Afschakelplan verkeerslichten
Feiten en context:
Op de districtsraad van Antwerpen werd op 21 september 2015 ons advies betreffende het afschakelplan van een aantal verkeerslichten unaniem goedgekeurd:
In verband met de afbouw van de verkeerslichten adviseert de districtsraad van Antwerpen:
1) Kruispunt Paleisstraat – Bresstraat: minstens tijdens de school- en werkspits worden de verkeerslichten, volledig functionerend, behouden. Ook de wegmarkeringen met fietsopstelstroken etc. worden behouden in functie van het functioneren van de verkeerslichten.
2) Kruispunt Balansstraat – Broederminstraat: de verkeerslichten worden, volledig functionerend, behouden.
3) Kruispunt Oranjestraat – Dambruggestraat: de verkeerslichten worden, volledig functionerend, behouden.
4) De uitschakeling van de verkeerslichten ter hoogte van de oversteekplaats voor voetgangers aan de Pothoekstraat – Onderwijsstraat kan enkel overwogen worden als hier eerst effectief een zone 30 is ingevoerd.
5) Oversteek Lange Lobroekstraat: bijkomende snelheidsremmende maatregelen voor deze straat worden uitgewerkt.
De argumenten die we toen hanteerden kwamen uit volgend gemeentebesluit:
zitting van 29 januari 2013 (jaarnummer 35)
Het bestuursakkoord verwijst herhaaldelijk naar de noodzaak van een vlotte doorstroming:
"we leggen een heldere en leesbare hiërarchie van wegen vast die de doorstroming van het verkeer in en uit de stad garandeert"; "een vlotte doorstroming, inclusief voorrang aan de verkeerslichten, zorgt mee voor een efficiënt OV-net (resolutie 183)"; "we zetten prioritair in op het bestrijden van sluipverkeer. Een heldere hiërarchie in de verschillende wegtypes vergroot de doorstroming van het verkeer en verbetert de leesbaarheid van het wegennet"; "woongebieden die binnen de structurele assen liggen, worden geleidelijk zone 30. Om deze zone 30 af te dwingen, wordt het wegbeeld waar nodig aangepast aan het snelheidsregime. Het invoeren van een zone 30 gaat onder meer gepaard met het afschaffen van tal van verkeerslichten."
In zitting van 13 februari 2015 (jaarnummer 1027) keurde het college het fietsbeleidsplan en fietsactieplan 2015 goed.
“De fiets moet een voor de hand liggend vervoermiddel worden voor bewoners, bedrijven, bezoekers en brains. Het fietsbeleidsplan en fietsactieplan 2015 wil dan ook inzetten op structurele oplossingen om een eersteklas fietsnetwerk uit te bouwen, onder meer door het verbeteren van de doorstroming voor fietsers. Eén van de mogelijkheden om dat te verwezenlijken, is waar mogelijk verkeerslichten te verwijderen.”
Op volgende drie locaties kon de uitschakelproef momenteel noch positief, noch negatief worden geëvalueerd:
Kruispunt Balansstraat/Broederminstraat; kruispunt Oranjestraat /Dambruggestraat; kruispunt Paleisstraat /Bresstraat.
Op het kruispunt Balansstraat/Broederminstraat werden de lichten terug in werking gebracht.
Evaluatie van het kruispunt Dambruggestraat/ Oranjestraat(waar wél een snelheid van 30 km per uur is doorgevoerd) werd op 1 augustus 2015 volgend voorstel gedaan:
Uit de uitgevoerde observaties en de verzamelde reacties van buurtbewoners en gebruikers blijkt dat de proef met afgeschakelde verkeerslichten momenteel niet optimaal verloopt. Er zijn indicaties die erop wijzen dat de verkeersveiligheid ter hoogte van het kruispunt momenteel niet voldoende is gegarandeerd.
Als remedie op voornoemde vaststelling, werden inmiddels bijkomende maatregelen op het kruispunt getroffen. Op drie van de vier kruispunttakken werden rijbaankussens geplaatst om de snelheid van het gemotoriseerd verkeer naar het kruispunt toe te milderen. Op de noordelijke tak van de Dambruggestraat werden plaatselijk extra markering en plooibakens aangebracht om de fietsers die de straat in tegenrichting inrijden, beter te beveiligen.
Op het kruispunt Paleisstraat/Bresstraat (in de Paleisstraat wordt geen zone 30 ingevoerd) werden door de medewerkers van de afdeling mobiliteit gedurende verschillende tijdstippen van de dag en op verschillende dagen observaties uitgevoerd op het kruispunt om een inzicht te krijgen in de gedragingen van de verschillende weggebruikers en in de verkeersafwikkeling: - do. 02/04/2015 OS - do. 23/04/2015 AS - di. 05/05/2015 OS
Over het algemeen werd de voorrang van rechts relatief goed nageleefd. - Verkeer uit de Boudewijnsstraat geeft vaker bewust de voorrang af en wacht op een rustiger moment om het kruispunt op te rijden/over te steken.
Er is een duidelijke toename merkbaar van fietsers die de enkelrichtingsfietspaden in de Paleisstraat en Bresstraat in de verboden rijrichting gebruiken, wellicht om niet te hoeven oversteken op het kruispunt zelf (> ontwijkingsgedrag). - Vooral tijdens het drukste uur van de ochtendspits, wanneer er een hoge concentratie aanwezig is van overstekende voetgangers en fietsers, verloopt de verkeersafwikkeling op het kruispunt soms nogal chaotisch. Deze ogenschijnlijk, chaotische verkeerssituatie wordt voornamelijk veroorzaakt door de vele fietsers die het kruispunt op(- en af)rijden vanuit (of in) de tegengestelde rijrichting op de enkelrichtingsfietspaden en de vele fietsers die s’ ochtends het kruispunt (diagonaal) oversteken richting de Boudewijnsstraat(met beperkt enkelrichtingsverkeer). Voornoemde (talrijke) fietsbewegingen verhogen in sterke mate de complexiteit van de verkeerssituatie op het kruispunt en geven geregeld aanleiding tot ‘bijna’ conflicten met andere weggebruikers omdat andere weggebruikers deze fietsbewegingen vaak nietverwachten.
Er was een duidelijk verschil merkbaar in de verkeerssituatie tijdens de eerste observatie (in de eerste week van de proefperiode) ten opzichte van de laatste observatie (na 5 weken).
Op de vraag “Wat vindt u van de maatregel?” werd als volgt gereageerd: Goed: 63 Neutraal: 14 Niet goed: 81
Tegenstanders zeggen dat het een veel te druk kruispunt is, vooral gevaarlijk voor fietsers en kinderen. Niet iedereen leeft de voorrangsregels na.
Op de vraag “Moet de stad nog andere maatregelen nemen om de verkeersveiligheid op het kruispunt te verbeteren? Zo ja welke?” werden volgende suggesties gegeven: - verkeerslichten terug laten werken: 60 - verkeerslichten enkel laten werken tijdens de spitsuren: 29 - de verkeersregels laten naleven / méér handhaving: 15 - extra markering / signalisatie aanbrengen: 15 - een rotonde maken: 10 - verkeersremmers plaatsen: 7 - maatregelen tegen (hinderlijk) tankstation op de hoek: 5
Een en ander loopt dus duidelijk niet optimaal. (zeker wat betreft de doorstroming van, veelal jonge, fietsers)
Ons advies:
De districtsraad Antwerpen keurt eenparig het volgende besluit goed.