tot 1m50 (in functie van de voetpadbreedte);
• aanleg in roodbruin asfalt;
• fietspaden buigen uit ter hoogte van de kruispunten in functie van een goede zichtbaarheid;
• de voetgangersruimte wordt evenredig verdeeld over beide straatzijden (afgestemd op een aangepaste ligging van de tramsporen);
• ter hoogte van het Frans Halsplein worden de verharde delen in de voorste zone van het plein mee vernieuwd;
• ter hoogte van de brandweerkazerne wordt plaatselijk een verbreding van de rijweg voorzien om het in- en uitrijden van brandweervoertuigen mogelijk te maken. De verkeerslichtenregeling op het kruispunt Kipdorp wordt zo afgesteld zodat de zone tot de brandweerkazerne ontruimd wordt om brandweervoertuigen (tegenrichting) te kunnen laten uitrijden voor interventies;
• waar mogelijk worden binnen de zone 30 parkeerplaatsen en/of laad- en loszones voorzien;
• optimalisatie halteplaatsen in functie van de spreiding en de beschikbare ruimte om op volgende plaatsen integraal toegankelijke haltes te kunnen aanleggen:
• nabij het kruispunt Kipdorp/Sint-Jacobsstraat;
• nabij het kruispunt Lange Nieuwstraat/Sint-Jacobsstraat;
• in de Korte Nieuwstraat;
• optioneel kan nog een halte voorzien worden in de Wolstraat. Gezien de beperkte ruimte is het onmogelijk deze halte integraal toegankelijk te maken.
• op de plaatsen waar er voldoende ruimte beschikbaar is en als afbakening van een parkeerstrook kunnen punctueel bomen worden voorzien;
• materialen (verder uit te werken in volgende fase):
• zone 30:
• rijweg in asfalt of beton;
• parkeerstrook in kassei;
• fietspad in asfalt (roodbruin);
• voetpaden in graniet of merwe-basalt;
• voetgangersgebied:
• mozaïekkei graniet;
• voor de zone van de tramsporen wordt eveneens gewerkt met mozaïekkei, maar verwerkt in prefab betonplaten om loskomen te voorkomen. Dit wordt in samenspraak met De Lijn nog verder technisch uitgewerkt.

Het concept resulteert vermoedelijk in een parkeerbalans van 55 plaatsen in de bestaande toestand naar 34 plaatsen in de nieuwe toestand. De veranderende parkeerbalans is vooral te wijten aan de nodige ruimte voor de draaicirkels van onder andere brandweer, de uitwijkmogelijkheid ter hoogte van de brandweerkazerne, inplanting en uitbuigen fietspaden, inrichting toegankelijke halteplaatsen en de keuze voor het voetgangersgebied (waarbinnen geen parkeerplaatsen kunnen worden voorzien). De bomenbalans is positief: van drie naar +/- 23 bomen. De nieuw te planten bomen zullen van inheemse oorsprong zijn en zullen in een latere fase gespecifieerd worden.