2018_CBS_02833 - Groene Singel. Singel Noord. Kade Lobroekdok - Definitief Ontwerp. - Goedkeuring

Bestaande situatie

Vandaag liggen de kades er verlaten bij. Recent werden de kades grondig opgeruimd (sluikstort, overwoekerd groen). Enkel in het zuidelijke deel worden de kades nog actief gebruikt door de aanwezige bedrijven. Ze gebruiken deze ruimte om te laden en te lossen, alsook om te parkeren. Het parkeren gebeurt op een zeer organische manier, zonder structuur. Langsheen het water, op de kaderand, wordt ter hoogte van de bedrijven ook geparkeerd. Een belangrijk aandachtspunt is ook het vrachtverkeer dat rondom de bedrijven rijdt. Dit vraagt de nodige ruimte om bochten te kunnen nemen. In het noordelijke deel worden de kades veel minder gebruikt als parkeerplaats bij de aanwezige functies. 

De kades kennen gemiddeld een breedte (van kademuur tot gevel) van 11 meter. 

Uitgangspunten voorontwerp

• aangezien het finale eindbeeld van een volledige heraanleg van de kades vandaag niet realistisch is omwille van eigendommen, huidige gebruikers en budget, wordt ingezet op de heraanleg van de eerste meters vanaf de kademuur. Hier wordt een comfortabel wandelpad voorgesteld, als alternatief voor het (smallere) voetpad langs de Slachthuislaan aan de zijde van het Lobroekdok. Concreet gaat het om een wandelpad van drie meter breed;
• omwille van de veiligheid langsheen het water, worden de richtlijnen die zijn opgemaakt vanuit de Scheldekaaien, gehanteerd. Deze stellen dat tussen de wandelzone en het water een zone in een ruwer materiaal moet worden aangelegd om de aanwezigheid van het water te markeren en te vermijden dat mensen tot vlak tegen het water lopen. Daarom wordt een zone van 60 centimeter ruwe (bestaande) kasseien voorzien, tegen de kademuur. De bestaande bolders worden in deze zone herplaatst. Om deze zone te accenturen worden ook de verlichtingspalen en reddingsboeien geplaatst in deze zone;
• brandweerwagens dienen steeds doorgang te hebben langsheen de kade en vragen hiervoor een vrije doorgang van vier meter. Wanneer in dat geval een fysieke scheiding tussen het wandelpad en 'rijweg' zou worden voorzien, zou dat betekenen dat bij een nodige vrije doorgang van vier meter, de resterende ruimte nog slechts zeven meter breed is. Dit is onvoldoende voor de draaicirkels van de vrachtwagens, gecombineerd met het langsparkeren langs de bedrijfsgebouwen. Daarom werd geopteerd om geen fysieke scheiding over een continue lengte aan te brengen. Parkeren op het wandelpad zal evenwel ontmoedigd worden; 
• waar vandaag opportuniteiten zijn, worden de kades vergroend. Door het invullen van de braakliggende zone ter hoogte van de Kalverstraat als tijdelijke parking, tijdens en na heraanleg Slachthuislaan, kan deze zone niet volledig vergroend worden. Er werd evenwel gezocht naar opportuniteiten op een kleinere schaal. Van zuid naar noord gaat het om: 
• zone achter gebouw Bernaerts: dit gebouw werd verlaten door de Scheepshersteller Bernaerts en werd tijdelijk verhuurd met een jaarlijks opzegbaar contract. Binnen een begeleidingsopdracht naar tijdelijke invullingen voor Slachthuissite / Noordschippersdok / Lobroekdok zal gekeken worden naar mogelijkheden van tijdelijke invullingen van dit gebouw. De zone achteraan kan dan mee ingezet worden als terras;
• zone achter de tijdelijke parking;
• footprint voormalig havenkapiteinshuisje;
• afwerken rand percelen gebruikt door Kras vzw en de groendienst;
• voormalige loskade achter loods. 

Uitgangspunt bij deze zones is dat wordt verder gebouwd op aanwezige relicten en grenzen van oude of af te breken gebouwen. Deze groene zones worden ingericht als groene stapstenen. Hun ecologische functie is dan ook van belang bij de keuze van beplanting. 

Om conflicten met fietsers en voetgangers langs de Slachthuislaan te vermijden, wordt een circulatieschema voor het verkeer rond de bedrijfsgebouwen voorgesteld. Hierbij zal slechts één uitrit worden voorzien ter hoogte van de doorsteek tussen Slachthuislaan 21 en 23.

Adviezen voorontwerp

Het voorontwerp kende nog een aantal aandachtspunten die verder moesten uitgeklaard worden op vraag van het Coördinatieoverleg Openbaar Domein (COD) en de Districtsraad Antwerpen:

• qua materiaalgebruik voor het wandelpad liet het voorontwerp nog twee opties, met name gezaagde kassei of betonplaten. Het Beeldkwaliteitplan Groene Singel schrijft voor deze zone rond de kades kasseien voor, waarbij op de looplijnen gezaagde kasseien worden aangelegd. Dit materiaal is ook zo overgenomen voor het voetpad aan de zijde van het Lobroekdok in de plannen voor de heraanleg van de Slachthuislaan. Omdat een deel van de kademuur verzakt is en daar mogelijks in de toekomst werken aan zouden gebeuren werd gedacht om met een tijdelijker, herbruikbaar, materiaal, met name betonplaten te werken. Het COD gaf hierbij de voorkeur aan de gezaagde kassei zoals in het BKP wordt voorgeschreven. De districtsraad Antwerpen was voorstander van betonplaten, uitgaande van een goedkopere optie, waardoor meer middelen voor vergroening zouden kunnen worden ingezet;
• bijkomende vergoening moet worden uitgewerkt. Er moet ook hoogstammig groen (bomen) worden voorzien en er moeten grotere zones worden vergroend, bijvoorbeeld in het deel tussen de kade en het gebouw Bernaerts, rond het afgebroken havenkapiteinshuisje of langs de voetgangersdoorsteek van de Slachthuislaan naar het havenkapiteinshuisje, rond Kras Dam, …. 
• er moet onderzocht worden of er toch geen objecten kunnen geplaatst worden als afscheiding van het wandelpad, 
• de parkeerstroken moeten worden gemarkeerd

Definitief ontwerp

Het definitief ontwerp houdt volgende keuzes in van bovenstaande uit te klaren elementen:

• de kostprijs van gezaagde kassei versus betonplaten werd verder onderzocht. Deze kostprijs bleek, in tegenstelling tot wat eerst werd aangenomen, quasi dezelfde te zijn. Bovendien is het ook de bedoeling het wandelpad reeds in definitieve vorm aan te leggen en wordt daarom ook beter dadelijk voor het voorkeursmateriaal van het Beeldkwaliteitplan Groene Singel, met name de gezaagde kassei, gekozen. Dit sluit dan bovendien aan bij de materiaalkeuze voor het voetpad langs de Slachthuislaan aan de zijde van het dok en de zone rondom de sporthal Schijnpoort. De kademuur die is verzakt is slechts een kleine lengte van de totale kademuur. Indien op termijn zou blijken dat de kademuur moet worden hersteld (BAM zal na sanering verder onderzoek doen), kunnen de kasseien worden opgebroken en teruggelegd. Aangezien op deze plek (net ten noorden van voormalige scheepshersteller Bernaerts) geen zwaar vrachtverkeer van de bedrijven komt, wordt daar gewerkt met een splitvoeg en is herbruik mogelijk;
• bijkomend onderzoek naar vergroening heeft er toe geleid dat bomen werden toegevoegd (achter Kras Dam, achter de tijdelijke parking, achter de loods Bernaerts). 
• Ook werden een aantal zones meer vergroend: 
• de zone rond het havenkapiteinshuisje: een ruime zone rondom de voormalige footprint wordt vergroend, waarbij de footprint verhard blijft en zoals vandaag reeds het geval is, plaats biedt aan een grote picknicktafel; 
• de zone achter Kras werd verbreed aangezien daar ook geen verkeer moet passeren (muv hulpdiensten);
• in de zone achter de loods Bernaerts werden de plantvakken vergroot en een extra deel voorzien om in te zaaien met gazon.
• Het is niet haalbaar om over de volledige lengte het voetpad af te scheiden van verkeer én een doorgang te laten voor de hulpdiensten van 4 meter langs het water én de werking van de bedrijvigheid niet in het gedrang te brengen (uitrijdende vrachtwagens die lokaal over het wandelpad moeten manouvreren). Daarom worden lokaal ter hoogte van de toegangen tot de kade, loodrecht op het wandelpad, paaltjes gezet om te markeren dat het wandelpad geen rijweg is. Dit levert lokaal een beperkte versmalling op, maar deze is aanvaardbaar voor de toegankelijkheid van hulpdiensten;
• de parkeerzones langs de bedrijven aan de achterzijde worden met een witte lijn gemarkeerd.

Heraanleg Slachthuislaan

De huidige inrichting van de Slachthuislaan is verouderd en dient opnieuw aangelegd te worden. Dit gedeelte van de Singel is de missing link tussen de projecten IJzerlaan en Noordersingel, die beide volgens het profiel "Groene Singel" werden ontworpen en uitgevoerd zullen worden. De Slachthuislaan zal van gevel tot gevel worden heraangelegd. Het college keurde op 22 april 2016 (jaarnummer 3287) het definitief ontwerp goed, en op 16 december 2016 (jaarnummer 10989) het bestek.

Het nieuwe profiel van de Slachthuislaan bevat, omwille van de beschikbare ruimte, een smal voetpad aan de zijde van het Lobroekdok (circa 1,70 meter - 1,80 meter). In het meest zuidelijke deel is dit voetpad slechts 1,50 meter breed. 

Bij de goedkeuring van het concept van de Slachthuislaan (18 december 2015, jaarnummer 10651) adviseerde het Coördinatieoverleg Openbaar Domein (7 december 2015) om de delen van de kade die in eigendom zijn van de stad Antwerpen al mee aan te leggen als publiek domein met een groene wandelboulevard langs het water zodat de voetgangersstromen naar onder andere Sportpaleis geoptimaliseerd worden. Het is ook al mogelijk om één grotere groenzone aan te leggen op de dokken ter hoogte van de Kalverstraat. Dit kan het begin zijn van een kwalitatieve ontwikkeling en opwaardering van de kadezone naast het Lobroek. De bedoelde grotere groenzone is op het plan van de Slachthuislaan echter ingericht als een tijdelijke parking ter compensatie van de parkeerplaatsen die zullen verdwijnen bij de heraanleg van de Slachthuislaan. Het voorstel van de kades is finaal ook niet mee opgenomen in de definitieve plannen van de Slachthuislaan, wegens de strikt na te leven timing. 

Hetzelfde coördinatieoverleg adviseerde ook de erfontsluitingen van de bedrijven langs de kades op een veilige manier aan te leggen, zodat het toekomstig conflict tussen dubbelrichtingsfietspaden en erfontsluitingen minimaal kan zijn. Herinrichting van de kades is dus ook een opportuniteit voor de veiligheid van de fietsers.

Beeldkwaliteitplan Groene Singel

Masterplan Slachthuissite / Noordschippersdok / Lobroekdok

Op 17 november 2017 (jaarnummer 9862) keurde het college het definitief masterplan Slachthuissite / Noordschippersdok / Lobroekdok goed. Door de definitieve sluiting van het stedelijk slachthuis in de Damwijk is de huidige bestemming van de Slachthuissite achterhaald. Vandaag ligt de site er grotendeels ongebruikt bij. Een herontwikkeling van deze site zou een enorme impuls zijn voor de gehele wijk. De herontwikkeling van de Slachthuissite vraagt ook een toekomstvisie voor de zone Noordschippersdok en de toekomstige invulling van de kade Lobroekdok.

Een belangrijke ambitie van het plan is om de buurt naar het water te brengen. Om dat te bereiken, wordt de kade langs het Lobroekdok ingezet als belangrijke publieke ruimte, met name het noordelijk stuk van de kade. De herontwikkeling van de kade zal gefaseerd worden aangepakt. De opwaardering van het publiek domein op de kade vlak naast het water is een eerste stap, om de kades opnieuw tot de Damwijk te laten behoren en zo de opwaardering van het gehele gebied te starten. Op die manier kan ook de sociale controle op deze plek verhogen en kunnen problemen zoals sluikstort vandaag, vermeden worden.  

Kade Lobroekdok - voorontwerp

Op 15 mei 2017 bracht de districtsraad advies uit over het voorontwerp Kade Lobroekdok. Op 2 juni 2017 keurde het college het voorontwerp goed en gaf opdracht het definitief ontwerp op te maken waarbij een aantal elementen verder moesten worden uitgeklaard (materiaalkeuze en vergroening). 

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SMB040206A00000 - 224 - 5150500000, met name 300.000 EUR. 

Met het collegebesluit van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen. Het district is niet bevoegd voor bovenlokaal openbaar domein. Artikel 285 van het Gemeentedecreet bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.

De kades Lobroekdok zijn momenteel geen publiek domein, maar privaat domein (eigendom van de Stad Antwerpen met een erfpacht van AG VESPA) met een publiek karakter.