De verschillende onderzoeken die aan de basis lagen van de diverse samenwerkingsverbanden wijzen allen op een grote rol voor warmtenetten en restwarmte in de verduurzaming van de stedelijke energievoorziening. De strategische energievisie in opmaak wil deze rol verder objectiveren en ook ruimtelijk uitwerken. In afwachting van de resulterende visie kan men op basis van de potentieelkaarten voor warmtenetten besluiten dat er een groot potentieel ligt in het gebied tussen de Scheldekaaien en de ringzone. Beide lineaire structuren zijn dan ook evidente kandidaten voor de aanleg van een hoofddistributieleiding. Langs die weg kan de op Antwerps grondgebied beschikbare restwarmte ontsloten worden. Voor de ringzone werd deze these als onderzoeksvraag meegenomen in de lopende onderzoeken en ontwerpprocessen van de overkappingsintendant.
Wat betreft de zone van de Scheldekaaien zijn vanuit stadsontwikkeling (afdeling energie en milieu) adviezen overgemaakt aan AG VESPA als opdrachthouder van de realisatie van het Masterplan Scheldekaaien. Dit gebeurde voor het Droogdokkeneiland. Bij de finalisering van de uitvoeringsontwerpen in de zone Sint-Andries Zuid werd overleg gepleegd tussen AG VESPA, warmte@zuid en Infrax voor de afstemming van de ontwerpen van het openbaar domein en deze van het warmteproject van Nieuw Zuid en het warmteproject Zuid.
Om deze feitelijke samenwerking te bestendigen wordt aan AG VESPA de opdracht gegeven om bij alle ontwerpen die voortvloeien uit het Masterplan Scheldekaaien te voorzien in ruimte voor de latere aanleg van een warmtenet. Daarvoor consulteert ze de afdeling energie en milieu van de bedrijfseenheid stadsontwikkeling en de distributienetbeheerders Eandis en Infrax als partners voor de realisatie van warmtenetten op het grondgebied van de stad Antwerpen. Zij zullen de ontwerpers bijstaan met alle technische parameters van het toekomstige hoofddistributienet en zijn aanhorigheden. Voorlopig wordt er van uitgegaan dat een dubbele warmteleiding met een binnendiameter van 400 millimeter zal volstaan.
De ontwerpen voorzien in de ondergrondse ruimte en de doorwerking daarvan op de bovengrondse inrichting, binnen het kader opgelegd door het Masterplan Scheldekaaien en alle daaruit volgende besluiten en ontwerpen. In de plannen wordt de ruimte voorzien voor de latere aanleg van een hoofddistributieleiding en eventuele aanhorigheden zoals pompinstallaties, expansiebochten, aftakkingen en eventueel bovengrondse buffervoorzieningen en backup- of piekcentrales voor zo ver zij verzoenbaar zijn met de andere gekende ruimteclaims. Indien mogelijk wordt in het ontwerp van de openbare ruimte al rekening gehouden met de noodzakelijke werken voor de aanleg. Afwerkingsmaterialen die gemakkelijk te verwijderen en herplaatsen zijn verdienen daarbij de voorkeur. Tot slot zorgt de stad er met deze plannen voor dat de ruimte, hoofdzakelijk ondergronds, ook in de toekomst gevrijwaard blijft en dus niet ingenomen wordt door andere ondergrondse infrastructuren en nutsvoorzieningen.
In uitvoering van het "Masterplan Scheldekaaien" worden per deelzone van het masterplan uitvoeringsontwerpen gemaakt door AG VESPA. Omdat de hele zone van de Scheldekaaien als lineaire structuur bijzonder geschikt is voor de aanleg van een hoofddistributieleiding voor warmte wordt de opdracht aan AG VESPA gegeven om hiervoor in de uitvoeringsplannen voldoende ruimte te voorzien.
Masterplan Scheldekaaien
Het college van burgemeester en schepen besliste op 9 juli 2010 (jaarnummer 8556) om het definitief ontwerp Masterplan Scheldekaaien goed te keuren en het document als ruimtelijk kader te hanteren bij de uitwerking van de heraanleg van de Scheldekaaien en de toekomstige ontwikkelingen op de Scheldekaaien. Het Masterplan Scheldekaaien zal het richtinggevend document zijn voor het ontwerp en de uitvoering van de verschillende deelprojecten in het projectgebied.
Voor volgende deelgebieden zijn reeds in uitvoering:
Warmteprojecten
Het college heeft met verschillende besluiten haar ambitie laten blijken om de warmtevoorziening van de stad te verduurzamen middels de aanleg van warmtenetten. Zo kan de industriële restwarmte uit de haven en uit afvalverbranding benut worden voor het verwarmen van gebouwen en de aanmaak van sanitair warm water.
Deze ambitie werd onder meer vastgelegd in de intentieovereenkomsten die het college van burgemeester en schepenen goedkeurde met sociale huisvestingsmaatschappij Woonhaven, de provincie Antwerpen en producenten van restwarmte (22 mei 2015, jaarnummer 4293). Daarnaast wordt met de distributienetbeheerders samengewerkt aan 2 belangrijke warmteprojecten: warmteproject Zuid en warmteproject Noord . Daarvoor keurde het college van burgemeester en schepenen intentieovereenkomsten goed op 9 september 2016 (jaarnummer 7862) voor warmteproject Zuid en op 10 juni 2016 (jaarnummer 5192) voor warmteproject Noord. De projecten beogen de levering van restwarmte aan de projectgebieden “Nieuw Zuid” en “Luchtbal” en brengen zo restwarmte tot aan de ringzone.
Met de Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening Antwerpen (IMEA) werd een beheersoverdracht voor de realisatie en studie van warmtenetten goedgekeurd door de gemeenteraad (29 mei 2017, jaarnummer 307). Met de Intercommunale voor Energie (IVEG) werd een beheersoverdracht voor de realisatie en studie van warmtenetten goedgekeurd door de gemeenteraad (27 november 2017, jaarnummer 708).
De resultaten van het haalbaarheidsonderzoek “warmtenet stadhuis en omgeving” werden door het college van burgemeester en schepenen goedgekeurd op 24 februari 2017 (jaarnummer 1852) en toonden aan dat de inkoppeling van restwarmte de meest kostenefficiënte manier is om de warmtevoorziening in het onderzoeksgebied te verduurzamen. Om die reden werd tevens besloten om een strategische energievisie op te maken die de rol van warmtenetten in de duurzame energievoorziening van de stad moet afbakenen. Daarbij wordt ruime aandacht besteed aan de ruimtelijke consequenties zoals die zich onder meer manifesteren voor de aanleg van hoofddistributieleidingen.
Het college geeft AG VESPA de opdracht om bij alle ontwerpen die voortvloeien uit het Masterplan Scheldekaaien te voorzien in ruimte voor de latere aanleg van een warmtenet en om hiervoor de afdeling energie en milieu van de bedrijfseenheid stadsontwikkeling en de distributienetbeheerders Eandis en Infrax, als partners voor de realisatie van warmtenetten op het grondgebied, van de stad Antwerpen te consulteren.