Terug
Gepubliceerd op 23/09/2024

2024_CBS_07493 - District Berchem. Posthofbrug, Roderveldlaan, Arbeidersstraat - Fietsbrug fietsostrade F1. SWPR13852 – Voorontwerp. Projectnota - Goedkeuring

college van burgemeester en schepenen
vr 20/09/2024 - 09:00 Stadhuis
Goedgekeurd

Samenstelling

Aanwezig

Bart De Wever, burgemeester; Koen Kennis, schepen; Jinnih Beels, schepen; Annick De Ridder, schepen; Nabilla Ait Daoud, schepen; Karim Bachar, schepen; Peter Wouters, schepen; Elisabeth van Doesburg, schepen; Erica Caluwaerts, schepen; Tatjana Scheck, schepen; Sven Cauwelier, algemeen directeur

Secretaris

Sven Cauwelier, algemeen directeur

Voorzitter

Bart De Wever, burgemeester
2024_CBS_07493 - District Berchem. Posthofbrug, Roderveldlaan, Arbeidersstraat - Fietsbrug fietsostrade F1. SWPR13852 – Voorontwerp. Projectnota - Goedkeuring 2024_CBS_07493 - District Berchem. Posthofbrug, Roderveldlaan, Arbeidersstraat - Fietsbrug fietsostrade F1. SWPR13852 – Voorontwerp. Projectnota - Goedkeuring

Motivering

Aanleiding en context

De fietsostrade F1 (Antwerpen-Mechelen) kent een intensief gebruik. Om de doorstroming, de veiligheid en de aantrekkelijkheid verder te garanderen en verbeteren wordt een ongelijkgrondse kruising van de Arbeidersstraat gerealiseerd in samenwerking tussen stad en Lantis.

Lantis en stad stelden studiebureau Arcadis aan om het ontwerp op te maken. Naast Lantis en stad worden ook het district Berchem, het gewest (Agentschap Wegen en Verkeer, Agentschap Natuur en Bos), De Lijn, de provincie, Infrabel, Waterlink en Natuurpunt vzw bij deze studie betrokken. 

De stad Antwerpen staat in voor beheer en onderhoud van de fietspaden op haar grondgebied. De bijkomende fietsinfrastructuur zal dus eigendom worden van de stad en door de stad worden beheerd en onderhouden.

Op 14 juli 2023 werd de startnota goedgekeurd door de projectstuurgroep. Op 1 december 2023 (jaarnummer 8599) keurde het college het conceptontwerp goed en op 19 december 2023 (jaarnummer 72) adviseerde districtsraad Berchem gunstig onder voorwaarden. 

Op 18 december 2023 (jaarnummer 816) keurde de gemeenteraad de uitvoeringsovereenkomst goed tussen stad en Lantis, samen met de delegatie aan het college van de bevoegdheid voor het vaststellen van de plaatsingsprocedure en het vaststellen van de voorwaarden van overheidsopdrachten voor dit project. Met deze overeenkomst werd de stad tevens medeopdrachtgever van studiebureau Arcadis. Stad en Lantis staan elk in voor de helft van alle project- en studiekosten.

Op 2 februari 2024 (jaarnummer 782) keurde het college de aanvraag goed van subsidies vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Deze subsidies werden intussen ook toegekend (een overeenkomst tussen stad, Lantis en EFRO is in opmaak).

Op 9 februari 2024 (jaarnummer 1140) legde het college de nodige budgetten vast voor de studieopdracht van dit project.

Op 2 september 2024 werd het voorontwerp ter advies voorgelegd aan het coördinatieoverleg openbaar domein.

Op 5 september 2024 werd de projectnota voorwaardelijk goedgekeurd door de projectstuurgroep

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling (afdeling Mobiliteit) legt nu het voorontwerp ter goedkeuring voor aan het college. 

Regelgeving: bevoegdheid

Met de collegebeslissing van 12 mei 2017 (jaarnummer 4463) werden de bevoegdheden van de districtscolleges vastgelegd. Artikel 11 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.
In het gemeenteraadsbesluit van 31 mei 2021 (jaarnummer 309) werden de bovenlokale locaties gecoördineerd. Posthofbrug en Roderveldlaan zijn bovenlokale straten
Het college is bevoegd voor bovenlokale straten en bovenlokale budgetten. Brugconstructies blijven een bovenlokale bevoegdheid.

Argumentatie

De fietsbrug over de Arbeidersstraat wordt 6m breed, inclusief schrikstroken ten opzichte van de balustrade, exclusief constructie. Het traject sluit zo dicht mogelijk aan bij de treinsporen, gaat achter de bestaande volkstuinen door en buigt dan af naar de Posthofbrug, met een tweede brug over het natuurgebied en de aansluiting van het Ringfietspad heen. Parallel blijft er zowel ten noorden als ten zuiden van het kruispunt ook een lokaal fietspad, dat de aansluiting verzorgt met de dwarsende Arbeidersstraat en Karel Coggestraat.

Het projectgebied omvat het gebied tussen de straat en de spoorweg, vanaf de aansluiting bovenaan de Posthofbrug tot de aanlanding ten zuiden van de Arbeidersstraat. Hierbij wordt ook de rijweg van de as Posthofbrug – Roderveltlaan gedeeltelijk westwaarts geschoven, dus ook de noordwaartse rijweg en een deel van de westelijke straatzijde wordt mee aangepast. 

Het conceptontwerp van 14 juli 2023 werd verder afgestemd met de betrokken partijen, en uitgewerkt tot voorontwerp en projectnota

Ten opzichte van het goedgekeurde concept werden de volgende wijzigingen verwerkt in het voorontwerp dat  ter goedkeuring voorligt: 

  • Verdere verfijning ontwerp wegenis, zowel voor fietsers als voetgangers en gemotoriseerd verkeer, in uitgebreide afstemming met de betrokken partijen. De in de conceptfase verzamelde opmerkingen werden verwerkt;
  • Studie naar eisen en mogelijke oplossingsrichtingen qua infiltratie en/of buffering van hemelwater en overstromingswater: Enerzijds zijn er eisen vanuit de gewestelijke hemelwaterverordening, anderzijds bevindt het projectgebied zich in een overstromingsgevoelig gebied, en moeten ophogingen (vb. taluds) in dit gebied worden gecompenseerd, in principe door bovengrondse infiltratie- en buffervoorzieningen.
  • Afstemming met bestaande rioleringen en drinkwaterleidingen: In het projectgebied liggen belangrijke ondergrondse infrastructuren die niet mogen beschadigd of gehinderd worden. Om die reden zal Water-link een van de drinkwaterleidingen verleggen en een tweede leiding verstevigen. Dit heeft impact op het naastgelegen natuurgebied en op de omgevingsvergunning maar heeft weinig of geen impact op het ontwerp. Sowieso moeten deze werken uitgevoerd zijn alvorens de werken aan de fietsbruggen en fietspaden kunnen starten in deze zone. De uitvoering van deze zeer specifieke werken aan de drinkwaterleidingen wordt uitgevoerd door een aannemer bepaald door Water-link. 

Een overeenkomst met Water-link is in opmaak. Ook overeenkomsten met Infrabel (deels grondeigenaar), AWV (deels grondeigenaar) en Natuurpunt (deels beheerder) zijn in opmaak.

Volgende onderdelen zijn nog niet vastgelegd in het voorliggende voorontwerp en vragen dus nog verdere aandacht bij de verdere uitwerking tot definitief ontwerp:

  • Kunstwerken (bruggen, landhoofden, keermuren, balustrades, verlichting, …): deze objecten zijn nog niet verder uitgewerkt qua vormgeving en uitzicht. De relevante afdelingen zullen hier vanzelfsprekend nauw bij betrokken worden.
  • Hemelwaterinfiltratie: conform de gewestelijke verordening dient het hemelwater maximaal geïnfiltreerd (of uitzonderlijk gebufferd) te worden binnen het projectgebied. Bovendien vormt het projectgebied een overstromingsgevoelige locatie, dus ophogingen van het maaiveld moeten eveneens gecompenseerd worden dmv extra buffervolume. Gezien de grote volumes (circa 220 m³) zal er hoe dan ook een deel ondergrondse buffercapaciteit nodig zijn. Doel/eis is echter maximaal bovengronds. Resultaten van het grondwateronderzoek laten op zich wachten en zijn medebepalend.
     Momenteel zijn er nog verschillende scenario’s om hier mee om te gaan. In de voorgelegde plannen is een scenario getekend met gracht onderaan het talud, maar dit kan nog niet worden beslist.
  • Ontwerp cluster volkstuinen: De volkstuinsite wordt opnieuw aangelegd na de werken aan de fietsbrug. De betrachting is minstens evenveel (iets kleinere) volkstuinen te realiseren als in de huidige toestand. Het ontwerp is momenteel nog in uitwerking, en is mede afhankelijk van de noden/mogelijkheden qua hemelwaterinfiltratie. In scenario 1 qua hemelwater, kan niet het gevraagde aantal volkstuinen gerealiseerd worden. Een ander scenario/tussenoplossing qua hemelwater wordt onderzocht.

Het uitgewerkte voorontwerp werd op 2 september 2024 voorgelegd ter advies aan het coördinatieoverleg openbaar domein.

Op 5 september 2024 werd het voorontwerp in een projectnota voorgelegd aan de projectstuurgroep. De projectstuurgroep adviseerde de projectnota gunstig met enkele opmerkingen en voorwaarden. De opmerkingen en voorwaarden worden verwerkt bij de verdere uitwerking tot definitief ontwerp.

Planning

  • Goedkeuring definitief ontwerp: najaar 2024 
  • Indienen omgevingsvergunning: eind 2024 
  • Aanbestedingsprocedure: midden 2025 
  • Start der werken: oktober 2025 
  • Duur der werken: 24 maanden.

Algemene financiële opmerkingen

Het nodige budget wordt - gespreid over verschillende budgetjaren 2024, 2025, 2026 en 2027 - beschikbaar gesteld op 5153000000/228/2LMS010402M03198/2SA020200.
Voor dit project werd door Lantis en stad Antwerpen samen een subsidie verkregen vanuit EFRO (maximaal 40% tot een bedrag van 1,8 miljoen euro).
Voor dit project zal door stad Antwerpen ook een aanvraag worden ingediend voor subsidies vanuit het fietsfonds (100% van het resterende bedrag, voor het stadsaandeel)

Adviezen

Coördinatieoverleg Openbaar Domein, advies van 2 september 2024 Gunstig onder voorwaarden

Het coördinatieoverleg openbaar domein geeft gunstig advies op het voorontwerp, op voorwaarde dat volgende opmerkingen worden verwerkt bij opmaak definitief ontwerp:

  • De verdere uitwerking van keermuren, brug, balustrade, landhoofden, verlichting, … dient te gebeuren in nauwe afstemming met de stadsdiensten, o.a. qua beeldkwaliteit en gebruikswaarde.
  • Bij het verdere ontwerp van de volkstuinsite moet gezocht worden naar een concept met een maximum aantal tuinen in combinatie met de nodige maatregelen qua hemelwaterinfiltratie. Het ontwerp voorziet een veilige ontsluiting voor de tuinders, de laad- en losbewegingen en de passanten/fietsers. Er wordt onderzocht of de site ook doorwaardbaar kan zijn voor derden. De indeling en ontsluiting van de volkstuinsite moet verder uitgewerkt worden in afstemming met de keuze/eisen qua infiltratiemaatregelen (gracht, …). Een gedeelte van het opgevangen hemelwater dient geschikt te worden gemaakt voor hergebruik bij de bevloeiing van de tuinen. Ook het hemelwater van eventuele bebouwing (bergingen, …) op de site wordt maximaal opgevangen ifv hergebruik. Om zeker te zijn van voldoende watervolume wordt gevraagd ook zowel een grondwater aansluiting te blijven voorzien, als een punt voor leidingwater.
  • Er wordt onderzocht, in afstemming met de provincie, of de fietsaansluitingen onderaan de Posthofbrug en onderaan de nieuwe zuidelijke helling iets compacter en daardoor leesbaarder gemaakt kunnen worden. 
  • De asverschuivingen van de rijbaan zijn na te kijken en waar nodig te optimaliseren. Ook schrikafstanden, opstelruimte, markeringen, blindengeleiding, verkeerslichten, boomkeuze, etc. verder te optimaliseren en af te stemmen met de stadsdiensten aangaande uitvoeringsdetaillering. 
  • Het kruispunt Arbeidersstraat wordt maximaal verder geoptimaliseerd ifv veiligheid van voetgangers, fietsers en gemotoriseerd verkeer, in afstemming met de stadsdiensten.
  • Het (dubbelzijdige) velostation is te herbekijken samen met L&L zone tuinders en nieuwe locatie toegang volkstuinsite.
  • Rekening houden met de noden qua onderhoud (maaien, strooien, reinigen, …) zoals gewicht en afmetingen van onderhoudswagens, vb ifv maaien talud.
  • De voorziene bomen dienen voldoende ondergrondse en bovengrondse ruimte te hebben, en de groeiplaatsverbeteringen te krijgen die nodig zijn, in nauwe afstemming met SB/Groen.
  • Bij de aansluiting op de bestaande toestand van de Roderveldlaan worden enkel bomen voorzien indien dit past in een toekomstbestendig straatprofiel. In afwachting wordt deze aansluiting beter voorzien met belijning.
  • Bestek opmaken in overleg met de betrokken stadsdiensten.
Projectstuurgroep, advies van 5 september 2024 Gunstig onder voorwaarden

Op 5 september 2024 werd het voorontwerp in een projectnota voorgelegd aan de projectstuurgroep. De projectstuurgroep adviseerde de projectnota gunstig met enkele opmerkingen en voorwaarden. De opmerkingen en voorwaarden worden verwerkt bij de verdere uitwerking tot definitief ontwerp.

 Volgende opmerkingen en voorwaarden werden ontvangen:

  • Water-link: Een gracht boven de leiding is niet toegestaan. De gracht moet op een bepaalde afstand zitten zodat de leiding toegankelijk is voor herstellingen. > Er wordt een nieuwe locatie gezocht voor een gracht of infiltratiezone. > Dit wordt verwerkt bij opmaak DO. 
  • Ook de halte Posthofbrug dient uitgewerkt te worden als toegankelijke halte. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
  • Infrabel: 
    1. De afwatering van het fietspad dient steeds weg van het spoor te worden georganiseerd. Door de verhoging van de berm voor het fietspad ter hoogte van de landhoofden van de Arbeidersstraat kan de waterhuishouding van de spoorlijn niet gegarandeerd worden. Er dienen hier maatregelen voorzien te worden om de waterhuishouden van de spoorlijn te garanderen (grachten, afwateringsbuizen, enz). Deze dienen onderhoudsvriendelijk ontworpen te worden, onderhoud buiten de afsluitingen zal ten laste van de initiatiefnemer zijn. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    2. De taluds van het spoorweglichaam zijn steeds ontworpen op een helling 6/4 volgens de typeprofielen uit de bundels van Infrabel. Het steiler profileren van de taluds is zonder maatregelen niet toegestaan. > Er wordt onderzocht of een helling 6/4 kan worden ingepast, en zoniet worden taludversterkende maatregelen toegepast. Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    3. De afsluiting wordt geplaatst op 4,5m van de buitenste spoorstaaf (zie ook algemene voorwaarden voor het aanleggen van fietspaden naast een spoorlijn). Dit garandeert dat er minder kans is op interactie met installaties van Infrabel maar ook dat de uitvoering van de werken met beperkte maatregelen in kader van spoorwegveiligheid kan worden gerealiseerd. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    4. Het instandhouden van de afvoer van het pompstation (Fruithoflei) dient te worden gegarandeerd. De ligging van deze leiding is niet concreet gekend door Infrabel. Indien deze in conflict komt met project dient deze te worden omgelegd en of versterkt. Het onderhoud en de inspecteerbaarheid van eventuele leidingen en putten mag niet bemoeilijkt worden. > De ligging en staat van deze leiding wordt verder in beeld gebracht. Waar nodig wordt deze omgelegd en/of versterkt. Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    5. Bij opmaak van een bestek dient er verwezen te worden naar de geldende reglementering voor werken naast en op een spoorwegdomein. > Dit wordt verwerkt bij opmaak bestek. 
    6. Na realisatie van deze werken zal Infrabel enkel nog onderhoud voorzien binnen de afsluiting (kant spoor). De bermen aan de kant van de Roderveldlaan worden vanaf start werken onderhouden door de initiatiefnemer. Terreinen van Infrabel die worden ingenomen voor de werken zullen met een precair bezettingscontract worden geformaliseerd. > Onderhoud buiten de afsluiting zal opgenomen worden door stad Antwerpen (intern of extern). Een bezettingscontract wordt opgemaakt. 
  • Stad Antwerpen – team Voedseltuinen:
    1. P21 2.2 Er staat +/- 25-30 tuinen maar er zijn nu 28 tuinen en dit aantal zou minimaal behouden moeten blijven. > Het ontwerp van de voedseltuinsite wordt verder uitgewerkt bij opmaak definitief ontwerp, waarbij getracht wordt minstens 28 tuinen te realiseren. 
    2. P28 3.3 volkstuinen: 
      • Variant 1 voldoet niet aan de vereiste van minimaal 28 tuinen omdat hier maar 26 percelen worden voorzien.
      • Over de grootte van de gemeenschappelijke berging is er op 3/9 nog een overleg, graag willen wij wel dat op alle vaste constructies via een dakgoot en wateropvang ook hier maximaal regenwater kan worden opgevangen.
      • Varianten 2 en 3 zijn voor ons mogelijk opties maar ik lees ook dat beide geen optie zijn als de gracht noodzakelijk is. De gracht maakt dus de varianten met voldoende tuintjes onmogelijk. Graag zoveel mogelijk rekening houden hiermee bij de beslissing omtrent de gracht. Is er nog marge op variant 1 indien de gracht er moet komen om toch tot 28 tuinen te komen? Wat zal uiteindelijk bepalen of de gracht er komt of niet? > Het ontwerp van de voedseltuinsite en de infiltratievoorzieningen wordt verder uitgewerkt bij opmaak definitief ontwerp, waarbij getracht wordt minstens 28 tuinen te realiseren. 
    3. P30 mbt de eisen:
      • Fietsstaanplaatsen mogen ook buiten de tuinzone worden voorzien, de realiteit leert dat mensen hun fiets meenemen tot aan hun perceel en zonder fietsstaanplaats, is er mogelijks meer tuinzone. 
      • Ontmoeting en opbergen: hier ook graag maximaal regenwateropvang voorzien via dakgoten en opvang op de vaste constructies. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    4. Naast een zo groot mogelijke opvangbassin van regenwater, moet er een alternatief voorzien worden voor water in droge periodes waarbij het regenwater niet voldoende is. Zowel het gebruik van grondwater als leidingwater kent nadelen maar zijn voorlopig de alternatieven op regenwater. Bijgevolg stellen wij voor om zowel een grondwater aansluiting te blijven voorzien (nu reeds aanwezig in principe), als een punt voor leidingwater. Kan dit binnen het budget voorzien worden? Hierdoor is de site het meest voorbereid op evoluties omtrent het gebruik van grond- en leidingwater. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
  • Stad Antwerpen – Stadsontwikkeling en Stadsbeheer:
    1. Bij de verdere uitwerking van keermuren, brug, balustrade, landhoofden, verlichting, … is veel aandacht en afstemming nodig, o.a. qua beeldkwaliteit. > Bij uitwerking van de kunstwerken in fase definitief ontwerp worden de stadsdienst nauw betrokken. 
    2. De indeling en ontsluiting van de volkstuinsite moet nog aangevuld worden, in afstemming met de keuze qua infiltratiemaatregelen (gracht, …). > Het ontwerp van de voedseltuinsite en de infiltratievoorzieningen wordt verder uitgewerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    3. De fietsaansluitingen onderaan de Posthofbrug en onderaan de nieuwe zuidelijke helling kunnen mogelijk wat compacter en daardoor leesbaarder gemaakt worden. Hierover zal stad verder afstemmen met provincie. > Stad Antwerpen stemt hierover af met provincie. Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    4. De asverschuivingen van de rijbaan lijken niet helemaal conform voor 50 km/uur. Na te kijken en waar nodig te optimaliseren. Ook schrikafstanden, opstelruimte, markeringen en blindengeleiding verder te optimaliseren. > Dit wordt nagekeken en verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    5. Het (dubbelzijdige) velostation staat dicht bij de rijweg, dit is niet veilig. Te herbekijken samen met L&L zone tuinders en nieuwe locatie toegang volkstuinsite. > Er wordt een betere inpassing gezocht van het velostation, in combinatie met bushalte en laden en lossen. Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    6. Rekening houden met gewicht en afmetingen van onderhoudswagens, vb ifv maaien talud. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
    7. Verder afstemmen qua keuze en detaillering van bomen en groenzones. > Dit wordt verwerkt bij opmaak definitief ontwerp. 
  • Natuurpunt:
    1. Natuurpunt Antwerpen Stad kan voorwaardelijk haar goedkeuring geven aan de finale projectnota. De voorwaardelijkheid is gelinkt aan het toevoegen van de zin bij punt "2.4 Zilverbeek": “Bovendien voedt een deel van dit drainagewater de vijver van het natuurreservaat Wolvenberg en is de continuïteit van die aanvoer belangrijk om de natuurwaarden van die beschermde waterpartij te vrijwaren.”  > Deze zin wordt alsnog toegevoegd in de projectnota. 
    2. het toevoegen als bijlage van de problematiek rond de waarschijnlijke niet-vergunbaarheid van de waterleidingswerken wegens de type 4-bescherming als natuurreservaat. Dit lijkt me toch geen detail en de voorgestelde oplossing van het probleem lijkt me best te worden opgenomen bij de projectnota. > Voor de bouw van de fietsbrug is een verplaatsing nodig van een drinkwaterleiding door Water-link, tot in het aangrenzende natuurreservaat. Om deze verplaatsing te kunnen realiseren moet het statuut van het natuurreservaat plaatselijk en tijdelijk gewijzigd worden. Deze procedure wordt in gang gezet en nauw opgevolgd, teneinde het project te kunnen realiseren met zo min mogelijk impact op het natuurreservaat. 

Beleidsdoelstellingen

2 - Leefbare en mobiele stad
2LMS01 - Mobiliteit
2LMS0104 - Regulier
2LMS010402 - Multimodale knooppunten en netwerken (heraanleg van bovenlokale wegen en fietswegen)

Besluit

Het college van burgemeester en schepenen beslist:

Artikel 1

Het college keurt het voorontwerp van 23 augustus 2024 goed voor een nieuwe fietsbrug langs de fietsostrade F1 ter hoogte van de Arbeidersstraat, district Berchem.

Artikel 2

Het college neemt kennis van de Projectnota van 8 augustus 2024 voor een nieuwe fietsbrug langs de fietsostrade F1 ter hoogte van de Arbeidersstraat, district Berchem.

Artikel 3

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen.

Artikel 4

Het college geeft opdracht aan:

diensttaak
SW/PR/Adm
voorontwerp voor kennisneming voorleggen aan districtscollege Berchem
AG Vespaonderhandelingen opstarten met Infrabel en AWV voor het vrijmaken en verwerven en/of in gebruik krijgen van de nodige gronden voor de realisatie van de nieuwe fietsverbinding



Bijlagen

  • 30129535_Fietsbrug F1_Projectnota_Versie D.docx
  • B31_Fietsbrug_Arbeidersstraat_screening_RWA_v3.pdf
  • B41_Wegenisplan.pdf
  • B42_Dwarsprofielen.pdf
  • B43_Dwarsprofielen extra.pdf
  • B44_Lengteprofiel.pdf
  • 20240902_13852_COD_VO.pptx