Terug
Gepubliceerd op 16/09/2024

2024_CBS_07315 - Archeologie. Siervaas citadel - Herplaatsing op lege sokkel Leopold De Waelplaats - Goedkeuring

college van burgemeester en schepenen
vr 13/09/2024 - 09:00 Stadhuis
Goedgekeurd

Samenstelling

Aanwezig

Bart De Wever, burgemeester; Koen Kennis, schepen; Annick De Ridder, schepen; Nabilla Ait Daoud, schepen; Karim Bachar, schepen; Peter Wouters, schepen; Elisabeth van Doesburg, schepen; Erica Caluwaerts, schepen; Tatjana Scheck, schepen; Sven Cauwelier, algemeen directeur

Verontschuldigd

Jinnih Beels, schepen

Secretaris

Sven Cauwelier, algemeen directeur

Voorzitter

Bart De Wever, burgemeester
2024_CBS_07315 - Archeologie. Siervaas citadel - Herplaatsing op lege sokkel Leopold De Waelplaats - Goedkeuring 2024_CBS_07315 - Archeologie. Siervaas citadel - Herplaatsing op lege sokkel Leopold De Waelplaats - Goedkeuring

Motivering

Aanleiding en context

Naar aanleiding van de troebelen in het midden van de 16de eeuw wordt tussen 1567 en 1570 onder het bewind van Filips II en de hertog van Alva aan de zuidzijde van de stad een citadel toegevoegd aan de Spaanse omwalling. Dit immens vijfhoekig bouwwerk besloeg ongeveer de volledige oppervlakte van het huidige Zuid. Eeuwenlang bepaalde het bouwwerk het stadsbeeld en ook de geschiedenis van Antwerpen.

In 1868 was de militaire rol van de citadel uitgespeeld en werd deze, samen met de omwalling afgebroken. Enkele jaren later bleef er bovengronds geen spoor meer over van het gebouw en werden de gronden verkaveld.

Slechts één relict van dit gigantisch bouwwerk bleef bewaard: een 17de-eeuwse siervaas in blauwe hardsteen die destijds het geometrische middelpunt van de vijfhoek aanduidde, de locatie waar in de 16de eeuw het standbeeld van Alva stond. De vaas bleef als bij wonder intact tijdens de drie wekende durende belegering door Franse troepen in 1832, waarbij het inwendige van de citadel bijna volledig in puin geschoten werd.

Als enige tastbare herinnering aan de citadel kreeg de vaas een plaats in het Museum voor Oudheden, dat in 1864 in het Steen ingericht werd. Na de oprichting van het Nationaal Scheepvaartmuseum in 1952 leidde de ooit iconische vaas een sluimerend bestaan in verschillende depots en geraakte in de vergetelheid. Tijdens de inventarisatie van het onroerenderfgoeddepot werd de vaas, samen met het voetstuk, opnieuw geïdentificeerd.

De siervaas bestaat uit twee delen, namelijk een gesloten cuppa en een voetstuk, samen 116 cm hoog, en heeft een maximale diameter van 92 cm.

Argumentatie

De historische betekenis van de Antwerpse citadel is bijzonder groot. Een verwijzing naar dit uitzonderlijk vestingbouwkundig werk verdient het om een plaats te krijgen in de publieke ruimte. De teruggevonden siervaas, als enig overgebleven relict van dit bouwwerk, vormt hiervoor een goede aanleiding.

Op het voorplein van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, nabij de hoek van de Leopold de Waelplaats met de Beeldhouwersstraat, is een lege sokkel beschikbaar met de geschikte afmetingen om de siervaas veilig op te stellen en tot haar recht te laten komen. Deze locatie situeert zich vlakbij het historische middelpunt van de verdwenen citadel, de oorspronkelijke locatie van de vaas.

Door dit object opnieuw een plaats in de openbare ruimte te geven wordt het geactiveerd in plaats van passief bewaard te blijven in het stedelijk onroerenderfgoeddepot. In het kader van een verantwoord collectiebeheer wordt het object momenteel gerestaureerd.

Beleidsdoelstellingen

7 - Bruisende stad
2BRS02 - Erfgoed
2BRS0202 - Herinneringscultuur

Besluit

Het college van burgemeester en schepenen beslist:

Artikel 1

Het college keurt de plaatsing van de uit de citadel afkomstige siervaas op de lege sokkel op het voorplein van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten goed.

Artikel 2

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen.