Op 3 april 2020 (jaarnummer 3084) gaf het college, in overeenstemming met de beheersovereenkomst, de opdracht aan AG Vespa voor de begeleiding van een lijst van stadsprojecten, waaronder het project Spoorpark Draakplaats - Luitenant Naeyaertplein.
Op 24 augustus 2020 werd de ontwerpopdracht voor het Spoorpark door het directiecomité van AG Vespa gegund aan Stramien cvba.
Op 19 april 2021 keurde het directiecomité van AG Vespa de gunning van de raamovereenkomst "ontwerp- en studiebureau publieke ruimte” goed.
Op 13 mei 2022 (jaarnummer 3366) gaf het college goedkeuring aan het voorontwerp Spoorpark Draakplaats - Luitenant Naeyaertplein, eerste uitvoeringsfase van de publieke ruimte.
Op 11 februari 2022 (jaarnummer 1220) keurde het college de projectenlijst voor de Kopenhagensubsidie fietsinfrastructuur goed. Het Spoorpark tussen Draakplaats Luitenant Naeyaertplein is als een bovenlokaal project opgenomen in de projectenlijst met een geraamd fietsaandeel van 1.470.000 euro en een subsidiabel deel van 30% of 490.000 euro.
Op 3 juli 2023 keurde het directiecomité van AG Vespa de gunning van een bijkomende studieopdracht aan Stramien cv goed voor het ontwerp van de publieke ruimte van het Spoorpark, inclusief de heraanleg van het openbaar domein van de Fonteinstraat, tussen Luitenant Naeyaertplein tot de parking van het zwembad Plantin Moretus. De opdracht werd gegund op het raamcontract ontwerp- en studiebureau publieke ruimte.
Op 6 november 2023 (district Antwerpen - jaarnummer 598) en op 7 november 2023 (district Borgerhout - jaarnummer 222) keurden de districtscolleges van Antwerpen en Borgerhout de tweede fase van het voorontwerp voor het Spoorpark, wat betreft het lokaal openbaar domein, goed.
Op 24 november 2023 (jaarnummer 8268) gaf het college goedkeuring aan het voorontwerp Spoorpark Draakplaats - Luitenant Naeyaertplein, tweede fase van de publieke ruimte.
Op 2 februari 2024 (jaarnummer 781) keurde het college de indiening van het projectvoorstel "Spoorpark tussen Draakplaats en Luitenant Naeyaertplein" in het EFRO-programma 2021-2027 goed. Op 18 april 2024 werd het EFRO-project "2041 - Spoorpark tussen Draakplaats en Luitenant Naeyaertplein" goedgekeurd door de Beheersautoriteit EFRO. De EFRO-steun bedraagt maximaal 1.681.726,48 euro en maximaal 40 % van de aanvaarde subsidiabele EFRO-projectuitgaven, geraamd op 4.204.316,20 euro.
Op 9 september 2024 (district Antwerpen - jaarnummer 560) en op 10 september 2024 (district Borgerhout - jaarnummer 194) keurden de districtscolleges van Antwerpen en Borgerhout het definitief ontwerp voor het Spoorpark goed wat betreft het lokaal openbaar domein.
Met de collegebeslissing van 12 mei 2017 (jaarnummer 4463) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 11 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.
In het gemeenteraadsbesluit van 31 mei 2021 (jaarnummer 309) werden de bovenlokale straten en pleinen vastgelegd. Ontwikkelingen (nieuw openbaar domein) en mobiliteit en verkeersmaatregelen blijven een bevoegdheid van het college.
Op 25 november 2019 (jaarnummer 652) keurde de gemeenteraad de beheersovereenkomst 2019-2024 tussen de stad Antwerpen en AG Vespa goed. Artikel 6 - 4.4 bepaalt dat AG Vespa publiek domein kan (laten) realiseren. De opdracht aan AG Vespa betreft het plaatsen en uitvoeren van de overheidsopdrachten in eigen naam en voor rekening van de stad Antwerpen. De beleidsbeslissing omtrent het realiseren van het publiek domein ligt bij de stad Antwerpen. De stad Antwerpen legt hierbij tevens het projectbudget vast.
Het projectgebied van het Spoorpark omvat nieuw openbaar domein, op de terreinen van Infrabel, dat bevoegdheid is van het college. Daarnaast omvat het projectgebied van voorliggende fase de heraanleg van bestaand lokaal openbaar domein, ter plaatse van de open ruimte aan weerszijden van de Plantin en Moretuslei, dat bevoegdheid is van de districten: district Borgerhout ten noorden en district Antwerpen ten zuiden van de Plantin en Moretuslei.
Opdracht
De ontwerpopdracht voor het Spoorpark bestaat uit volgende onderdelen:
Voorliggend definitief ontwerp omvat de verdere uitwerking van zowel de eerste als de tweede fase van het voorontwerp in één totaalontwerp voor het volledige projectgebied.
Definitief ontwerp publieke ruimte - wijzigingen ten aanzien van het voorontwerp
Zone 1 - Helling Draakplaats
Het ontwerp van de kasseihelling "Omheining der Statie van Borgerhout", dat deel uitmaakt van een beschermd stadsgezicht, bleef grotendeels ongewijzigd. In overleg met Agentschap Onroerend Erfgoed werd onder de waterspuwers van het spoorviaduct een infiltratiezone met kiezels geïmplementeerd om vervuiling van de bakstenen muur door opspattend water te vermijden.
Zone 2 - Buik van het park
Het beplantingsplan voor het park werd verder verfijnd. Hierbij werd zowel rekening gehouden met de aanbevelingen die door Natuurpunt werden geformuleerd op basis van de door hen uitgevoerde biomonitoring, als met de opmerkingen in functie van groenbeheer en -onderhoud. Overal in het park wordt, in functie van het toekomstig beheer, gebruik gemaakt van zo veel mogelijk standaard elementen uit de straatmeubilaris, met aanpassing waar nodig (bijvoorbeeld het verhogen van standaard leuningen om te voldoen als valbeveiliging).
Zone 3 - Brug Plantin en Moretuslei
In deze zone werd de grootste wijziging doorgevoerd: ter hoogte van de perronzone werd de projectcontour aangepast. Infrabel heeft werken aan de sporen uitgevoerd waarbij ook het merendeel van de nutsleidingen dat in de zone van het Spoorpark liep naar de spoorzijde werd verplaatst. Rekening houdend met de nieuwe ligging van de hoogspanningslijn, waarvan de verplaatsing noodzakelijk was om niet in conflict te komen met de fietshelling richting Luitenant Naeyaertplein, diende de projectgrens aan de spoorzijde te worden aangepast. Hierdoor kan enkel perron 1 behouden blijven; perron 2 vervalt. De verdiepte zone – de vroegere spoorwegbedding – tussen perron 1 en het nieuwe hek naast de spoorweg wordt ingericht als een verdiepte tuin met “macho” beplanting en ballastkeien die aansluiten bij het spoordomein.
Voor de historische perronluifel op perron 1 werd een restauratiedossier opgestart.
Zone 4 – Maaiveld rondom station Oost (district Antwerpen)
Het ontwerpvoorstel uit de tweede voorontwerpfase werd herwerkt. Het aantal parkeerplaatsen werd geoptimaliseerd door een compacte pocketparking in te richten met één in-en uitrit naar Plantin en Moretuslei. Hierdoor worden er in totaal 15 parkeerplaatsen gerealiseerd (ten opzichte van negen parkeerplaatsen in het voorontwerp). De zone voor het voormalige station Oost wordt maximaal onthard en vergroend. Voor de hulpdiensten is een opstelzone voorzien aan de voorzijde van het stationsgebouw. De positie van de bomen is afgestemd op de bereikbaarheid van het gebouw bij brandweerinterventies, zodat ook een eventuele toekomstige ontwikkeling van het stationsgebouw niet wordt gehypothekeerd.
Zone 5 - Maaiveld Fonteinstraat ter hoogte van het zwembad (district Borgerhout)
Het ontwerp van de helling vanaf Luitenant Naeyaertplein werd verder verfijnd. Omdat ook de Fonteinstraat naast het zwembad in helling wordt aangelegd werden de nodige aanpassingen aan de gevel van het zwembad (aanpassing van de raamopeningen in de zijgevel) in kaart gebracht. Voor de fietsenstalling aan het zwembad wordt een nieuwe luifel voorzien met standaard elementen uit de straatmeubilaris. De positionering van spelelementen en speeltoestellen werd grondig afgestemd met de stedelijke speelcel en de raamcontractant voor risicoanalyses van speelinfrastructuur.
Vervolgfase
In samenwerking met de dienst Stadsontwikkeling/Klimaat en Leefmilieu werken we verder aan de integratie van de stadswaterleiding binnen het projectgebied van het Spoorpark. RE-ST architectenvennootschap werkt in opdracht van AG Vespa aan het ontwerpdossier voor de renovatie van de perronluifel op perron 1. Om de in het park aanwezige Brosselloods te renoveren tot een polyvalent gebouw wordt eveneens een ontwerpopdracht opgestart.
Deze onderzoeken verlopen parallel aan de verdere uitwerking van de publieke ruimte en krijgen door de nodige afstemming en wisselwerking een doorvertaling in het uitvoeringsdossier van het Spoorpark.
Timing
In het najaar van 2024 worden de vergunningsaanvraag en het aanbestedingsdossier voorbereid.
Onder de dwingende voorwaarde dat Infrabel begin 2025 het terrein heeft verlaten en een gebruiksrecht voor de terreinen door de stad Antwerpen verworven is, wordt de aanbestedingsprocedure begin 2025 opgestart met het oog op de start van de uitvoering in september 2025.
De resultaten van de wijkbevragingen uit eerdere ontwerpfases werden verwerkt in voorliggend definitief ontwerp.
Na goedkeuring van de tweede fase van het voorontwerp werden de herwerkte plannen op 11 december 2023 tijdens een fysiek infomoment in het Scoutshuis voorgesteld aan de buurt.
Het aangepaste ontwerp van de zone naast het zwembad, waardoor meer bomen op de spoorwegberm behouden kunnen blijven en de toegang tot het zwembad wordt verbeterd, werd positief onthaald. Voor de zone rondom het voormalige station Oost werd door de buurtbewoners gevraagd om bij een toekomstige herontwikkeling van het stationsgebouw zeker een nieuwe parktoegang te voorzien.
Daarnaast werden tijdens het ontwerptraject ook overlegmomenten georganiseerd met de stakeholders van verschillende stadsdiensten, Natuurpunt en Agentschap Onroerend Erfgoed. Het ontwerp van het park werd afgestemd op de parallel lopende studies voor de restauratie van de perronluifel en de uitgevoerde haalbaarheidsstudie om de in het park aanwezige Brosselloods te renoveren tot een polyvalent gebouw.
Indien een akkoord wordt bekomen met NMBS over de verwerving van de bermen achter de tuinen van de Tweelingenstraat, zal met de aanpalende bewoners rechtstreeks worden overlegd over de afsluiting tussen hun tuinen en het Spoorpark.
Het totale investeringskrediet voor het project Spoorpark - Draakplaats/Luitenant Naeyaertplein is 4.681.767,12 EUR inclusief btw en 10% onvoorziene omstandigheden.
In het meerjarenplan 2020-2025 van de stad Antwerpen is 4.681.767,12 EUR inclusief btw beschikbaar voor het project Spoorpark - Draakplaats/Luitenant Naeyaertplein op volgende boekingsadressen:
Het project wordt gesubsidieerd door het Vlaamse Stadsvernieuwingsfonds opgenomen in het meerjarenplan 2020-2025 van de stad Antwerpen op het boekingsadres: SBT11100/INTERN/2100-2200-2300-2400-2500-2600/5291630000/150300/2WNS020201PA3715/2SA050610.
AG Vespa voert de opdracht uit in eigen naam en voor rekening van de stad Antwerpen.
Het coördinatieoverleg openbaar domein geeft gunstig advies op het voorontwerp van het Spoorpark op voorwaarden dat:
Het college keurt het definitief ontwerp Spoorpark Draakplaats - Luitenant Naeyaertplein goed.