2018_CBS_00272 - Stedelijk bedrijfsvastgoed - Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs. Hendrik Conscienceplein 2 - 4, 2000 Antwerpen. Bouwhistorisch onderzoek. Principebeslissing - Goedkeuring

De Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience (EHC) is een door Vlaanderen erkende erfgoedbibliotheek en bestaat sinds het eind van de 15^de eeuw als een bewaarbibliotheek van de stad Antwerpen. Al meer dan 500 jaar verzamelt de bibliotheek alle publicaties rond Vlaams cultureel erfgoed met een duidelijke focus op letterkunde, geschiedenis, algemene cultuurgeschiedenis, volkscultuur,  oude drukken en alles over Antwerpen. Van 41 boeken in 1481 bezit zij er anno 2012 ruim 1 miljoen. Zij is ook de bewaarbibliotheek van alle publicaties die de stad en de provincie Antwerpen uitgeven. Naast dit actief verzamelbeleid via aankoop en deponering neemt de bibliotheek ook vaak hele (grote) collecties over van andere stedelijke instellingen : de volledige OCMW-bibliotheek, alles wat niet in vakbibliotheek Den Bell terecht kon, de volledige bibliotheek van het voormalige Museum voor Volkskunde, alle oude drukken uit museumbibliotheken. Maar ook van niet stedelijke instellingen: voormalig ministerie van onderwijs, de zoo, de orde van advocaten, uitgeverij Pelckmans, enz… Dit zet een enorme druk op de beschikbare ruimte. Zelfs al gaan er vele zaken digitaal, er wordt nog steeds veelvuldig op papier gedrukt en vele instellingen komen bij de Erfgoedbibliotheek terecht als een laatste toevluchtsoord op zoek naar de garantie dat er toch minstens één exemplaar bewaard blijft voor het nageslacht. 

Ruimteproblematiek Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience

Vlaams cultureel erfgoed verzamelen, bewaren en toegankelijk maken voor een ruim en toekomstig publiek is al decennialang de opdracht van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Bewaren impliceert onder andere over voldoende ruimte beschikken om de collecties in de best mogelijke omstandigheden te kunnen stockeren. De bibliotheek kampt evenwel met een groeiend ruimtegebrek.

Met de huidige aangroei voorziet de blbiotheek binnen 10 jaar grote capaciteitsproblemen, zo blijkt uit een recente, interne meting. Momenteel worden niet-verwerkte schenkingen, maar ook sommige deelcollecties, opgeslagen in een deel van het centrale museumdepot in Blok D op de Luchtbalsite. De conserveringsstandaarden voor papieren collecties zijn daar allesbehalve optimaal voor lange termijnbewaring. Indien deze werking wordt verder gezet, moet er dringend werk gemaakt worden van een structurele oplossing voor het plaatsprobleem in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.

Ruimteonderzoek

In de huidige configuratie wordt de Erfgoedbibliotheek bediend langs twee ingangen; enerzijds een publieke toegang aan de Korte Nieuwstraat voor de dagdagelijkse bezoekers en anderzijds een formelere toegang aan het Hendrik Conscienceplein voor ontvangsten en officiële bezoeken. Naar ontsluiting voor de burger en een efficiëntere personeelsinzet toe is een centralisatie van het onthaal aan te raden. Het Hendrik Conscienceplein leent zich veel beter als toegang tot de Erfgoedbibliotheek.  Zoals in het verleden de barokke stijl van de bebouwing rond het plein, met veel pracht en praal, de bevolking moest stimuleren om naar de Sint-Carolus Borromeuskerk te gaan, zal het plein een gepastere en prestigieuze toegang geven aan de erfgoedbibliotheek en meer uitnodigend werken voor bezoekers.

Door verder verschillende diensten in de Erfgoedbibliotheek te reorganiseren en te optimaliseren van de ruimtes en werking, zullen verschillende ruimtes vrij kunnen komen, waardoor extra bewaarcapaciteit gecreëerd wordt.

Bouwhistorische studie

Gezien de Erfgoedbibliotheek deels gehuisvest is in geklasseerde gebouwen en deels in een latere uitbreiding uit 1997, is het aan te raden een bouwhistorische studie op te maken in functie van verder onderzoek naar een potentiële reorganisatie van de huidige werking. 

Bij gemeenteraadsbesluit van 13 december 1988, geactualiseerd bij besluit van 10 september 2001 (jaarnummer 1939), werd de werking van de Stadsbibliotheek Antwerpen (sinds 2008:
Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience) gedefinieerd als een 'wetenschappelijke bewaarbibliotheek op het gebied van de humane wetenschappen, met als bijzondere verzamelgebieden: oude drukken, Antwerpse drukken en werk van Antwerpse auteurs, Nederlandse letterkunde, literatuur-, kunst- en (cultuur)geschiedenis van Vlaanderen en Nederland, de geschiedenis van de exacte en van de toegepaste wetenschappen en alle theoretische en algemene literatuur die van belang is voor de bestudering van deze verzamelgebieden'. Deze verzamelgebieden worden beschouwd als de kerncollecties.

Op 3 juli 2015 (jaarnummer 5673) keurde het college de herbestemming van de publicaties van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience naar de partnerbibliotheken van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek vzw goed en nam kennis van de depotproblematiek. Er werd opdracht gegeven aan Stadsbeheer om in samenwerking met de Erfgoedbibliotheek de depotproblematiek te onderzoeken en hiervoor een actieplan op te stellen.

Op 29 januari 2016 (jaarnummer 796) keurde het college de nieuwe operationele werking goed met betrekking tot de beleidsvoorbereiding en –advisering voor huisvesting en huisvestingsbehoeften van alle stadsdiensten en stedelijke processen in of op stedelijk bedrijfsvastgoed.

Op 21 december 2016 (jaarnummer 752) nam het managementteam kennis van de geactualiseerde uitgangspunten voor goed beheer van de stedelijke vastgoedportefeuille.

Op 26 juni 2017 (jaarnummer 457) keurde het districtscollege het definitief ontwerp voor het opmaken van een lichtontwerp voor het Hendrik Conscienceplein goed.

De uitgave werd reeds goedgekeurd met bestelbon 4005247076  in het college van 27 oktober 2017 (jaarnummer 9348).

Gemeentedecreet artikel 57: "Het Gemeentedecreet van 15 juli 2005, inzonderheid artikel 57 §3,1° bepaalt dat het college van burgemeester en schepenen de daden van beheer over gemeentelijke inrichtingen en eigendommen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde algemene regels dient uit te voeren."