Op 17 december 2007 (jaarnummer 2551) keurde de gemeenteraad de oprichting van de Beleidsadviesraad Detailhandel en Horeca goed.
Op 26 april 2012 (jaarnummer 244) keurde de gemeenteraad het Gemeentelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) Binnenstad goed.
Op 8 juli 2022 (jaarnummer 5760) keurde het college het principebesluit over de opstart van de actualisatie van het horecabeleidsplan goed.
Op 26 juni 2023 (jaarnummer 349) keurde de gemeenteraad het horecabeleidsplan detailhandel en horeca goed.
Op 29 april 2024 (jaarnummer 278) keurde de gemeenteraad het algemeen reglement privatieve inname openbaar domein door middel van een horecaterras ten behoeve van een horecazaak goed.
De Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), in het bijzonder artikel 4.3.1, §2, stelt dat het vergunningverlenende bestuursorgaan bij de beoordeling de overeenstemming van een vergunningsaanvraag met de goede ruimtelijke ordening, beleidsmatig gewenste ontwikkelingen in rekening kan brengen.
In de omzendbrief “gemeentelijke beleidsmatig gewenste ontwikkelingen in de beoordeling van stedenbouwkundige en verkavelingsaanvragen in graad van beroep” van de provincie Antwerpen, departement ruimte, erfgoed en mobiliteit - dienst stedenbouwkundige beroepen, geeft de deputatie aan onder welke voorwaarde zij als beroepsinstantie rekening kan houden met beleidsmatige gewenste ontwikkelingen bij de beoordeling van stedenbouwkundige en verkavelingsaanvragen in graad van beroep.
De Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) bevat geen specifieke bepalingen rond de bevoegdheid voor de opmaak van een ‘beleidsmatig gewenste ontwikkeling’. Niettemin bestaat de aanbeveling dat de gemeenteraad een document dat als ‘beleidsmatig gewenste ontwikkeling’ zal worden toegepast, vaststelt en dat dit kenbaar wordt gemaakt aan de bevolking (Provinciale omzendbrief ‘gemeentelijke beleidsmatig gewenste ontwikkelingen bij de beoordeling van omgevingsvergunning- en verkavelingsaanvragen door deputatie’ van september 2020).
De Stad Antwerpen is de grootste horecastad van Vlaanderen en dit met meer dan 3500 horecaondernemingen. De groei van de horecaondernemingen blijft toenemen. De stad Antwerpen ambieert in haar bestuursakkoord 2019-2024 een verstandig vergunningenbeleid waar ondernemers de vrijheid krijgen om te ondernemen en hen te begeleiden naar locaties ter bevordering van dergelijke kernclustering (nummer 387).
Het woord ‘horeca’ staat voor hotels, restaurants en cafés. De focus ligt in deze context evenwel op ‘reca’.
Het Gemeentelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) Binnenstad laat in principe reca op het gelijkvloers van ieder perceel toe. Bepaalde straten zijn aangeduid met een overdruk ‘reca’. In dat geval is reca ook toegelaten in de kelder en op de 1ste verdieping.
Sedert 15 juli 2024 is de nieuwe bouwcode van kracht. In artikel 7, §1 staan voorschriften rond de verweving van functies waarbij in de toelichtende nota het ‘agent of change-principe’ werd opgenomen:
“Een te grote mix van verschillende functies, de impact van één nieuwe functie of een te grote concentratie van één bepaalde functie kan voor conflicten en overlast zorgen, wat de stad wil voorkomen.
Een functie kan bijvoorbeeld overlast veroorzaken door geluidsproductie, milieuhinder, parkeerdruk, het overmatig genereren van verkeer, laden en lossen en/of storende dag- of nachtactiviteiten, de afname van de beeldkwaliteit, privacy- en inkijkproblemen, en dergelijke meer.
Actoren die nieuwe ontwikkelingen wensen, moeten ook rekening houden met de bestaande toestand. Ze moeten zelf investeren en communiceren om hun ontwikkeling leefbaar te maken en de combinatie met de bestaande toestand te garanderen.
Als men bijvoorbeeld woningen wil bouwen in een gebied met nachtelijke uitbating, dan moeten de toekomstige bewoners en investeerders voldoende geïnformeerd worden over de bestaande toestand en is men verantwoordelijk om maatregelen te nemen om de leefbaarheid in combinatie met de nachtelijke uitbating te garanderen.
(…)”
Middels de administratieve akte met het nummer 008955/24 van 29 maart 2024, de administratieve akte met het nummer 021576/24 van 9 september 2024 en het bijgevoegd rapport ‘Impact horeca op overlast’ geeft de politiezone Antwerpen, wijkwerking regio West, aan dat de leefbaarheid van de wijk Antwerpen Zuid onder druk staat door de aanwezigheid van horeca. Een toename van nieuwe horecaondernemingen gaat gepaard met toenemende overlast gerelateerd aan deze horecaondernemingen. Het gaat daarbij om overlast die rechtstreeks (bijvoorbeeld geluidshinder) of onrechtstreeks (bijvoorbeeld wildplassen) een gevolg is van de aanwezige horeca.
De evolutie van horeca gerelateerde overlast voor de periode van 2012 tot en met 2023 werd in kaart gebracht voor de Leopold De Waelplaats, de Marnixplaats en ruime omgeving. Hieruit blijkt een duidelijke toename inzake horeca gerelateerde overlast in deze zone in de afgelopen jaren. Dit zorgt ervoor dat de druk op de omgeving vergroot en het draagvlak bij omwonenden verkleint.
Met het oog op de versterking van de gevestigde horecasector, gezien het economische en sociale belang ervan, heeft de stad Antwerpen reeds tal van initiatieven genomen zoals onder meer de opmaak van een horecabeleidsplan (jaarnummer 349). In dit plan wordt een plan van aanpak voorzien voor de stad en de sector, worden prioriteiten voor de toekomst gesteld, wordt bekeken waar verbeteringen wenselijk zijn en worden kansen geboden om eventuele noden af te toetsen met de sector.
Antwerpen Zuid is een drukbezocht gebied, maar evengoed een gebied met een hoge woondichtheid. Voor horecaondernemingen is dit een uitdaging gezien zij nood hebben aan ruimte voor terrassen, laad- en losmogelijkheden, parkeermogelijkheden, afvalophaling en toegankelijkheid in het algemeen.
De groei van de horecasector in de wijk Antwerpen Zuid doet een spanningsveld ontstaan. Om de druk te verlagen die de veelvuldige aanwezigheid van horecaondernemingen voor de omgeving Antwerpen Zuid met zich meebrengt, is het belangrijk om aanvragen voor nieuwe vestigingen te toetsen aan de draagkracht van de buurt.
Bij deze afweging is het van belang om de balans te bewaken tussen levendigheid, leefbaarheid en veiligheid. Bij de beoordeling van vergunningsaanvragen voor nieuwe vestigingen zal daarom bij de toetsing aan de goede ruimtelijke ordening, rekening worden gehouden met de precieze locatie waar de horecaonderneming zich wenst te vestigen. Uit de administratieve aktes van politie blijkt alleszins dat een ongecontroleerde groei van horecazaken in woonstraten de leefbaarheid in de omgeving nog meer onder druk zal zetten, wat niet wenselijk is.
Omwille daarvan legt het college onderhavig besluit, waarvan de administratieve aktes met het nummer 008955/24 van 29 maart 2024 en met het nummer 021576/24 van 9 september 2024, met bijgevoegd rapport ‘Impact horeca op overlast’ integraal deel uitmaken, ter goedkeuring voor aan de gemeenteraad zodat dit gehanteerd kan worden als beleidsmatig gewenste ontwikkeling.
Tegelijk kan er bij vergunningsaanvragen voor nieuwe horecaondernemingen in het gebied Antwerpen Zuid advies worden gevraagd aan:
Tot slot biedt de toekomstige herziening van het RUP Binnenstad opportuniteiten om een gedifferentieerd beleid inzake het soort horeca juridisch te consolideren.
Daarnaast is het noodzakelijk om blijvend in te zetten op het aanpakken van de overlastplegers door de stad- en ordediensten.
De gemeenteraad keurt dit principebesluit en zijn bijlages (de administratieve akte met het nummer 008955/24 van 29 maart 2024, de administratieve akte met het nummer 021576/24 van 9 september 2024 en het rapport ‘Impact horeca op overlast’ van de politiezone Antwerpen) goed zodat dit gehanteerd kan worden als beleidsmatig gewenste ontwikkeling voor de reca in de wijk Antwerpen Zuid.
Het college geeft opdracht aan: