Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 11 bepaalt dat het districtcollege bevoegd is voor de lokale parken en groenaanplantingen.
In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale straten en pleinen vastgelegd. Ontwikkelingen (nieuw openbaar domein) en mobiliteit en verkeersmaatregelen blijven een bevoegdheid van het college.
Het definitief ontwerp van deelproject 1 ‘Wolvenberg Bis’:
Het ontwerp van Wolvenberg Bis past binnen de drie grote pijlers die werden opgesteld als concept in het masterplan Park Brialmont:
Een dynamisch terreinontwerp
De randvoorwaarden aangaande water en geluid zijn elementen die extra studiewerk hebben gevraagd. Het resultaat is een dynamisch terreinontwerp dat zich kenmerkt door glooiende oppervlakten, hoogtes en laagtes. De profilering van het terrein brengt extra dimensies met zich mee, die interessante recreatiemogelijkheden bieden.
De kuilen, die gemaakt zijn om als infiltratiebuffers te dienen, functioneren als twee verblijfsplekken. De meest westelijke buffer is meer natuurlijk/educatief (en zal meer nat zijn), de meest oostelijke buffer kenmerkt zich met een meer ongeprogrammeerd karakter (grote open ruimte, die bij uitzondering nat zal zijn). Naast de twee grote bufferbekkens is er tevens een derde natte zone, het broekbos dat overgaat in een langgerekte wadi (parallel aan de Singel). Deze zone van het park zal het meeste water aantrekken.
Bij de overgang van het voorontwerp naar het definitief ontwerp werden er in de berm-zone twee kasseistroken aan het ontwerp toegevoegd. Deze kasseistroken brengen het erfgoed aspect van Park Brialmont naar voor, naast elke kasseistrook is een leeuwenkop gepositioneerd. De herpositionering van de leeuwenkoppen kwam er naar de opmerkingen van de erfgoeddienst van de stad Antwerpen die vroeg om de leeuwenkoppen een positie te geven die overeenkomsten vertoont met de originele positie (naar de historische plannen van de Brialmont omwalling). In de originele setting was er één leeuwenkop per poortgebouw, het poortgebouw gaf toegang tot een kasseiweg die richting het verdedigingsmechanisme doorliep.
Naast de twee kuilen die als verblijfsruimte dienen is er nog de speelheuvel, gepositioneerd tegen de ingang ter hoogte van het singelkruispunt. De heuvel werd bij het definitief ontwerp verder uitgewerkt; de toegankelijkheid van de zone werd verbeterd en de speelwaarde werd verder verhoogd. Zo werd er een speels slingerpad op de helling van de heuvel aangebracht. Op top van de heuvel bevindt zich een speelplatform, eenvoudig vormgegeven met een zitbank om uit te rusten.
Wateropslag
Er werd rekening gehouden met het maken van een klimaatbestendig ontwerp, wat wil zeggen dat er een antwoord wordt geboden op de vraag van het waterplan om natuurlijke waterinfiltratie mogelijk te maken. Er werd extra studiemateriaal aangeleverd door de dienst Energie en Milieu Antwerpen (EMA), Aquafin en Rio-link. Het resultaat is een parkontwerp dat grote buffercapaciteiten aanbiedt. De buffercapaciteit van 4.800 m³ is daarbij het maximaal realiseerbare binnen een ontwerp dat de ruimtelijke kwaliteiten van het parkontwerp bewaakt. De grote wateropslagcapaciteiten maken het mogelijk om niet alleen lokaal regenwater maar ook regenwater afkomstig uit aanpalend openbaar domein, zoals regenwater van de rijwegen, te bergen. Ook een deel van de wijk Oud-Berchem kerk zou naar het park gebracht kunnen worden. De praktische afkoppeling van openbaar domein naar het park zal verder worden uitgewerkt richting uitvoeringsfase.
Recreatie en natuureducatie
Naast de twee grote bufferbekkens is er in de berm-zone van de Singel een langgerekte wadi aanwezig. Deze natte zone wordt ingeleid door een avontuurlijk broekbos. Voor kinderen zijn er speelbomen en stapstenen aan te treffen, het is tevens een ecologisch interessante zone waar een eigen fauna en flora zal ontstaan.
Het is een zone waar aan natuureducatie kan worden gedaan. Als verzamelpunt voor het organiseren van natuur educatieve programma’s binnen Wolvenberg Bis werd er een shelter voorzien. Deze bevindt zich te midden van het park, in de directe omgeving van een picknickweide omgeven door fruitbomen.
De shelter is een schuilplaats bij regen en zal de aanleiding zijn tot uiteenlopende activiteiten. Zo wordt er voorzien dat mensen er een kleine festiviteit kunnen organiseren zoals een verjaardagfeest in open lucht. Voor dergelijke aangelegenheden is er een extra lange picknick bank voorzien.
Door de niveauverschillen in het terrein; dalen en hoogtes; ontstaat er een gunstig klimaat als verblijfsruimte. In de dieper gelegen zones zal dit namelijk effect hebben op de geluidsoverlast van de omliggende verkeersaders. Er ontstaan informele rustplaatsen en op zuidhellingen kan men in stilte genieten van de zon.
Programmatie kuilen
Ten opzichte van het voorontwerp werd er meer detail aan de twee kuilen toegevoegd zodat het programma van deze zones duidelijker wordt. De meest westelijke buffer betreft een zone die ruime speelaanleidingen biedt voor kinderen, er zijn stapstenen aanwezig en de zone zal bij hevigere regenbuien water naar zich toe trekken, wat de speelwaarde verder vergroot. In de directe omgeving van deze kuil is tevens een houtopslag aanwezig waar hout te vinden is om kampen te bouwen.
De meest oostelijke buffer zal slechts uitzonderlijk nat worden, de volgorde van het vullen van de buffers is: 1.) broekbos en wadi 2.) westelijke buffer 3.) oostelijke buffer. Dit maakt dat de oostelijke buffer de meest stabiele verblijfszone is. Deze kuil wordt ingericht voor het meest intensieve gebruik, het is een plaats waar gesport kan worden. Sporten (zonder daartoe voorziene faciliteiten) waar aan gedacht wordt zijn voetbal, batminton, frisbee werpen, yoga of andere groep sessies om aan fitness te doen.
De oostelijke buffer beschikt bovendien over een extra kwaliteit, ze wordt voorzien van een zuidelijke zonnehelling.
Technische details en toegankelijkheid
Betreffende de materialisatie van de paden aanschouwen we twee types paden. De hoofdpaden worden uitgevoerd in split en de secundaire paden zijn gemaaide graspaden. De secundaire paden gaan vaak door de meer bosrijke zones. Waar de wadi moet worden overgestoken zijn houtenvlonder paden voorzien.
De paden worden nergens verhard omdat het concept van het park zo is uitgewerkt dat fietsgebruik ontmoedigd wordt. Er lopen dan ook geen functionele fietsassen door, fietsers worden uitgenodigd om het singelfietspad te gebruiken.
Om de toegankelijkheid van het gebied te verbeteren voor mensen die minder mobiel zijn werden de toegankelijkheidsregels zo ver als mogelijk op het ontwerpplan toegepast. Zo zijn er voldoende banken die direct aansluiting vinden met de paden in half-verharding. De speelheuvel met platform voor iedereen toegankelijk maken was niet mogelijk omdat het anders zijn avontuurlijk karakter zou verliezen. Wel is er een trap aanwezig met extra diepe traptreden.
De houtsoort die werd gekozen voor de esthetische onderdelen in de houtconstructies is robinia, dit wegens zijn speelse en natuurlijke uitzicht. Zo zijn er robinia stammen terug te vinden in de shelter, het platform op de heuvel en het slingerpad daar naar toe.
Het definitief ontwerp van deelproject 2 ‘Entree Grote Steenweg’:
Het concept en vooropgestelde doelen
Het ontwerp van de inkomzone van deelproject 2 ‘Entree Grote Steenweg’ kenmerkt zich door middel van een monumentale toegang. De grootsheid van deze inkom werd bekomen door in te zetten op brede vrij gezichten, geaccentueerd door een vernauwde doorgang. Deze vernauwde doorgang is een trechtervormig pad dat doorheen het diepe talud van deze historische site heen snijdt.
De reconstructie van het originele verdedigingsmechanisme van Park Brialmont, zijnde een diep geprofileerd grondverzet (het ‘glacis’, waar soldaten zich achter konden verschuilen), is de basis voor het in de kijker zetten van het erfgoed aspect in dit deelproject. Er is zoveel als mogelijk gewerkt met verwijzingen naar de originele materialen (grastaluds en baksteen). Hier en daar werd de vormgeving kracht bijgezet door scherpe randen te creëren; zoals de doorsnijding door het glacis die bestaat uit 2 verticale wanden in metselwerk waar doorheen gewandeld kan worden om het park te betreden. Om de vorm van het ‘glacis’ in zijn originele vorm te herstellen zal het terrein een herprofilering moeten ondergaan.
Bij de uitwerking van het definitief ontwerp vroeg het districtscollege van Berchem om extra in te zetten op de inkompartij en om bewust om te gaan met het bomenbestand. Deze 2 elementen werden verdere uitgewerkt en zijn opgenomen in het ontwerp.
Er werd ook ingezet op een duurzaam groenbeheer. Hiervoor werd in samenspraak met de groendienst van de stad Antwerpen gekeken op welke manier de grastaluds op een efficiënte manier onderhouden kunnen worden.
Ook Natuurpunt werd betrokken in de verdere uitwerking van het ontwerp, er werden afspraken gemaakt over de beoogde beeldkwaliteit en de manier van beheren binnen de context van delen erkend natuurgebied.
Het bomenbestand
De herprofilering van het terrein betekent dat er bomen tijdelijk of definitief zullen moeten wijken. Op het glacis (diepe talud tegen de Grotesteenweg aan) staan momenteel jonge boompjes, deze zijn in afdoende conditie dat ze overgeplant kunnen worden, ze zullen dan ook gerecupereerd worden in het nieuwe ontwerp. Een deel van de boompjes vindt terug een plaats binnen de contour van het voorliggende ontwerp, anderen worden verplaatst naar andere delen van het Brilschanspark. De bomen die definitief verdwijnen werden in samenspraak met de groendienst van de stad Antwerpen besproken.
Als het Brilschanspark in zijn geheel is heraanlegd zal het bomenbestand groter zijn dan het huidige, bepaalde zones zullen beduidend denser worden in aantal bomen (zoals een speelbos op de schans) andere zones worden bewust meer open gemaakt (zoals de inkompartijen).
Paden
De wandelpaden in het park zijn allen in half verharding (grijze split), echter waar een intensief (fiets-)gebruik wordt verwacht wordt het materiaal een monoliet betonproduct (geborsteld zonder zichtbaar granulaat). Dit is het geval voor het pad waar nu het bestaande fietspad in asfalt ligt. Ook de doorsnijding door het glacis wordt in monoliet beton uitgevoerd.
De paden in het huidige Brilschanspark zijn zo georganiseerd dat er connectie kan worden gevonden met het ringfietspad. In de toekomst zal het ringfietspad worden opgeschoven zodat het dichter tegen de Ring komt te liggen (tegen een nieuwe geluidsberm aan).
Het fietspad, dat langs de rand van het park loopt (parallel aan de Grotesteenweg, binnen de contour van het park) en uitmondt op de inkompartij, wordt verlaagd in statuut. Het pad is daarbij geen officieel fietspad meer maar wordt een pad voor gemengd gebruik met als verhardingsmateriaal de monoliet beton dat ook terug te vinden is op andere plaatsen in het ontwerp.
Verblijfsruimtes
Na het doorkruisen van het glacis komt men op een grote binnenruimte, deze plek is een eerste verblijfsruimte waar gezeten kan worden en die aanleiding geeft tot diverse activiteiten. De tweede belangrijke verblijfsruimte in het ontwerp is de getrapte helling die uitgeeft op de vijver. Doormiddel van diepe grastreden en licht gebogen muurtjes ontstaat een terrasvormige ligweide, die tevens als amfitheater kan dienen voor moesten er zich bij festiviteiten activiteiten op het water afspelen. De muurtjes die de verschillende niveaus van het terras creëren zijn op zithoogte gemaakt en bestaan uit metselwerk. Op de treden van de terrassen zullen vier bomen worden gepland die voor schaduw zorgen.
Materialen en onderhoud
De materialen en functionele elementen van het ontwerp werden tijdens het definitief ontwerp verder gedetailleerd, er werd steeds gezocht naar de meest onderhoudsvriendelijke uitvoeringsvorm, passend binnen de esthetische keuzes van het ontwerp.
De gemetste muurtjes voor het aanleggen van de niveaus van de terrassen (aan de vijver) beschikken over een basis van beton, wat zorgt voor voldoende verankering en stabiliteit. De basis in beton zal er samen met de voorziene wortelgeleiding voor zorgen dat de zitranden niet beschadigd geraken door de aanwezige bomen. Voor de gemetste muurtjes wordt een kleiklinker gebruikt, die weinig poreus is en daardoor niet vorstgevoelig.
Naar de duurzaamheid van de taluds toe wordt er in het vlak gewerkt met geotextiel, op de “scherpe hoeken” van de taluds worden panelen in de grond gezet (verborgen opgesteld) zodat afslijten van de hoeken wordt tegengegaan. De taluds zelf moeten intensief gemaaid worden, dit werd afgestemd met de groendienst. De groendienst van de stad Antwerpen kan hier het noodzakelijke (machinaal) gereedschap voor voorzien.
Het masterplan vormt een kader voor de toekomstige deelprojecten. De realisatie van het masterplan zal met andere woorden gefaseerd gebeuren. De start hiervan kan deze legislatuur plaatsvinden, maar de volledige realisatie zal verspreid worden over meerdere legislaturen.
Op 12 juni 2013 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 417) de ambitie om de parken 'De Villegas', 'Wolvenberg' en 'Brilschans' te ontwikkelen als één grote 'Groene Long' goed. Hiervoor wenste het district één geïntegreerde visie op te maken. Om dit te ondersteunen nam het districtsbestuur middelen op in de begroting. Er werd gevraagd tot samenwerking met de stad Antwerpen.
Op 6 mei 2015 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 141) de projectdefinitie en de wedstrijdopdracht 'Masterplan Park Brialmont' goed. Voor de opmaak van het masterplan werd beroep gedaan op de procedure 'Raamcontract aanstellen pool ontwerpers masterplannen'. Het districtscollege duidde drie kandidaten aan voor de minicompetitie voor de opmaak van het masterplan.
Op 8 mei 2015 keurde het college (jaarnummer 3746) de projectdefinitie en de wedstrijdopdracht 'Masterplan Park Brialmont' goed. Het college duidde drie kandidaten aan voor de minicompetitie voor de opmaak van het masterplan.
Op 16 december 2015 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 339) de aanstelling van het ontwerpteam Cluster en Witteveen+Bos goed voor het opmaken van het masterplan 'Park Brialmont'.
Op 18 december 2015 keurde het college (jaarnummer 10481) de aanstelling van het ontwerpteam Cluster en Witteveen+Bos goed voor het opmaken van het masterplan 'Park Brialmont'. Het college gaf opdracht aan AG VESPA om de overeenkomst af te sluiten, het verfijnen van de timing en het proces en het voeren van de projectregie voor de opmaak van het masterplan Park Brialmont.
Op 9 februari 2017 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 42) het masterplan Park Brialmont goed. Dit was het startschot voor het realiseren van de ambitie om de parken 'De Villegas', 'Wolvenberg' en 'Brilschans' te ontwikkelen als één grote 'Groene Long'.
Op 10 maart 2017 keurde het college (jaarnummer 01716) het Masterplan Park Brialmont goed, en werd de opdracht gegeven aan AG VESPA om de opstart van het concreet uitvoeringsproject 'Inrichting Wolvenberg Bis' voor te bereiden.
Op 4 oktober 2017 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 244) het voorontwerp van deelproject 2 'Entree Grote Steenweg' van park Brialmont goed.
Op 27 oktober 2017 keurde het college (jaarnummer 09331) het voorontwerp voor deelproject 2 ’Entree Grote Steenweg’ goed.
Op 22 november 2017 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 285) het voorontwerp voor deelproject 1 ‘Wolvenberg Bis’ goed.
Op 22 november 2017 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 286) het definitief ontwerp voor deelproject 2 ‘Entree Grote Steenweg’ goed.
Op 1 december 2017 keurde het college (jaarnummer 10356) het voorontwerp voor deelproject 1 ’Wolvenberg Bis’ goed.
Op 8 december 2017 keurde het college (jaarnummer 10622) het definitief ontwerp voor deelproject 2 ’Entree Grote Steenweg’ goed.
Op 7 februari 2018 keurde het districtscollege van Berchem (jaarnummer 26) het definitief ontwerp voor deelproject 1 ‘Wolvenberg Bis’ goed.
Op 23 februari 2018 keurde het college (jaarnummer 1594) het definitief ontwerp voor deelproject 1 ‘Wolvenberg Bis’ goed.
Voor deelproject 1 'Wolvenberg Bis' is budget voorzien op functiegebieden 1SWN060103P07415 en 1SWN060103P07215 en bij het district Berchem op functiegebied 1SBE020405P05230.
Voor deelproject 2 ‘Entree Grote Steenweg’ is budget voorzien op functiegebieden 1SWN060103P07415 en 1SWN060103P07215 en bij het district Berchem op functiegebied 1SBE020405P05230.
De districtsraad Berchem keurt eenparig het volgende besluit goed.
De districtsraad van Berchem neemt kennis van het definitief ontwerp van 'Park Brialmont - Deelprojecten 1 en 2'.