2018_CBS_06273 - Stedelijk bedrijfsvastgoed - Sociale Dienstverlening. Krugerstraat 105. Principebeslissing herbestemmingsproject site kerk en pastorij Heilig Hart Hoboken - Goedkeuring

Artikel 57 §3, 1° van het Gemeentedecreet  bepaalt dat het college bevoegd is voor daden van beheer over gemeentelijke inrichtingen en eigendommen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde algemene regels.

De kerk Heilig Hart Hoboken wordt niet meer gebruikt voor de gewone zondagsvieringen sinds 2006 en helemaal niet meer sinds eind 2014. De parochie maakt gebruik van de kapel achteraan de pastorij. Op basis van overlegvergaderingen wordt verwacht dat de bisschop zal beslissen tot onttrekking aan de eredienst van de kerk. Vervolgens zal bij een ministerieel besluit de kapel geaffecteerd worden als parochiekerk.

Op eigen initiatief van de lokale kerkgemeenschap en met ondersteuning en begeleiding door de stad Antwerpen en het bisdom, werden in de periode 2014-2016 in vijf pilootprojecten haalbaarheidsstudies uitgevoerd voor de herbestemming van een kerksite. De studie van de kerk Heilig Hart Hoboken werd opgeleverd in oktober 2016 en de aanbevelingen werden opgenomen bij de opmaak van het parochiekerkenplan.

Uitgangspunten bij de opmaak van de studie waren:

• Het kerkbestuur dient aan de operatie voldoende middelen over te houden voor aanpassingen en onderhoud van een geschikte ruimte voor de eredienst;
• De nieuwe invulling van de site dient een sociale meerwaarde te betekenen voor de buurt;
• Het perceel met de stadspastorij werd mee opgenomen in de studie van de mogelijkheden van de site.

De studie omvat de volgende percelen:

• Krugerstraat 105, kadastraal gekend onder de nummers B52 e5 en B52 d5 in stadseigendom;
• Krugerstraat 107 en 109, kadastraal gekend onder de nummers B57 a4 en B57 z3 en B57 k in eigendom van de kerkfabriek.

Bij behoud van het kerkgebouw wordt de totaalrenovatie geschat op 2.900.000,00 euro, inclusief btw, exclusief erelonen, dit is casco en zonder herbestemmingskosten. Het merendeel van deze uitgaven of de volledige som zal ten laste zijn van de stad. Bovendien zal hierbij het door de stad aan te vullen exploitatietekort van de kerkfabriek weer toenemen.

Uit de haalbaarheidsstudie blijkt dat het (her)bestemmen van het kerkgebouw praktisch en financieel niet haalbaar is. In het uitgewerkte scenario wordt het kerkgebouw dan ook gesloopt om een nieuw project te realiseren.

Er is een informele bevraging gebeurd bij maatschappelijke actoren om de kerk te herbestemmen, maar er zijn geen lokale geïnteresseerde partijen gevonden om het kerkgebouw in gebruik te nemen, te herstellen en te onderhouden.

In de loop van de studie werden twee partners betrokken die samen een nieuwe invulling wensen te geven aan de site van de kerk:

• De aangrenzende school met als inrichtende macht OZCS Zuid-Antwerpen (Onderwijsinrichting Zusters der Christelijke Scholen van Vorselaar),
• De sociale woningbouwmaatschappij Woonhaven.

Volgens het resultaat van de studie wensen de kerkfabriek en haar projectpartners op de site het volgende programma te realiseren:

• Een woonproject bestaande uit sociale huurwoningen en woningen voor begeleid wonen van personen met beperkingen.
• Verdubbeling van de capaciteit van de basisschool. De school wordt zoveel als mogelijk uitgebouwd tot een brede school waarbij infrastructuur zoals de open speelruimte wordt gedeeld met de buurt.
• De pastorij (in stadseigendom) blijft behouden waarbij de ruimte op de gelijkvloerse verdieping, momenteel ingericht als kapel de nieuwe eredienstruimte wordt voor de parochie.
• De rest van de site wordt ingericht als een groene ruimte. Deze wordt doorwaadbaar voor fietsers en voetgangers. Aan de Steynstraat sluit de site aan op de bestaande parking waarvoor reeds een akkoord bestaat om deze over te dragen tot het publieke domein.
• Een bijkomende doorsteek naar het Drossaardplein en de achtergelegen woonwijk kan een bijkomende meerwaarde betekenen voor de buurt.

Het gebouw is opgenomen in de vastgestelde inventaris van het onroerend erfgoed. Om ingrijpende aanpassingen of de sloop van het gebouw te verantwoorden is een bouwhistorisch onderzoek nodig. In opdracht van het kerkbestuur werd er een bouwhistorische nota opgemaakt en opgeleverd op 6 februari 2018.

De bouwhistorische nota en het advies van de dienst Stadsontwikkeling/Monumentenzorg worden als bijlage opgenomen in dit besluit. Een sloop van het gebouw zal slechts mogelijk zijn onder strikte voorwaarden.

Het herbestemmingsvoorstel van de kerkfabriek met de betrokken partners levert een bijdrage aan de stedelijk doelstelingen van het onderwijsbeleid, het groenbeleid en het sociale woonbeleid door een programma te realiseren met maatschappelijke meerwaarde voor de buurt. In dat opzicht moeten ook maatregelen op het vlak van ruimtelijke veiligheid en overlastpreventie verder worden bestudeerd.

Volgens artikel 4 van het decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende erediensten is de kerkfabriek belast met het onderhoud en de bewaring van de kerk of kerken van de parochie en met het beheer van de goederen en de gelden die eigendom zijn van de kerkfabriek of die bestemd zijn voor de uitoefening van de eredienst in de parochie.

Artikel 52/1 § 1 van hetzelfde decreet stelt dat de gemeentebesturen de tekorten bijpassen van de exploitatie van de kerkfabrieken en bijdragen in de investeringen in de gebouwen van de eredienst.

In de parochies waar er een bedienaar van de eredienst, belast met de eredienst van de parochie, verblijft, stelt de gemeente de bedienaar een pastorie ter beschikking, of, als er geen pastorie is, een woning of een woonstvergoeding.

Op 29 januari 2016 (jaarnummer 796) keurde het college de nieuwe operationele werking goed met betrekking tot de beleidsvoorbereiding en –advisering voor huisvesting en huisvestingsbehoeften van alle stadsdiensten en stedelijke processen in of op stedelijk bedrijfsvastgoed.

Op 21 december 2016 (jaarnummer 752) nam het managementteam kennis van de geactualiseerde uitgangspunten voor goed beheer van de stedelijke vastgoedportefeuille.  

Op 15 december 2017 (jaarnummer 11020) besliste het college om de vastgoedcompetenties en -beheer van groep stad Antwerpen zoveel mogelijk te centraliseren bij AG VESPA. 

In februari 2005 werd er een procedure tot desaffectatie van het kerkgebouw opgestart wegens de slechte staat waarin het gebouw zich bevond.

In juni 2006 werd er een nieuwe gebedsruimte ingericht op het gelijkvloers van de pastorij in de Krugerstraat 105 te 2660 Hoboken en is het kerkgebouw niet meer in gebruik voor de gewone zondagsvieringen.

In 2007 werd de procedure tot desaffectatie stopgezet na negatief advies van Monumenten en Landschappen.

In 2009 is de kerk opgenomen in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed (gedeeltelijke vaststelling geldig sinds 14 september 2009).

Op 10 oktober 2011 ontving de stad Antwerpen een uitnodiging van minister Bourgeois gericht aan de colleges van burgemeester en schepenen, de kerkbesturen en de centrale kerkbesturen om per gemeente een langetermijnvisie op te stellen over de toekomst van de Rooms-katholieke parochiekerken.

Op 27 juni 2014 (jaarnummer 6799) gaf het college een positief advies bij een aanvraag voor subsidiëring door het Agentschap Binnenlands Bestuur van een haalbaarheidsstudie voor de herbestemming van het kerkgebouw Heilig Hart Hoboken als pilootproject in de bredere oefening rond herbestemming van de Antwerpse parochiekerken. De studie waarvoor de ondersteuning wordt aangevraagd dient de haalbaarheid van verschillende pistes te onderzoeken.

Eind 2014 werd de kerk gesloten.

Op 13 maart 2015 (jaarnummer 2087) keurde het college het plan van aanpak goed voor het ontwikkelen van een lange termijnvisie voor de 69 parochiekerken in de stad Antwepen.

Op 25 augustus 2016 werd de haalbaarheidsstudie opgeleverd waarin de krachtlijnen van het definitief gekozen scenario (parkmodel) geschetst werden.

Op 7 oktober 2016 (jaarnummer 8721) keurde het college goed dat de stad Antwerpen een ondersteunende en begeleidende rol opneemt om de globale lange termijnvisie verder te ontwikkelen en om in concrete projecten de kerkbesturen te begeleiden bij verdere procedures zodat opportuniteiten, mogelijkheden en toekomstscenario's kunnen worden onderzocht, beslist of uitgevoerd.

Op 24 oktober 2016 (jaarnummer 672) keurde de gemeenteraad, het parochiekerkenplan 2016 goed met daarin een toekomstvisie voor de 69 parochiekerken in de stad en de verdere ondersteuning van de vijf pilootprojecten.
Voor Heilig Hart in Hoboken is de visie: "Heilig Hart Hoboken is onderwerp van een pilootstudie over de herbestemming en/of sloop van de kerk. De kerk is niet meer in gebruik. Het kerkbestuur bouwde een moderne kapel achteraan in de pastorij die voldoet voor de eredienst. Stad noch kerkbestuur zijn vragende partij om het beheer of het eigenaarschap van de kerk te behouden of op te nemen. Momenteel wordt door stad, bisdom en kerkbestuur gezocht naar haalbare scenario's en partijen."

Op 10 mei 2017 werd een beginselakkoord ondertekend tussen de kerkraad, de inrichtende macht van de school Onderwijsinrichting Zusters der Christelijke Scholen van Vorselaar (OZCS) en Woonhaven, om samen het voorkeurscenario te realiseren.
Het scenario is dat de parochie aanwezig blijft in de kapel achter de pastorij. De kerk zal worden afgebroken en plaats maken voor een buurtpark, er komt begeleid wonen en capaciteitsuitbreiding voor de naastgelegen school.

Op 7 juni 2017 gaf de priesterraad van het bisdom Antwerpen, in het kader van de kerkrechterlijke procedure tot onttrekking van de kerk aan de eredienst, een positief advies over de ontrekking van de kerk aan de eredienst met het oog op de voorgenomen sloop van de kerk op voorwaarde dat de kapel als parochiekerk blijft.

Op 14 juni 2017 (jaarnummer 346) nam het management team kennis van de studie voor de herbestemming van de site in opdracht van het kerkbestuur en van de conclusies van deze studie. Het management team adviseerde gunstig om te onderzoeken hoe het perceel met de stadspastorij (dat stadseigendom is) kan worden ingezet om de herbestemming van de site te realiseren.

Op 18 augustus 2017 (jaarnummer 7143) keurde het college een stedenbouwkundige vergunning goed waarvan de financiële inkomsten stedenbouwkundige ontwikkelingslast (SOK) plichtige werken gereserveerd worden voor de besteding in functie van de aanleg van een park in de Krugerstraat en de afbraak van de kerk.

Op 27 oktober 2017 (jaarnummer 9406) keurde het college een subisidie goed voor een haalbaarheidsstudie rond capaciteitsuitbreiding van de naastgelegen school en voor het bouwhistorisch onderzoek over het kerkgebouw dat een noodzakelijke bijlage is bij de aanvraag van een stedenbouwkundig attest.

Op 8 december 2017 werd fase III van de haalbaarheidsstudie opgeleverd.
Uitgaande van het parkmodel (fase II) werd een "pleinmodel" ontwikkeld met publieke ruimte zowel ten dienste van de school als van de buurt en met de kapel achter de pastorie als nieuwe sacrale locus.

Op 6 februari 2018 werd de bouwhistorische nota opgeleverd.

Op 24 mei 2018 vraagt de kerkraad aan de stad om het scenario met de uitgewerkte lange termijnvisie te bevestigen en dat de stad de verdere realisatie zou faciliteren en ondersteunen.
Het kerkbestuur vraagt om op korte termijn ontheven te worden van haar verantwoordelijkheid voor het kerkgebouw. Omdat het risico op veiligheidsproblemen bij nog enkele jaren leegstand zal toenemen, en vermits het nog drie jaar zal duren voor er een bouwvergunning kan gevraagd worden is een beslissing tot sloop op korte termijn aangewezen.

Dit besluit handelt enkel over de principiële beslissing voor de verdere uitwerking van het herbestemmingsproject voor de site. De formele beslissing (inclusief de financiële gevolgen) volgt wanneer het dossier helemaal is uitgewerkt.

Voor het project Bouwblok Krugerstraat De Zwaantjes, gelegen Sint Bernardsesteenweg 622-633 te Hoboken wordt er een stedenbouwkundige ontwikkelingslast (hierna genoemd SOK) van 200.000,00 euro voorzien als financiële bijdrage tot realisatie van een park in de omgeving van het project. Deze middelen zullen ingezet worden voor afbraakwerken en parkaanleg op de site van de kerk Heilig Hart Hoboken en kunnen enkel aangewend worden na de start der werken van de SOK plichtige werken. De ontvangsten en uitgaven moeten gekoppeld worden aan de SOK fiches HOB04_SOK_Krugersstr en HOB02_SOK_Krugersstr. De SOK ontvangsten zullen verwerkt worden op het budgetadres 1SWN040401A00000 / 5150500000 /150600.