2018_CBS_00286 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'gebied de Lageweg', district Hoboken - Intentie opmaak RUP - Goedkeuring

1. Tijdelijke invulling in afwachting van het RUP

De stad Antwerpen wil de mogelijkheid hebben om een vergunning af te leveren voor een tijdelijke invulling of functiewijziging van onder meer de gebouwen van Crown Packaging, die binnen de contouren van het op te maken RUP liggen, kaderend binnen de voorwaarden van het besluit van de Vlaamse Regering van 28 november 2003 tot vaststelling van de lijst van toelaatbare zonevreemde functiewijzigingen. Op die manier kunnen de leegstaande gebouwen een economisch, sociaal en maatschappelijke invulling krijgen in afwachting van de definitieve herbestemming.

De betrachting is om in afwachting van de definitieve bestemming de invullingen te bekijken als verkennend parcours. Tijdelijke invullingen laten toe om de impact op het definitief programma te meten. Het parcours van tijdelijk gebruik kan toelaten om dingen te proberen. Op die manier is het mogelijk om een adequater programma van eisen samen te stellen op basis van de succesfactoren van het tijdelijk parcours. Een programma van eisen dat bovendien dan breed gedragen wordt door de bevolking. Het tijdelijk gebruik laat toe activiteiten te testen op het aanslaan.

De ruimtelijke invulling van de Lagewegsite is sinds eind jaren 2000 geëvolueerd van gemengde site met industriële activiteiten naar een omgeving waar er grote industriële zijn vertrokken, mogelijks omwille van de gewijzigde concurrentiegraad. De vereffening van de Hayes Lemmerz en MGG fabriek dateert van 2007. De gebouwen van Crown Packaging staan sinds 2014 te koop. De industriële dynamiek die vele decennia geleden typeerde, is er momenteel laag. Leegstand trekt criminaliteit aan en zorgt voor de achteruitgang van de buurt, zoals opgemerkt wordt door de jarenlange leegstand van de gebouwen in vereffening.

De voormalige Crown Packaging fabriek, gelegen op de hoek van de Lageweg en de Krugerstraat staat echter slechts sinds enkele jaren gedeeltelijk leeg. De gebouwen zijn nu nog in goede staat. Het gebouw is recent van eigenaar veranderd. De samenwerkingsovereenkomst Project Lageweg is recent ondertekend. Dit betekent dat er op een actieve manier samen gewerkt wordt aan de doelstellingen van het Pilootproject Terug in Omloop Lageweg om de verlaten gebouwen opnieuw in omloop te brengen.

In de transformatie van industriële terreinen naar meer gemengde stedelijke omgevingen is het behouden of injecteren van de dynamiek van creatieve en innovatieve werkmogelijkheden, buurt ondersteunende voorzieningen zoals sport, cultuur, jeugd, vrijetijd, circulaire (proef)projecten, gemeenschapsvoorzieningen, zowel in het licht van werkgelegenheid als efficiënt ruimtegebruik, belangrijk. Om de nodige beweging in de transitie van het gebied de Lageweg te brengen zijn tijdelijke invullingen (langer dan 90 dagen) een oplossing.

De in onbruik geraakte industriezones, de nood aan injecteren van dynamiek en de opmaak van een masterplan zijn indicaties dat de geldende gewestplanbestemmingen van ‘industriegebied’ aan evaluatie toe zijn.

2. Plangebied op te maken RUP

Het RUP Lageweg omvat het gebied tussen de spoorweg, Emiel Vloorstraat, Hendriklei, Weerstandslaan, Krugerstraat tot en met de Krugerbrug.

2. Ruimtelijke ambities op te maken RUP

De doelstelling voor vernieuwing en verdichting van de site Lageweg is de realisering van een evenwichtige gemengde ruimtelijke ontwikkeling. Het RUP voorziet de omschakeling van woongebied en een oud industrieel gebied naar een gebied met een verweving van functie, met grote aandacht voor productie in de stad en ruimte voor voorzieningen. Het RUP is een vertaling van het masterplan.

Art. 2.2.13.§1. van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening stelt dat het college belast is met het opmaken van gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen en de nodige maatregelen tot opmaak neemt.

Artikel 11/1 ingevoerd in het besluit van de Vlaamse Regering van 28 november 2003 tot vaststelling van de lijst van toelaatbare zonevreemde functiewijzigingen.

Labo XX, het ontwerpend onderzoek rond verdichting en stadsvernieuwing, brengt twee doelstellingen bijeen:  een verdichtingsstrategie uitwerken met het oog op de bevolkingsgroei in Antwerpen en een ruimtelijke visie ontwikkelen voor de stadsvernieuwing van de 20ste-eeuwse gordel. In het traject de Lageweg, hetgeen kadert in Labo XX, wenst de stad Antwerpen een perceelsoverschrijdende ontwikkelingsdynamiek te realiseren met bestaande eigenaars. In de coalitie-dynamiek gaat de overheid ervan uit dat er een proces kan worden ontwikkeld dat uiteindelijk kan leiden tot de creatie van een grondcoalitie, hiervoor is een financieel model opgemaakt (college 28 augustus 2015, jaarnummer 7210).

Voor het opmaken van een masterplan werd de Lageweg geselecteerd als 'Pilootproject Terug in Omloop' (TIO) (college 22 januari 2016, jaarnummer 541). TIO is het resultaat van de samenwerking met de OVAM, Team Vlaams Bouwmeester, Ruimte Vlaanderen, het Vlaamse Stedenbeleid en VLAIO (Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen).

TIO stimuleert:

• gemengde en geïntegreerde projecten die innovatie beogen op het vlak van herontwikkeling van verontreinigde terreinen met een doorgedreven aandacht voor nieuwe economische ontwikkelingen en kringloopdenken;
• het realiseren van een evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling, met grote aandacht voor productie in de stad;
• het dynamiseren van onderbenutte en verontreinigde terreinen op elk moment;
• een omslag maken van een duurzaam materialenbeheer en een circulaire economie.

Vanuit het TIO zal er in overleg met de participerende eigenaars een ruimtelijke visie of een  masterplan, worden opgemaakt en worden vertaald in een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) (college 1 december 2017, jaarnummer 9978).

Het masterplan beoogt een perceelsoverschrijdende aanpak dat in co-creatie met de samenwerkende eigenaars, de buurt en het district wordt opgemaakt. Het doel is de realisering van een dynamisch en compact gemengd stedelijk gebied waarvan:

• een derde van het gebied publieke onverharde ruimte voor groen en water is;
• de onbebouwde ruimte samen met de bebouwde ruimte maximaal twee derde van het projectgebied is;
• de footprint van de bebouwde ruimte vijventwintig procent is en maximaal veertig procent.

De site is aan vernieuwing en verdichting toe en dit dient te gebeuren op een duurzame manier. Dit betekent: meervoudig ruimtegebruik, gestapeld bouwen van dezelfde en gemengde functies, gestapelde bedrijfsruimte, ruimte voor productie, ruimte voor gemeenschapsvoorzieningen, ruimte voor groen en water, duurzame energievoorziening, de (verontreinigde) bodem als potentie in de ontwikkeling, enzovoort.  

Het masterplan heeft aandacht voor:

• een sociaal levend weefsel, wat een verbetering van het gebied en de buurt betekent door het wegwerken van de tekorten van voorzieningen, groene ruimtes op stadsdeel- en wijkniveau, het behoud en uitbreiding van de bestaande scholen, sport- en speelruimtes op wijkniveau, verwevenheid met de omliggende wijken voor voetgangers via doorwaadbaarheid …
• een nieuwe woonbeleving, creëren van betaalbare woningen en divers in aanbod,
• een stedelijke economie, dynamiseren van onderbenutte en verontreinigde terreinen op elk moment, omslag maken naar duurzaam materialenbeheer, het behoud van de bestaande bedrijven en hun transitie naar een circulaire economie , extra ruimte voor innovatieve stedelijke bedrijvigheid ruimte voor tewerkstelling, zoekt hoe de bedrijven hun relaties met de buurt kunnen versterken
• een slimme leefomgeving, met andere woorden een duurzame of milieu intelligente ontwikkeling. ruimte voor water: inzetten op bovengrondse waterinfiltratie, -buffering en herbruik

De gebiedsontwikkeling dient geïntegreerd te gebeuren vanuit het principe dat de bodem een potentie is, dat er een doordachte mobiliteitsvisie en een publieke ruimte-structuur wordt aangeleverd die een kader vormen voor de verdere ontwikkeling van het gebied.

Op 19 november 2015 verscheen het “besluit van de Vlaamse Regering houdende wijziging van artikel 2 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 april 2000 tot bepaling van de vergunningsplichtige functiewijzigingen en van diverse bepalingen van het besluit van de Vlaamse Regering van 28 november 2003 tot vaststelling van de lijst van toelaatbare zonevreemde functiewijzigingen” in het Belgisch Staatsblad.

Met toepassing van Art. 11/1 van dit besluit kan in de aanloop naar een RUP en onder strikte voorwaarden een vergunning worden verleend voor het geheel of gedeeltelijk wijzigen van het gebruik van een gebouw of gebouwencomplex, voor zover de gemeenteraad principieel heeft ingestemd met de opmaak van het ruimtelijk uitvoeringsplan, en met de begrenzing van het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan die het college voorstelt. De nieuwe regeling maakt onder strikte voorwaarden tijdelijk gebruik mogelijk.

Op grond van artikel 11/1, 4° van het Besluit van de Vlaamse regering tot vaststelling van de lijst van toelaatbare zonevreemde functiewiijzigingen is de gemeenteraad bevoegd om principieel in te stemmen met de opmaak van een RUP en om de begrenzing ervan goed te keuren.