2018_CBS_05216 - Stedelijk bedrijfsvastgoed. Gedenksteen Wereldoorlog I. Verplaatsing binnen de begraafplaats Van Heybeeckstraat, Merksem - Principebeslissing - Goedkeuring

Conform artikel 57,§3,1° van het Gemeentedecreet is het college bevoegd voor het stellen van de daden van beheer over de gemeentelijke inrichtingen en eigendommen, binnen de door de gemeenteraad desgevallend vastgestelde algemene regels.

Op 20 september 2017 werd vanuit het districtscollege in Merksem de vraag gesteld aan het agentschap van Onroerend Erfgoed Vlaanderen of het mogelijk is om de gedenksteen van Wereldoorlog I te verplaatsen naar de binnenzijde van de muur die tussen het gemeentepark en de begraafplaats loopt. Het district wil de gedenksteen op de begraafplaats verplaatsen omwille van volgende redenen: 

• de gedenksteen staat op een niet zichtbare plaats tussen enkele bomen, hierdoor krijgt de gedenksteen weinig aandacht en wordt de waarde van de nagedachtenis onderbelicht;
• de wandelcirculatie van de begraafplaats komt niet voorbij de gedenksteen, enkel toevallige passanten zien het;
• op de voorgestelde locatie staat de gedenksteen gericht naar de graven van de vuurkruisers (soldaten die aan de IJzer hebben gevochten);
• de gedenksteen hing oorspronkelijk recht tegen de muur van het voormalig gemeentehuis. Nu ligt de steen op een hellende sokkel van bakstenen, hierdoor is de steen meer onderhevig aan de verschillende natuurelementen. Door de steen rechtop te plaatsen, aan de oostkant van de muur, zal deze minder onderhevig zijn aan schade.

Indien alle werken voorspoedig gebeuren, zal de gedenksteen op zijn nieuwe locatie onthuld worden op 11 november 2018.

Het nieuwe voorstel werd door de commissie beeld in de stad en de betrokken stadsdiensten positief geadviseerd.

Volgens artikel 11.2 van het uitvoeringsbesluit van 14 april 2000 is er geen stedenbouwkundige vergunning nodig voor het plaatsen van standbeelden, gedenkstenen en andere artistieke werken ongeacht de afmeting.

De gedenksteen voor Wereldoorlog I werd ontworpen in 1919 door de gemeentelijke bouwmeester van Merksem, Jan Van Weert en werd vervaardigd door beeldhouwer Jules Poels. Op de gedenksteen stonden 90 namen van gesneuvelden. De gedenksteen werd geplaatst tegen de muur van het toenmalige gemeentehuis van Merksem. Tijdens Wereldoorlog II werd het gemeentehuis verwoest: het Sint-Barthomoleusbeeld uit de gevel, de leeuw van het bordes en de gedenksteen bleven over.

De gedenksteen werd na Wereldoorlog II gerestaureerd. Er werden 93 namen toegevoegd, alsook de naam van de ontwerper Jan van Weert. De jaartallen 1914-1918 werden niet meer vermeld op de steen. Het gemeentebestuur van Merksem liet de steen plaatsen op een sokkel van bakstenen op de begraafplaats aan de Van Heybeeckstraat.

In 2012 werd het monument beschermd.

Het district Merksem is vragende partij om de gedeksteen te verplaatsen binnen het perceel van de begraafplaats in de Van Heybeeckstraat dit om de beleving van de herdenking van Wereldoorlog I te verbeteren.

Op 17 mei 2018 vroeg het district Mersem per brief toestemming aan het college van burgemeester en schepenen om de gedenksteen te mogen verplaatsen, met eigen budget.