De stad Antwerpen en de Vlaamse overheid werken reeds jaren samen aan de monitoring en verbetering van de luchtkwaliteit.
De Vlaamse regering keurde op 3 december 2021 de conceptnota 'handhaving van voertuigemissies' goed (VR 2021 0312 MED.0423/2). De Vlaamse regering neemt hierin het engagement voor de versterking van handhaving op voertuigemissies. Monitoring van reële emissies maakt hiervan een belangrijk onderdeel uit.
De aanpak van emissiefraude is belangrijk voor de stad Antwerpen. Bij de vijfde aanpassing van het meerjarenplan 2020-2025 maakte de stad een budget van 600.000 EUR vrij voor remote sensing, een techniek waarbij de werkelijke emissies van voorbij rijdende voertuigen gemeten kunnen worden.
Het college keurde op 17 juni 2022 (jaarnummer 5093) de collegiale brieven aan ministers Zuhal Demir, Lydia Peeters en Matthias Diependaele betreffende de ‘Uitrol remote sensing’ goed. In deze brieven vroeg de stad om op Vlaams niveau zo snel mogelijk een regelgevend kader goed te keuren en de uitbouw van noodzakelijke IT-infrastructuur te voorzien zodat een goede uitwisseling van data tussen alle betrokken stakeholders mogelijk is.
Op 19 april 2024 keurde de Vlaamse Regering een voorontwerp van decreet betreffende gegevensverwerking en -uitwisseling bij emissiemonitoring van wegvoertuigen een tweede keer principieel goed (VR 2024 1904 DOC.0520/1). Voorliggend decreet doet het nodige om emissiemonitoringprogramma’s en de daarbij noodzakelijke gegevensuitwisselingen tussen de betrokken actoren conform de Algemene Verordening Gegevensbescherming te kunnen organiseren in Vlaanderen.
Art. 31 van de Wet Overheidsopdrachten van 17 juni 2016 bepaalt dat een opdracht die uitsluitend tussen twee of meer aanbestedende overheden wordt gesloten, buiten het toepassingsgebied van de wet overheidsopdrachten valt, wanneer aan elk van de volgende voorwaarden is voldaan:
De gemeenteraad is op grond van artikel 41, lid 2, 23° van het Decreet lokaal bestuur bevoegd om nominatieve subsidies toe te kennen.
Transportemissies zijn de belangrijkste bron van lokale luchtverontreiniging door stikstofoxiden en een belangrijke lokale bron voor schadelijk fijnstof. Beleidsstudiewerk uitgevoerd door de Vlaamse Overheid in 2019 (Departement Omgeving en later de Vlaamse Milieumaatschappij) heeft aangetoond dat een kleine groep probleemvoertuigen een onevenredig groot aandeel in transportemissies voor zijn rekening neemt. Emissiemonitoring met remote sensing werd in wetenschappelijke studies in Vlaanderen (in 2019 op initiatief van de Vlaamse Overheid en in 2021 op initiatief van het bestuur van de Port of Antwerp-Bruges) en in het buitenland als zeer geschikt bevonden om de emissies van voertuigen in realistische rijomstandigheden in kaart te brengen, en is noodzakelijk om doelgericht probleemvoertuigen te kunnen aanpakken.
Het Vlaamse pilootproject met remote sensing in 2019 omvatte wegkantcontroles om de eigenaars van vrachtwagens die illegaal de emissiecontrolesystemen van hun voertuigen manipuleren te kunnen vatten. Dankzij de inzet van remote sensing steeg de efficiëntie van zulke controles van de gangbare 9% naar ruim 83%. Emissiemonitoring vergroot dus niet enkel de efficiëntie en effectiviteit van controlecampagnes, maar zorgt eveneens voor een hogere pakkans van fraudeurs.
Emissiemonitoring draagt op die manier sterk bij tot een significante lokale luchtkwaliteitswinst met bijhorende milieu- en gezondheidsvoordelen. Ze faciliteert eveneens de controles die de overheid verplicht moet organiseren ten aanzien van de transportsector, waardoor zij bijdraagt aan een eerlijk en gelijk speelveld voor de betrokken actoren. De resultaten van emissiemonitoring versterken de handhaving op technische voertuigeisen, wat rechtstreeks de eigenaars van voertuigen sensibiliseert met het oog op duurzaam aanvaardbare emissies van de vloot. Daarnaast kunnen de resultaten ook via derde partijen een belangrijke rol spelen in de responsabilisering van voertuigfabrikanten. Emissiemonitoring speelt zo een belangrijke rol in het bereiken van de luchtkwaliteitsdoelstellingen uit het Luchtbeleidsplan en in de strijd tegen overmatige stikstofemissies. De vooropgestelde milieuwinst door stelselmatige vlootvernieuwing met voertuigen die gehouden zijn aan recentere euronormen en lagere emissiegrenzen voor de uitstoot van stikstofoxiden, moet immers ook effectief in de praktijk worden gerealiseerd. Dit is binnen het reglementair kader van de ‘Programmatische Aanpak Stikstof’ (PAS) en het stikstofdecreet essentieel voor alle economische actoren om met garantie op een gezonde leefomgeving op een rechtvaardige manier te kunnen gebruik maken van de milieugebruiksruimte.
Naast het op Vlaams niveau voorbereide juridisch kader, is voor het beheer van voertuiggegevens en voor een efficiënte en GDPR-conforme uitrol van emissiemonitoring zoals remote sensing een IT-platform noodzakelijk. Deze IT-infrastructuur wordt gebouwd door de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) in samenwerking met Digitaal Vlaanderen en stelt de betrokken actoren in staat om emissiemonitoring te organiseren conform de geldende reglementering. Daarbij moeten de emissieresultaten van voertuigen kunnen worden beheerd en gekoppeld aan de voor analyse noodzakelijke technische voertuiggegevens. Het platform voorziet de mogelijkheid aan de stad om rapporteringen te kunnen maken op de gepseudonimiseerde meetgegevens van voertuigen bemeten op haar grondgebied. VMM kan de gepseudonimiseerde dataset gebruiken ter bevordering van haar taken inzake Vlaams luchtkwaliteitsbeleid.
De stad Antwerpen verbindt er zich toe financieel bij te dragen aan de bouw van de noodzakelijke IT-infrastructuur en het administratief en praktisch faciliteren van emissiemetingen op wegen die onder haar bevoegdheid vallen.
De samenwerking tussen de stad en VMM stelt beide in staat om een onderbouwd luchtbeleid te voeren. Bovendien faciliteert het de emissiemetingen die in Antwerpen gepland worden in het kader van het Europese Net4Cities project.
Met dit besluit wordt de nominatieve toekenning van de ondersteuning aan VMM goedgekeurd alsook een samenwerkingsovereenkomst tussen de VMM en de stad Antwerpen waarin de modaliteiten van de samenwerking zijn uitgewerkt.
Volgende ondersteuning wordt nominatief voorzien: 150.000,00 EUR aan Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst, ondernemingsnummer: NBE0887290276.
Op budgetadres: 2LMS020301PA5996/5152500000/664300/SUB_NR/INTERN/2500/2SA020350.
Deze uitgave was reeds voorzien in het investeringsportfolio en werd via ika-light verschoven vanuit het clusterbudget: 2LMS029801A00000/664600/5150980000/2500/SUB_NR/INTERN.
Na goedkeuring van het nominatief budget en de samenwerkingsovereenkomst tussen de stad en de Vlaamse Milieumaatschappij door de gemeenteraad wordt de vastlegging en uitbetaling van het krediet aan het college ter goedkeuring voorgelegd.
De gemeenteraad keurt de samenwerkingsovereenkomst met de Vlaamse Milieumaatschappij inzake emissiemonitoring van voertuigen goed.
De gemeenteraad keurt goed om de ondersteuning van 150.000,00 EUR in 2025 nominatief toe te kennen aan Vlaamse Milieumaatschappij, Dokter De Moorstraat 24-26, 9300 Aalst, met ondernemingsnummer NBE08872902.