Dit besluit behandelt de indiening van voorstellen voor projectsubsidie en conceptsubsidie. Net zoals bij de vorige oproepen zorgt de dienst Strategische Coördinatie/Fondsen voor ondersteuning en begeleiding bij de indiening van voorstellen. Op 19 maart 2018 werden de leden van het managementteam, Zorgbedrijf en AG VESPA ingelicht over de oproep stadsvernieuwing 2018, met de vraag om tegen 16 april 2018 mogelijke voorstellen voor projectsubsidie en conceptsubsidie in te dienen. De deadline voor de thematische subsidie is vastgelegd op 13 juli 2018 en de indiening van deze projectvoorstellen zal later aan het college worden voorgelegd.
De dienst Strategische Coördinatie/Fondsen ontving meerdere voorstellen voor zowel project- als conceptsubsidie. Deze voorstellen werden uiteengezet in beknopte projectfiches. Op basis van de informatie in deze fiches werden de verschillende voorstellen door de dienst Strategische Coördinatie/Fondsen getoetst aan de oproepcriteria. Het college wordt nu gevraagd te beslissen welke voorstellen ingediend worden bij de Vlaamse overheid. De geselecteerde voorstellen moeten vervolgens uitgeschreven worden in een volledig aanvraagdossier. De sjablonen zijn beschikbaar op de website van het Vlaamse stedenbeleid. De uiteindelijke indiening van de dossiers dient te gebeuren tegen de deadline van 31 mei 2018. Voordien moeten deze dossiers namens het college van burgemeester en schepenen ondertekend worden.
1. projectsubsidie
Op basis van een toetsing aan de oproepcriteria wordt voorgesteld om volgende voorstellen al dan niet te weerhouden voor een aanvraag tot projectsubsidie:
Nobele Donk Ekeren (Zorgbedrijf) - weerhouden voor indiening
De pastorij van Nobele Donk in Ekeren stond reeds geruime tijd leeg en er was geen interesse voor verdere ontwikkeling vanuit de private/particuliere markt. Door de aankoop van aanpalende eigendommen door Zorgbedrijf is een ruim aaneensluitend gebied ontstaan dat nieuwe mogelijkheden biedt. Uitgangspunt voor het project is het behoud, de renovatie en de versterking van de pastorij als dorpsgezicht, waarbij een hedendaagse invulling aan de historische rol van een pastorij in de vorm van buurtgericht, publiektoegankelijk dienstencentrum kan worden gegeven. Daarbij is er aandacht voor ontsluiting van groene ruimte en behoud van de meest waardevolle bomen en het groene karakter van het gebied. De uitwerking gebeurt in dialoog met de buurt. Het verenigingsleven wordt actief betrokken bij de ontwikkeling van het project en lokale verenigingen krijgen een plaats op de site. Het project komt tegemoet aan het tekort aan serviceflats in Ekeren, zoals vastgesteld in het zorgstrategisch plan.
Het project beantwoordt aan de beoordelingscriteria van de oproep stadsvernieuwing. Er wordt op een kwalitatieve manier bijkomende ruimte gecreëerd die bestemd wordt voor een vernieuwende combinatie van functies (dienstencentrum, verenigingsleven, publiek groen). De invulling gebeurt in coproductie met de bestaande bewoners en gebruikers. Er is bovendien publiek-private samenwerking voorzien.
Strategische interventies gebiedsontwikkeling Slachthuissite en omgeving (AG VESPA) - niet weerhouden voor indiening
De stad heeft de ambitie om het stadsdeel Slachthuissite – Noordschippersdok – Lobroekdok in de Damwijk te herontwikkelen. Het doel is een gemengd kwalitatief en ontsluitbaar project met hoofdbestemming wonen, verweven met diensten, recreatie en bedrijvigheid. Om dat te bereiken, maakte de stad samen met de private eigenaars van de Slachthuissite een masterplan op voor het 18 hectare grote projectgebied. Het masterplan vertrekt van een raamwerk van kwalitatieve publieke ruimte die aansluit op de omgeving, waarbinnen zich flexibele bouwvelden bevinden. De nieuwe parken en pleinen in het masterplan sluiten aan op bestaande, geplande of gewenste fiets- en voetgangersverbindingen in de omgeving zoals die naar Park Spoor Noord, Spoor Oost, de fietsbrug over het Albertkanaal, het Singelfietspad op de Slachthuislaan en het Ringfietspad. De zone Slachthuissite en Noordschippersdok (huidig buurtgroen) wordt ingevuld met nieuwe bebouwing met een hoge stedelijke dichtheid. Hier tegenover staat dat voldoende buurtgroen wordt voorzien en dat wordt ingezet op het verbinden van dit stadsdeel met naburige grote groene ruimtes zoals park Spoor Noord en een mogelijke toekomstige overkapping op de ring.
Binnen het bestaande weefsel bevinden zich nog opportuniteiten die vandaag al dan niet op de radar staan. Tijdens de uitvoering van de investeringen van voorliggend project zal nagaan worden welke puntsgewijze ingrepen in de bestaande wijk voor opwaardering kunnen zorgen. Op die manier kan ook een antwoord geboden worden op bemerkingen op het masterplan, die buiten de herontwikkeling van het gebied vallen. Dit zou moeten resulteren in een wijkontwikkelingsplan, met een actieplan van projecten die opgestart kunnen worden. Dat kan gaan over openbaar domein, maar ook over interventies in bestaande bouwblokken in samenspraak met de eigenaars.
Eén van de strategische acties die uit het wijkontwikkelingsplan naar voor zal komen is een bijkomende onderdoorgang naar het park Spoor Noord zoals die in het verleden reeds werd voorzien in de planvorming van het park. Budgettair was het echter niet haalbaar om een tweede onderdoorgang binnen het project van het park te voorzien. Vandaag doen er zich opportuniteiten voor om panden aan te kopen, ter hoogte van de voorziene tweede onderdoorgang. Vespa is dit samen met de ontwikkelaar van de Slachthuissite aan het bekijken. De aanleg van een spoorwegonderdoorgang overschrijdt de draagkracht van het project. Een bijkomende onderdoorgang van het spoor zal de bestaande Damwijk beter verbinden met het park en de rest van de stad. De Damwijk ligt fysiek erg dicht bij het park, maar de verbindingen zijn beperkt. Door deze te verbeteren kan de Damwijk uitgroeien tot een volwaardig stadsdeel, gelegen naast een groot park aan de ene zijde en aan de andere zijde een opgewaardeerde waterkant aan het Lobroekdok, met mogelijk op termijn een overkapping naast dit dok.
De ontwikkeling van de Slachthuissite en omgeving is een belangrijk stadsontwikkelingsproject. De aandachtspunten die worden meegenomen in het projectvoorstel, komen tegemoet aan de beoordelingscriteria van de oproep stadsvernieuwing. Er is aandacht voor kwalitatieve ruimtelijke planning en een duurzame ontwikkeling van de nieuwe site en de bestaande Damwijk. Belangrijke uitdagingen die worden meegenomen zijn sociale mix en participatie, wat ook voor stadsvernieuwing thema's zijn waarop projecten worden beoordeeld. Aangezien de stad het aantal voorstellen dat wordt ingediend voor projectsubsidie stategisch wenst te beperken tot twee, wordt dit project niet weerhouden voor indiening in deze fase.
Knoop Zuid (de bedrijfseenheid Stadsontwikkeling) - weerhouden voor indiening
Knoop zuid, of de spaghettiknoop, sluit de stad aan op de Ring en de A12. Tegelijk maakt het knooppunt ook de verbinding tussen deze twee belangrijke assen rond en naar de stad. Het huidige verkeerscomplex is omvangrijk, complex en op maat van de auto. Door de stadsontwikkeling aan de randen van de knoop en nieuwe regelgeving rond veiligheid, is de knoop toe aan een grondige heraanleg. Met de toekomstige overkapping van de ring en de plannen om het station Antwerpen Zuid op te waarderen, staat deze omgeving voor een grote transformatie die enorme kansen biedt voor stadsvernieuwing.
De stad heeft de ambitie om de geplande ingrepen in en rond deze zuidelijk knoop, die het scharnier vormt waar heel wat ontwikkelingen samen komen (de realisatie van de nieuwe woonwijk Nieuw Zuid, de ontwikkeling van Blue Gate Antwerp als duurzaam bedrijventerrein, de herstructurering van de site Emiel Vloorstraat en de uitbreiding van Antwerp Expo) in te zetten om maximaal verbindingen te leggen (zowel fysiek als sociaal) en meer leefkwaliteit te creëren. Naast een verbinding op het vlak van mobiliteit (voor de auto, fietser, voetganger en het openbaar vervoer) biedt de knoop ook mogelijkheden voor landschappelijke en ecologische verbindingen, voor het afwerken van de stedelijke bebouwing en het verbinden van wijken. Door het verleggen van de Singel meer naar het zuiden, parallel aan de spoorlijn, kan de Konijnenwei in de toekomst verbonden worden met het park op Nieuw Zuid en de groene zones doorheen en voorbij Blue Gate. Het ontwerp van de knoop integreert zowel verkeerskundige als ecologische verbindingen. De nieuwe ontwikkelingen in de buurt brengen nieuwe bewoners, werknemers en bezoekers met zich mee die via Knoop Zuid hun weg naar de stad of de Ring vinden. Door de aanwezigheid van het station Antwerpen Zuid en enkele belangrijke tram- en fietsassen is de knoop en zijn omgeving multimodaal bereikbaar. Daarenboven is er bij de uitwerking van het concept heel erg gewerkt op het verbeteren van de leefbaarheid in en om de knoop, door het creëren van reliëf en veel aandacht voor de vegetatie en de waterhuishouding. Om de transformatie van de ingrepen aan het verkeerscomplex gelijktijdig en geïntegreerd met de aanleg van de directe omgeving uit te kunnen voeren, zijn bijkomende investeringsmiddelen nodig, zowel voor het bermenlandschap als voor de herinrichting van het publiek domein rondom het station Antwerpen-Zuid.
De stedelijke regie beoogt naast het samen brengen van verschillende projecten en processen, een opstap naar meer kwaliteitsvolle ruimtelijke planning en ontwerp. De coproductie, aangevat in het proces ‘Over de Ring’, kan worden doorgezet in het proces van deze concrete projecten. Het project beantwoordt dan ook aan de beoordelingscriteria van de oproep stadsvernieuwing.
De Oever Antwerpen (Zorgbedrijf) - niet weerhouden voor indiening
Site De Oever (Oever 11 en 13 en de Korte Riddersstraat 18) omvat nu een dienstencentrum, 99 serviceflats en een sociaal centrum. Binnen het zorgstrategisch plan van Zorgbedrijf Antwerpen is renovatie van het verouderde deel van deze site noodzakelijk. Zorgbedrijf en Gands NV zullen de aansluitende percelen gezamenlijk ontwikkelen. Dit biedt zowel voor Gands als voor Zorgbedrijf een absolute meerwaarde. Binnen een gezamenlijke ontwikkeling kan meer kwaliteitsvol ontwikkeld worden. Het project voorziet naast de vernieuwbouw van de huidige serviceflats en dienstencentrum, de nieuwbouw appartementen en handelszaken, ook de ontsluiting van de site voor het publiek. De publieke binnenruimte die wordt gecreëerd vormt een verbinding tussen De Oever en de Korte Ridderstraat. Het openstellen van de site biedt de buurtbewoners de nodige verkeersvrije publieke ruimte in het historische centrum van Antwerpen.
Het project komt omwille van de publiek-private samenwerking in aanmerking voor de oproep stadsvernieuwing. De doorwaadbaarheid van het bouwblok en de creatie van bijkomende publieke ruimte zijn interessante aandachtspunten. Hoewel het project ook op het vlak van stadsvernieuwing relevante elementen bevat, is er een risico dat de jury het publieke deel van het project te veel zal beoordelen als een loutere renovatie van het bestaande aanbod. Aangezien Zorgbedrijf ook het project Nobele Donk indiende, wordt hieraan de voorkeur gegeven en wordt voorgesteld om het project De Oever niet te weerhouden voor indiening.
Opzetten van een wijkgebonden netwerk in functie van duurzame toeristische ontwikkeling (de bedrijfseenheid Ondernemen en Stadsmarketing) - niet weerhouden voor indiening
Binnen het stedelijke toerisme is de toenemende bezoekersdruk een actueel thema. Een preventieve maatregel tegen een te hoge bezoekersdruk is het spreiden van bezoekers in tijd en ruimte. Antwerpen is een stad met verschillende wijken die elk een eigen identiteit en bezoekerspotentieel hebben. Om dit potentieel te benutten is een duurzame ontwikkeling van de wijken noodzakelijk. Hiervoor kan een netwerk van wijken worden opgezet door een wijkdialoog met intermediairs, bewoners en ondernemers uit de betreffende wijken uit te bouwen. De output van dit overleg kan zich vertalen in concrete projecten die bottom-up groeien, zoals bv. een wijkenfestival, waar elke wijk in Antwerpen voor een bepaalde tijd in de picture staat met identiteitsversterkende activiteiten voor de buurt en bezoekers. Naar Amsterdams voorbeeld kan er met een frequentie van twee wijkfestivals per jaar gewerkt worden.
In het project worden geen investeringskosten opgenomen. Het projectbudget is 900.000,00 euro. Een van de ontvankelijkheidscriteria van de oproep stadsvernieuwing is een minimaal investeringsvolume van 3.000.000,00 euro. Het project zal niet ontvankelijk zijn en wordt niet weerhouden voor indiening.
2. conceptsubsidie
Op basis van een toetsing aan de oproepcriteria wordt voorgesteld om volgende voorstellen al dan niet te weerhouden voor een aanvraag tot conceptsubsidie:
Masterplan Permeke Site De Coninckplein (de bedrijfseenheid Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs) - weerhouden voor indiening
De site Permeke bestaat 12 jaar. De reconversie die aan de basis lag van Permeke mag ongetwijfeld het sterkste hefboomproject van de stationsbuurt genoemd worden. Met 1500 bezoekers per dag vormt de site het grootste indoor plein van de stad. Het biedt de beste demografische staalkaart van de havenstad van vandaag: alle inkomens, origines en leeftijden ontmoeten er elkaar. De keerzijde van dit succes: de infrastructuur is te krap en uitgeleefd. Het ‘DNA Permeke’ moest zich te snel ontwikkelen en is vandaag niet meer helder leesbaar. De meest democratische plek van de stad vraagt om een grondig onderzoek en een vernieuwde totaalvisie die moeten leiden tot een strategisch plan voor de site. De Universiteit Antwerpen, opleiding Ontwerpend Onderzoek, zet een doctoraatsstudent in voor een vier jaar lopend onderzoek rond de rol van Permeke als publieke plek. Een conceptsubsidie zou de inzet van een flankerend consortium aanwenden voor een vernieuwde totaalvisie met antwoord op volgende vier uitdagingen:
Het projectvoorstel bevat duidelijk een ruimtelijke component waarbij de relatie met en het opentrekken naar het plein en de buurt herbekeken wordt. Dit past in het kader van de stadsvernieuwingsoproep waarmee projecten met een hefboomfunctie voor de leefbaarheid van stad en buurt ondersteund kunnen worden. Dit vraagstuk wordt gecombineerd met een nood om op een beperkte ruimte een maximaal aantal verschillende functies van Permeke, zoals verblijfsruimte, digitale hub, ontsluiten van de collectie, optimaal te combineren. Een conceptstudie over Permeke kan leiden tot de herinrichting van de bibliotheek met al haar functies en de herpositionering ervan in de buurt. In deze projectaanvraag worden een aantal, voor stadsvernieuwing belangrijke thema's en de invulling die ze kunnen krijgen binnen een vernieuwde Permeke site, belicht: de ontwikkeling van publieke digitale ruimte, de transitie naar slimme stad, superdiversiteit en het creëren van sociale meerwaarde.
Stad maken "over de Ring" (AG VESPA) - weerhouden voor indiening
In het ontwerpproces “Over de Ring” werken zes ontwerpteams aan zowel een lange termijnvisie voor de volledige overkapping van de Ring, als aan strategische projecten die op korte termijn een verbetering van de leefbaarheid kunnen bewerkstelligen. De visienota’s van de ontwerpteams bevatten niet enkel concrete acties voor de Ring, maar geven ook eerste inzichten in de mogelijkheden voor nieuwe stadsontwikkeling die hierdoor ontstaan. De focus van het ontwerpproces “Over de Ring” lag op de leefbaarheidsmaatregelen. De focus van voorliggende aanvraag tot conceptsubsidie ligt op de nieuwe sociaal-ruimtelijke opgaven die hierdoor ontstaan. Wijken die tot vandaag van elkaar gescheiden zijn door de barrièrewerking van de infrastructuurbundel zullen in de toekomst met elkaar verbonden worden door nieuwe publieke ruimte en bijkomend stedelijk weefsel. Een dergelijk project draagt ogenschijnlijk niets dan potenties in zich. Toch schuilt hierin een zeer complexe socio-economische, maatschappelijke en ruimtelijke opgave om beide stadsdelen niet enkel fysiek maar ook mentaal en sociologisch met elkaar te verbinden. Deze thematiek is tijdens het ontwerpproces “over de Ring” niet of onvoldoende onderzocht en vergt verdere uitwerking. Twee mogelijke toepassingsgebieden zouden voor conceptsubsidie naar voor geschoven kunnen worden: de verbinding tussen het Kiel en de Tentoonstellingswijk en de verbinding tussen Luisbekelaar en Nieuw Zurenborg. De ontwerpteams Zuid en Zuidoost deden in het ontwerpproces “over de Ring” een eerste voorzet voor de verbinding tussen beide wijken in bovenstaande projecten.
De conceptsubsidie is erop gericht een gedegen voorstel voor het stadsontwikkelingsproject uit te werken dat een antwoord biedt op de complexe ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken die zich in dergelijke projecten stellen. Met het voorstel wordt goed ingespeeld op de uitgangspunten en beoordelingscriteria van de oproep stadsvernieuwing.
Technische cluster Noord, het logistieke hart van de stad (de bedrijfseenheid Stadsbeheer) - weerhouden voor indiening
Om de logistieke dienstverlening van de stad op huidige en mogelijk toekomstige eisen af te stemmen, werd het masterplan technische gebouwen opgemaakt. Dit plan clustert de uitvalbasissen van de technische terreinmedewerkers in twee logistieke centra, meer bepaald in het noorden en het zuiden van Antwerpen. De eerste realisatie zal de Technische Cluster Noord worden. Dit project wil meer zijn dan een vastgoedproject. De Technische Cluster Noord krijgt een maatschappelijke meerwaarde. De stad investeert niet alleen in de ontwikkeling van de site voor de huisvesting van haar logistieke processen, maar kijkt ook naar de rol van het gebouw voor de omliggende woonruimte en bedrijven. Een onderbouwde visie over de impact van de site op haar omgeving zal opgemaakt worden. De nieuwe site en het gebouw worden deels opengesteld voor de burger, zodat we voor hem een rechtstreekse meerwaarde creëren. Daarbij streven we naar een maximaal gedeelde inzet van onze middelen. We willen functies uit het logistiek programma in medegebruik aanbieden aan buurtbewoners, bedrijven en onderwijsinstellingen. De ambitie om het terrein maximaal in te zetten als gemeenschapsvoorziening moet nog verder uitgediept worden, zodat de site kan fungeren als hefboom voor de omliggende wijk. Met de conceptsubsidie willen we hierrond een innoverende projectvisie neerzetten en deze vertalen naar concrete projecten.
Het opentrekken van een clustering van een stedelijke dienst naar de impact op de buurt en de mogelijke samenwerkingen met andere gebruikers en bewoners, is voor stadsvernieuwing een interessant gegeven. Een totaalvisie die ook rekening houdt met de buurt en medegebruik is vernieuwend. Met een uitgewerkt projectvoorstel zal de jury stadsvernieuwing overtuigd moeten worden dat er naast het aspect van de louter interne stedelijke clustering van logistieke diensten, op een innovatieve manier synergieën worden gezocht die een meerwaarde kunnen betekenen.
Het college bevestigt de selectie van de in te dienen projecten voor projectsubsidie en conceptsubsidie voor de oproep stadsvernieuwing 2018.
De betrokken bedrijven worden verzocht om voor de weerhouden projecten het volledige aanvraagdossier voor subsidiëring tegen ten laatste 25 mei 2018 aan de dienst Strategische Coördinatie/Fondsen te bezorgen, met het oog op een finale screening en de indiening bij de Vlaamse overheid tegen de deadline van 31 mei 2018. De handtekeningspagina's van de aanvraagdossiers worden vooraf ter ondertekening voorgelegd aan burgemeester en stadssecretaris.
Op 12 maart 2018 lanceerde het Agentschap Binnenlands Bestuur de oproep stadsvernieuwing 2018. Met stadsvernieuwingsprojecten wil de Vlaamse overheid de (sociale) aantrekkelijkheid, duurzaamheid en leefbaarheid van steden verhogen. Deze stadsprojecten streven allemaal een ingrijpende vernieuwing van een stadsdeel na. Ze passen in een brede stedelijke visie en ze vormen een hefboom voor een geïntegreerde stadsontwikkeling.
Net zoals bij de vorige oproepen kunnen er voorstellen worden ingediend voor projectsubsidies en conceptsubsidies. De projectsubsidie betreft een financiële bijdrage in de concrete realisatie van stadsvernieuwingsprojecten (een investeringssubsidie van maximum 5.000.000,00 euro), terwijl de conceptsubsidie (90.0000,00 euro) bedoeld is voor de deskundige begeleiding bij het ontwerp van een stadsvernieuwingsproject (en dus nog niet voldoende rijp zijn voor een projectsubsidie).
Daarnaast voorziet het Vlaamse stedenbeleid ook dit jaar een thematische oproep: 'groen en blauw in de stad'. Met deze oproep wordt gemikt op kleinschalige, vernieuwende stadsprojecten die inspelen op specifieke stedelijke uitdagingen en waarvan de realisatietijd beperkt is tot drie jaar. De subsidie hiervoor bedraagt maximum 500.000,00 euro.
De indieningsperiode voor projectsubsidies en conceptsubsidies loopt tot en met 31 mei 2018 en voor de thematische subsidie tot en met 13 juli 2018.
Een multidisciplinaire jury adviseert bij de beoordeling van de dossiers en toetst de ingediende projecten op een aantal criteria. Voor de projectsubsidies zijn dit zowel kwaliteitscriteria (projectinzet, integrale duurzaamheid, coproductie, kwaliteitsvolle ruimtelijke planning en ontwerp, realiseerbaarheid/haalbaarheid) als het uitsluitingscriterium van een minimum investeringsvolume van 3.000.000,00 euro. Een goede PPS-constructie is geen noodzakelijke voorwaarde, maar blijft een belangrijk kwalitatief criterium. Voorstellen voor conceptsubsidies worden beoordeeld op de inzet, de onderzoeksvragen en de realiseerbaarheid.
Aangezien het hier gaat over de indiening van projectvoorstellen die in het kader van de subsidieoproep stadsvernieuwing 2018 al dan niet zullen worden goedgekeurd, zijn er op dit moment nog geen financiële gevolgen. Indien in een latere fase projectvoorstellen worden goedgekeurd, zullen de subsidieontvangsten en -uitgaven via een subsidiefiche opgenomen worden in het budget.
Het college keurt de indiening van het weerhouden voorstel voor projectsubsidie 'Nobele Donk Ekeren' goed en ondertekent daartoe het aanvraagformulier.
Het college keurt de indiening van het weerhouden voorstel voor projectsubsidie 'Knoop Zuid' goed en ondertekent daartoe het aanvraagformulier.
Het college keurt de indiening van het weerhouden voorstel voor conceptsubsidie 'Masterplan Permeke Site De Coninckplein' goed en ondertekent daartoe het aanvraagformulier.
Het college keurt de indiening van het weerhouden voorstel voor conceptsubsidie 'Stad maken "over de Ring"' goed en ondertekent daartoe het aanvraagformulier.
Het college keurt de indiening van het weerhouden voorstel voor conceptsubsidie 'Technische Cluster Noord, het logistieke hart van de stad' goed en ondertekent daartoe het aanvraagformulier.