Terug
Gepubliceerd op 01/10/2024

2024_RVBAGSO_00095 - Basisonderwijs in Onderwijszones 1-4: Stedelijke basisscholen Prins Dries, Musica, Madras, Klavertjevier en De Wereldreiziger - Onderwijsorganisatie, capaciteit en aanbod - Goedkeuring

Raad van Bestuur AG Stedelijk Onderwijs
vr 27/09/2024 - 16:00 de Pit
Goedgekeurd

Samenstelling

Aanwezig

Jinnih Beels, Voorzitter; Paul Cordy; Mie Branders; Greet Valck; Nathalie van Baren; Sander Rottiers; Koen Daniëls; Bavo Smits; Greet De Vrij; Elke Verhaert; Fabienne Fell, Medewerker kabinet onderwijs; Gonda Verhaert, Bedrijfsdirecteur; Jeff Van Poppel, Zakelijk directeur

Afwezig

Claude Marinower

Verontschuldigd

Peggy Pooters; Marc Swyngedouw; Sanne Descamps

Secretaris

Greet De Vrij

Voorzitter

Paul Cordy
2024_RVBAGSO_00095 - Basisonderwijs in Onderwijszones 1-4: Stedelijke basisscholen Prins Dries, Musica, Madras, Klavertjevier en De Wereldreiziger - Onderwijsorganisatie, capaciteit en aanbod - Goedkeuring 2024_RVBAGSO_00095 - Basisonderwijs in Onderwijszones 1-4: Stedelijke basisscholen Prins Dries, Musica, Madras, Klavertjevier en De Wereldreiziger - Onderwijsorganisatie, capaciteit en aanbod - Goedkeuring

Motivering

Aanleiding en context

Binnen het stedelijk basisonderwijs streven we naar voldoende capaciteit in de buurt. We bekijken deze capaciteit per onderwijszone. In de aanbodnota 'Onderwijsaanbod voor de Antwerpenaar: een blik op de toekomst' worden deze zones ingedeeld in 4 groepen, afhankelijk van de capaciteitsoverschotten of tekorten in de zone enerzijds en het marktaandeel van het Stedelijk Onderwijs anderzijds. In zones met capaciteitsoverschotten en een hoog marktaandeel is de strategie om het aanbod te optimaliseren met afbouw van capaciteit. 

Om de verwachte capaciteitsdruk te bepalen, maken we gebruik van de HIVA-capaciteitsmonitor. In maart 2022 kwam de nieuwe HIVA capaciteitsmonitor uit met prognoses voor 2027-2028. Hierbij werd duidelijk dat de vraag naar basisonderwijs een stuk lager was dan voorspeld door de monitor van 2018. Stadsbreed wordt niet langer een tekort verwacht, maar wordt een overschot voorspeld van 3977 plaatsen bij 85% invulling. Bij volledige invulling wordt een overschot verwacht van 15.644 plaatsen. 

Voor onderwijszones 1-4 voorspelde de monitor van 2018 een tekort van -678 plaatsen (bij 85% invulling). Bij de capaciteitsmonitor van 2021 wordt een overschot verwacht van 1364 plaatsen (bij 85% invulling). 

 

 

VRAAG 

AANBOD 

CAPACITEITSOVERSCHOT 

100% IVULLING  

85% INVULLING  

100% INVULLING  

85% INVULLING  

HIVA 2018 Prognoses 2024-2025  

17620 

19932 

16943 

2312 

-678 

HIVA 2021 Prognoses 2027-2028  

14986 

 

19235 

 

16350 

 

4249 

 

1364 

 

Dit vooral door een daling in de vraag naar basisonderwijs. De monitor van 2018 ging immers uit van een toenemende vraag naar basisonderwijs. In werkelijkheid is het aantal kleuters in de zone sinds 2015 afgenomen, evenals het aantal geboortes. We verwachten dat deze afname zich de volgende jaren zal verderzetten in het lager onderwijs. 

In tegenstelling tot voorgaande zones, opteren we ervoor om  onderwijszones 1, 2, 3 en 4 samen te nemen in de oefening 'Binnenstad'. Dit omdat de scheidingen tussen de zones minder hard zijn dan bij andere zones en er veel onderlinge dynamiek is. 

In de analyse worden zone 1 en 2 samengenomen omdat ze aanliggend zijn en scholen vaak op de grens liggen tussen de zones. Deze zones omvatten de wijken: 1) Binnenstad, Eilandje, 2) Brederode, Markgrave, Harmonie en Nieuw-Zuid.  Samengeteld wordt er een overschot van 932 plaatsen verwacht in deze zones bij 85% invulling tegen 2027-2028. In deze zones bevinden zich 7 stedelijke basisscholen (35% marktaandeel): Prins Dries, Musica, Via Louiza, Studio Dynamo, Expedissimo, De Sterrenkijker , De Kleine Wereld, De Kolibri (LS).

Onderstaande besluiten werden reeds genomen in zones 1 en 2: 

  • Op 25 november 2022 besliste de raad van bestuur om stedelijke basisschool Prins Dries in te krimpen van een tweestroom naar een éénstroom vanaf schooljaar 2023-2024.  
  • Op 23 februari 2022 besliste de raad van bestuur om stedelijke basisschool Studio Dynamo in te krimpen van een tweestroom naar een éénstroom vanaf schooljaar 2023-2024. 
  • Op 23 februari 2022 besliste de raad van bestuur om stedelijke basisschool Expedsissimo (Molenstraat) af te splitsen van stedelijke basisschool De Sterrenkijker (Durletstraat) vanaf schooljaar 2022-2023.  

Zone 3 omvat de wijken Stadspark, Haringrode, Zurenborg en Oud-Berchem. Hier wordt een overschot verwacht van 103 plaatsen bij 85% invulling tegen 2027-2028.  In deze zone bevinden zich 6 stedelijke basisscholen (24% marktaandeel, dit ligt onder het gemiddelde marktaandeel omwille van de aanwezigheid van veel joodse scholen): Alberreke, De Gele Ballon, De Kleine Stad, Klavertjevier, Crea 16 en De Kolibri (KS). Onderstaande aanbod- en capaciteitsbeslissingen werden reeds genomen in zone 3:  

  • Op 23 oktober 2020 besliste de raad van bestuur om stedelijke kleuterschool De Krokodil en stedelijke lagere school de Spiegel te fusioneren tot stedelijke basisschool De Kleine Stad vanaf schooljaar 2021-2022 
  • Op 15 december 2023 besliste de raad van bestuur om stedelijke basisschool Klavertjevier in te krimpen van een tweestroom naar een éénstroom vanaf schooljaar 2024-2025. 

Zone 4 omvat de wijken Centraal station en Borgerhout intra muros Zuid. Hier wordt een overschot van 329 plaatsen verwacht tegen 2027-2028 bij 85% invulling. In deze zone bevinden zich 3 stedelijke basisscholen (33% marktaandeel): De Wereldreiziger, De Kleine Muze en De Horizon. 

In deze zone werden geen grote capaciteitswijzigingen doorgevoerd. 

Juridische grond

Het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997.

Het besluit van de Vlaamse regering van 17 juni 1997 betreffende de programmatie- en de rationalisatienormen in het gewoon basisonderwijs.

Regelgeving: bevoegdheid

De inhoudelijke afbakening van bevoegdheden binnen het AGSO bepaalt dat de raad van bestuur bevoegd is voor beslissingen met betrekking tot het aanbod, inbegrepen programmeren en rationaliseren van onderwijsinstellingen en oprichten, fusioneren en sluiten van onderwijsinstellingen.

Argumentatie

    A. Onderwijszones 1- 4Binnenstad; Brederode, Markgrave, Harmonie, Nieuw-Zuid; Stadspark, haringrode, zurenborg, + oud-Berchem; Centraal station + Borgerhout intra muros Zuid.

 In Onderwijszones 1 - 4 situeren zich 51 basisscholen. Hiervan zijn 16 basisscholen van het Stedelijk Onderwijs (marktaandeel 31%). Het zijn 4 verschillende zones met veel verschillen tussen de wijken. De trends in de binnenstad zones 1-4 worden grotendeels bepaald door zone 3, waar 24 basisscholen liggen van de 51.

Wanneer we kijken naar de netoverschrijdende invullingsgraad van de basisscholen zien we ook dat het (voorspelde) capaciteitsoverschot zich niet overal manifesteert. De meeste open plaatsen zijn te vinden bij scholen in zone 1 en 2.

Zone 

Wijken 

Invullingsgraad basisscholen op 1/02/2024 (netoverschrijdend) 

1 

Binnenstad, Eilandje 

85% 

2 

Brederode, Marktgrave, Harmonie, Nieuw-Zuid 

82% 

3 

Stadspark, haringrode, zurenborg, + oud-Berchem 

84% 

4 

Centraal station + Borgerhout intra muros Zuid 

87% 

Totaal 

 

84% 

 

Zone 

Wijken 

Verwacht overschot tegen 2027-2028  

(85% invulling) 

 

 

Absoluut 

Relatief 

1 

Binnenstad, Eilandje 

417 

8% 

2 

Brederode, Marktgrave, Harmonie, Nieuw-Zuid 

514 

25% 

3 

Stadspark, haringrode, zurenborg, + oud-Berchem 

103 

2% 

4 

Centraal station + Borgerhout intra muros Zuid 

329 

12% 

 

Wanneer we kijken naar de invullingsgraad van stedelijke basisscholen in deze zones, zien we dat er grote verschillen zijn tussen de scholen en er niet overal evenveel capaciteitsoverschot waargenomen wordt.  

School

Wijk 

Invulling kleuterschool 01/02/2024

Invulling lagere school 01/02/2024

Prins Dries 

Zone1 

81% 

95% 

Musica 

Zone 1 

86% 

92% 

Via Louiza 

Zone 1 

75% 

78% 

Studio Dynamo 

Zone 1 

97% 

89% 

De Kleine Wereld 

Zone 2 

81% 

95% 

De Sterrenkijker 

Zone 2 

85% 

85% 

Expedissimo 

Zone 2 

71% 

60% 

Alberreke 

Zone 3 

91% 

92% 

Crea 16 

Zone 3 

94% 

98% 

De Kolibrie 

Zone 3/Zone 2 

85% 

82% 

De Gele Ballon 

Zone 3 

76% 

85% 

De Kleine Stad 

Zone 3 

82% 

89% 

Klavertjevier 

Zone 3 

86% 

50% 

De Horizon 

Zone 4 

89% 

89% 

De Kleine Muze 

Zone 4 

90% 

95% 

De Wereldreiziger 

Zone 4 

74% 

95% 

Totaal 


83% 

83% 

 

Qua aanbod staan er ten opzichte van de huidige netoverschrijdende capaciteit (17.482 plaatsen) nog enkele uitbreidingen gepland die ook werden meegenomen in de capaciteitsmonitor van 2021:  

  • Uitbreiding van katholieke basisschool Afrit Zuid (+80 plaatsen). 
  • Uitbreiding van katholieke kleuterschool Sint-Jan-Berchmanscollege (+59 plaatsen). 
  • Uitbreiding vrije kleuterschool Hiberia (+100 plaatsen). 
  • Verhuis van GO! basisschool  K’do op termijn van Zone 1 naar Zone 2. 
  • Uitbreiding vrije basisschool Skellig Michael (+185 plaatsen). 
  • Uitbreiding vrije basisschool IQRA+ (+180 plaatsen). 
  • Uitbreiding joodse basisschool Benoth Jerusalem (+120 plaatsen). 

Daarenboven is de capaciteit van instellingen niet meegenomen in de capaciteitsmonitor van 2021: 

  • Nieuwe éénstroom stedelijke basisschool Nieuw-Zuid (+250 plaatsen). 
  • Nieuwe éénstroom GO! basisschool VONK! (+240 plaatsen). 
  • Bestaande éénstroom joodse basisschool Witznitz (+298 plaatsen). 
  • Nieuwe éénstroom stedelijke basisschool Madras (+250 plaatsen). Oplevering 2028. 

Deze uitbreidingen, de niet opgenomen capaciteiten en het dalen van de vraag naar onderwijs zullen resulteren in nog meer vrije plaatsen. Gezien er in deze zones geen autonome kleuterscholen zijn, noch scholen met 3 stromen, wordt er in deze oefening gekeken naar waar we kunnen optimaliseren door scholen te centraliseren op 1 vestigingsplaats. Hierbij zetten we maximaal in op behoud van het patrimonium voor onderwijs door heroriëntering naar andere onderwijsniveaus, in lijn met het bestuursakkoord. 


Beoordelingscriteria 

Bij het optimaliseren van de capaciteit per zone herbekijken we in de eerste plaats ambities die nog in een beginstadium zitten en/of bouwen we af door schoolstructuren aan te passen (aantal stromen inkrimpen). Hierbij hanteren we onderstaande principes:  

1. Capaciteitsdruk en spreiding

Gegeven de omvang van de zones en de verschillen in capaciteitsdruk tussen de verschillende wijken bouwen we capaciteit af in de scholen waar overschot is. Bij de gekozen capaciteitsstrategie wordt maximale spreiding van de stedelijke scholen (en bijhorende capaciteit) voorzien zodat ouders steeds kunnen blijven kiezen voor een stedelijke basisschool in de buurt.  

2. Optimaliseren van de schoolstructuur met het oog op verbeteren van de onderwijskwaliteit- en organisatie

Het organiseren van de volledige school op 1 vestigingsplaats bevordert samenwerking binnen een school (zowel tussen verschillende leeftijdsgroepen als tussen paralellegroepen), de verticale leerlijn en de doorstroom tussen de kleuterafdeling en de lagere afdeling. De onderwijskwaliteit versterkt wanneer de school inzet op een doorlopende leerlijn gedurende de gehele schoolloopbaan in de basisschool. De nieuwe leerplannen zullen leerlijnen bevatten doorheen de kleuter- en lagere school. Een school op één vestigingsplaats vereenvoudigt de overdracht met betrekking tot de cognitieve vorderingen. Op die manier kan de leerlingenbegeleiding op een kwaliteitsvolle manier worden verdergezet van kleuter- naar lagere afdeling. Tot slot is een school op 1 vestigingsplaats aantrekkelijker voor ouders bij het kiezen van een school. Waar mogelijk wordt het aantal vestigingsplaatsen verminderd, met een focus op scholen waarbij de afstand tussen vestigingsplaatsen het grootst is.  

3. Minimale negatieve impact (op leerlingen, HR, financieel en patrimonium)  

Bij het afbouwen van capaciteit willen we de negatieve impact zo minimaal mogelijk houden. Qua financiële impact en patrimonium herbekijken we in de eerste plaats ambities/projecten die nog in een beginstadium zitten. Daarnaast bouwen we, bij het optimaliseren van schoolstructuren, voornamelijk lege capaciteit af, zodat de impact op schoolteams en leerlingen zo beperkt mogelijk is.  

4. Opportuniteiten voor andere onderwijsniveaus  

In tegenstelling tot het basisonderwijs is er een capaciteitsdruk bij andere onderwijsniveaus. Bij het herbepalen van de capaciteitsstrategie van het basisonderwijs is onderzocht hoe we hierop kunnen inspelen. 


    B. Stedelijke basisschool Prins Dries (Dries 11, Prinsstraat 24) 

Stedelijke basisschool Prins Dries is een basisschool op 2 vestigingsplaatsen: de kleuterschool in de Dries 11 en de lagere school in de Prinsstraat 24 (afstand: 650m). Vanaf het derde leerjaar richt de school een aanbod in voor leerlingen ballet. 

Gegeven de krappe huisvesting van de de kleuterschool en de gedaalde vraag naar basisonderwijs besliste de raad van bestuur in november 2022 om de school geleidelijk in te krimpen van een tweestroom basisschool naar een éénstroom met aangepaste capaciteit voor de balletleerlingen in de lagere school (totale capaciteit van 264 leerlingen, rekening houdend met groepen tot 30 leerlingen vanaf L3).  Hierbij werd de opdracht gegeven te onderzoeken wat de beste toekomstige huisvestiging voor Prins Dries was, gegeven de slechte staat van de kleuterschool en de voorkeur voor basisscholen op 1 vestigingsplaats.  

Ruimtelijk onderzoek wijst uit dat het niet haalbaar is om de volledige school te huisvesten in de Prinsstraat: 

  • De kleuters zouden in te kleine klaslokalen zitten. 
  • De speelplaats is te krap (AGION 30%).  
  • Er zijn geen lokalen om de grote klasgroepen van 30 leerlingen (L3-L6) te ontdubbelen. 

Daarnaast werden alternatieve verdelingen van de klasgroepen over de twee locaties onderzocht. Rekening houdend met 1) maximale onderwijstijd voor de leerlingen, 2) logische groepering van klasgroepen met het oog op doorlopende leerlijnen, 3) praktische schoolorganisatie en 4) ruimtelijk comfort, werd geen betere verdeling van de klasgroepen over de twee locaties gevonden.  

Op basis van bovenstaande argumenten wordt er gekozen om de school te houden op twee vestigingsplaatsen (kleuters in de Dries, lagere school in de Prinsstraat) en te investeren in de renovatie van de kleuterschool te Dries. De directeur van de school en het schoolteam zorgen voor de communicatie met ouders.


    C. Stedelijke basisschool Musica (Bervoetsstraat 31, Lange Ridderstraat 48) 

Stedelijke basisschool Musica is een 2 stroom basisschool op 2 locaties (onderlinge afstand 800m):  

  • 1 stroom kleuterschool in de Bervoetsstraat 31. 
  • 1 stroom kleuterschool en 2 stroom lagere school in de Lange Ridderstraat 48. 

 

K0 

K1 

K2 

K3 

Totaal KS 

L1 

L2 

L3 

L4 

L5 

L6 

Totaal LS 

Musica Bervoetstraat 

24 

24 

24 

24 

96 

 

 

 

 

 

 

0 

Musica Lange Ridderstraat 

24 

24 

24 

24 

96 

48 

48 

48 

48 

48 

48 

288 

Totaal Basisschool 

48 

48 

48 

48 

192 

48 

48 

48 

48 

48 

48 

480 

 

Het organiseren van een aparte vestigingsplaats voor 4 kleuterklassen is niet efficiënt en weegt op de schoolorganisatie. Op basis van de reeds vermelde beoordelingscriteria willen we de vestigingsplaats van de Bervoetsstraat stopzetten en de school centraliseren in de Lange Ridderstraat als volledige tweestroom basisschool, met een capaciteit van 480 leerlingen.  

Mits uitbreiding van het gebouw is het mogelijk om de gehele school te centraliseren op 1 locatie. Er wordt nog concreet onderzocht welke patrimoniumingrepen nodig zijn om een volledige tweestroom kleuterschool in te richten in de hoofdvestiging. Dit wordt omgezet in een projectvoorstel. In het huidig masterplan 2025-2030 is dit project nog niet opgenomen. De toekomstige invulling van de site Bervoetsstraat moet nog worden onderzocht.  

 

    D. Stedelijke basisschool Klavertjevier (Arthur Sterckstraat 59, Jozef Balstraat 6) 

Stedelijke basisschool Klavertjevier is een tweestroom basisschool op 2 locaties (onderlinge afstand 350m):  

  • éénstroom kleuterschool in de Arthur Sterckstraat 
  • tweestroom lagere school in de Jozef Balstraat

Op 15 december 2013 heeft de raad van bestuur van AG Stedelijk Onderwijs de inkrimping van de lagere school van stedelijke basisschool Klavertjevier goedgekeurd. De capaciteit van de volledige school wordt op een éénstroom gezet met capaciteit 250 leerlingen vanaf schooljaar 2024-2025. 


Instap

K1

K2 

K3 

Kleuter totaal

L1 

L2

L3 

L4 

L5 

L6

Lager totaal

Basis totaal

Leerlingenaantal 30/6/2023

19

17 

23

24 

83

19

32

24

28

20 

29

152

235

Capaciteit 2023-2024

25

25 

25

25

100

50 

50 

50 

50 

50 

50 

300

400

Capaciteit 2024-2025

25

25 

25 

25 

100

25

25 

25 

25 

25 

25 

150

250

Aantal klassen 2023-2024 

1 

1 

1 

1 

4 

1 

2 

1 

2 

1 

2 

9 

13 

 

Het gebouw in de Jozef Balstraat beschikt over 15 leslokalen, waarvan er 9 in gebruik zijn. Op een termijn van 4 jaar zullen 3 bubbelklassen uitstromen en voor 3 extra vrije lokalen zorgen. 

Het organiseren van een aparte vestigingsplaats is niet efficiënt en weegt op de schoolorganisatie. Op basis van de reeds vermelde beoordelingscriteria willen we de vestigingsplaats van de Arthur Sterckstraat stopzetten en de school centraliseren in de Jozef Balstraat als volledige éénstroom basisschool, met een capaciteit van 250 leerlingen. Onderzoek heeft uitgewezen dat er voldoende ruimte beschikbaar is om dit uit te voeren, mits enkele aanpassingen van sanitair, lokalen en speelplaats. De ingrepen die noodzakelijk zijn om dit te realiseren worden geraamd op €76.000.   

Het gebouw in de Arthur Sterckstraat zal in gebruik genomen worden door Academie Berchem. Hiervoor dienen er aanpassingen gerealiseerd te worden aan het gebouw (sanitair, lokalen, speelplaats) en deze worden geraamd op €266.000. Er wordt onderzocht op welke manier de invulling en het gebruik van  de Arthur Sterckstraat tijdens de dag-uren kan geoptimaliseerd worden.  

De fasering en precieze uitwerking van de herstructurering en de noodzakelijke aanpassingswerken worden ter beslissing voorgelegd aan het bevoegde orgaan. De directeur van de school en het schoolteam zorgen voor de communicatie met de ouders.    

 

    E. Stedelijke basisschool De Wereldreiziger (Provinciestraat 110, Quellinstraat 31) 

Stedelijke basisschool De Wereldreiziger is een tweestroom basisschool op 2 locaties (onderlinge afstand 1100m):  

  • éénstroom kleuterschool in de Provinciestraat 110. 
  • ééntroom kleuterschool en 2 stroom lagere school in de Quellinstraat 31. (cohabitatie met Panorama) 

Momenteel zijn er 151 kleuters en 287 kinderen lagere school ingeschreven. Eigen aan de school is de grote instroom van anderstalige nieuwkomers.  


Instap  

K1 

K2 

K3 

Kleuters Totaal 

L1 

L2 

L3 

L4 

L5 

L6 

Lager Totaal  

Leerlingenaantal Provinciestraat 30/6/2024 

12 

18 

18 

10 

58 








Leerlingenaantal Quellinstraat  30/6/2024 

18 

25 

25 

25 

93 

48 

40 

49 

50 

50 

50 

287 

Capaciteit 2023-2024 (samen) 

50 

50 

50 

50 

200 

50 

50 

50 

50 

50 

50 

300 

 

De nadelen van een school op twee vestigingen worden nog versterkt door de afstand tussen beide vestigingen (1,1 km, aan weerszijden van het centraal station) 

  • De invullingsgraad van de Provinciestraat (58%) ligt lager dan die van de hoofdvestiging in de Quellinstraat (93%). Voor ouders wordt de Provinciestraat nog vaak gezien als autonome kleuterschool waardoor ze minder aantrekkelijk is. Daarnaast nemen oudere broers en zussen die doorstromen naar de lagere school van de Quellinstraat hun jongere broers en zussen mee als er plaats is in de kleuterschool in de Quellinstraat, wat zorgt voor een lagere invullingsgraad in K1, K2 en K3. In tegenstelling tot de Provinciestraat, is er wel een wachtlijst voor de kleuterschool van de Quellinstraat 
  • De doorstroom van de kleuters van de Provinciestraat naar de Quellinstraat is beperkt, ondanks grote inspanningen van de school (van 4 tot 9 leerlingen per jaar de afgelopen 4 jaar). De lagere school vult zich in grote mate, naast de doorstroom van kleuters uit de Quellinstraatdoor jaarlijkse instroom van anderstalige nieuwkomers.  
  • Schoolorganisatorisch is het moeilijk te functioneren als één school (aansturing, gedeelde visie en werking, samenwerken, cohesie en eenheidsgevoel in het team, verticale leerlijnen tussen de kleuterschool en de lagere school, …) 
  • Daarnaast is de Provinciestraat in slechte staat en zouden minstens instandhoudingswerken moeten uitgevoerd worden om BVH-conform te zijn. Investeren in een niet-wenselijke schoolstructuur is niet wenselijk. 

Daarom is het aangewezen om de school te centraliseren als tweestroom basisschool in de Quellinstraat. Dat is momenteel ruimtelijk niet mogelijk, maar wordt meegenomen in de lange termijn invulling van de site. In overbrugging zetten we de Provinciestraat stop en richten we twee extra kleuterklassen op in de Quellinstraat in de ruimtes van de Wereldreiziger (totale capaciteit 150 kleuters, 6 klasgroepen). Op die manier centraliseren we de school op 1 vestigingsplaats met maximale garantie op behoud van de huidige werking (parallelwerking kleuterschool, voldoende instroom in lagere school) en bewaren we capaciteit in lijn met de huidige leerlingenaantallen (met minimale HR-impact tot gevolg). De ingrepen die noodzakelijk zijn om dit te realiseren worden geraamd op €318 000. 

De fasering en precieze uitwerking van de herstructurering en de noodzakelijke aanpassingswerken worden ter beslissing voorgelegd aan het bevoegde orgaan. De directeur van de school en het schoolteam zorgen voor de communicatie met ouders. 


    F. Nieuwe ambitie: stedelijke basisschool Madras (Kattendijkdok-Oostkaai) 

Op basis van de conclusies uit zone 1 en 2 en de verwachte overschotten zijn er verder geen optimalisaties mogelijk om capaciteit af te bouwen. Hierom wordt Madras heronderzocht qua wenselijkheid en haalbaarheid.  


Op 19 mei 2017 keurde de raad van bestuur goed om het project Madras in te dienen als projectspecifieke DBFM.  Deze nieuwbouw voor een ervaringsgerichte basis-en secundaire school is voorzien voor een nieuwe éénstroom basisschool en de eerste graad van Kunstkaai (voorlopige oplevering: 2028).   

Het Eilandje is een wijk in volle ontwikkeling: de voormalige havenbuurt werd de afgelopen jaren omgevormd tot een echte stadswijk. De nieuwe basisschool Madras zal de enige basisschool in deze wijk zijn, waar momenteel reeds 100 kleuters en 150 lagere school kinderen wonen.  Er zijn twee stedelijke basisscholen die rekruteren in het Eilandje: Prins Dries (3,3 km) en Het Groene Eilandje (1,4 km).  Gegeven de verdere ontwikkeling van de wijk, de inkrimping van Prins Dries en de huidige wachtlijst bij de kleuters en lagere leerjaren van het Groene Eilandje is het vanuit capaciteits- en spreidingsperspectief aangewezen om de ambitie van een nieuwe basisschool Madras te behouden. Daarnaast is de strikte DBFM-procedure dermate gevorderd dat een nieuwe invulling van het schoolgebouw niet wenselijk is. Tot slot biedt de cohabitatie met de eerste graad van Kunstkaai in een innovatief schoolgebouw veel mogelijkheden om een aantrekkelijk en toekomstgericht schoolproject neer te zetten. 

 

    G. Scholen zonder wijzigingen 

Een aantal scholen blijven ongewijzigd: 

  • Stedelijke basisschool De Kolibrie is een éénstroom basisschool op twee vestigingsplaatsen en dit blijft behouden. Er is geen ruimtemogelijkheid om de basisschool te centraliseren op een vestiging.  
  • Stedelijke basisschool Crea 16 is een tweestroom basisschool op een vestiging.  
  • Stedelijke basisschool De Kleine Stad is een tweestroom basisschool op twee vestigingsplaatsen en dit blijft behouden.  Er is geen ruimtemogelijkheid om de basisschool te centraliseren op een vestiging.  
  • Stedelijke basisschool De Sterrenkijker is reeds van een driestroom aan het afbouwen naar een tweestroom in de Durletstraat. Dit blijft behouden. 
  • Stedelijke basisschool Expedissimo is een éénstroom basisschool in opbouw in de Molenstraat. Deze ambitie blijft behouden. 
  • Stedelijke basisschool De Kleine Wereld is een tweestroom basisschool op 2 locaties en dit blijft behouden. Er is geen ruimtemogelijkheid om de basisschool te centraliseren  op een vestiging.  
  • Stedelijke basisschool Via Louiza is een éénstroom basisschool op een vestigingsplaats. 
  • Stedelijke basisschool Studio Dynamo is een éénstroom basisschool op 1 vestiging.  
  • Stedelijke basisschool Alberreke is een éénstroom basisschool op een vestigingsplaats. 
  • Stedelijke basisschool De Gele Ballon is een éénstroom basisschool op een vestigingsplaats. 
  • Stedelijke basisschool De Horizon is een éénstroom basisschool op een vestigingsplaats. 
  • Stedelijke basisschool De Kleine Muze is een éénstroom basisschool op een vestigingsplaats. 


    H. Totale impact op capaciteit en mogelijkheden voor adaptieve capaciteit. 

Wanneer we rekening houden met reeds afgebouwde capaciteit sinds 2022, komen we op 572 minder plaatsen in zones 1 –4.  

 

Afgebouwde Capaciteit 

Opmerkingen 

Prins Dries 

142 

Reeds beslist, gefaseerd in uitvoering 

Studio Dynamo 

230 

Reeds gerealiseerd 

Klavertjevier 

150 

Reeds beslist, lege capaciteit 

De Wereldreiziger 

50 

Te beslissen, 42 plaatsen lege capaciteit 

Totaal 

572 

  

 

Aangezien enkele inkrimpingen reeds doorgevoerd zijn op huidige capaciteit, bouwen we effectief 318 plaatsen af ten opzichte van de huidige capaciteit.  

De fasering is afhankelijk van de specifieke context van de school. Dit kan op korte termijn (indien geen impact op patrimonium, HR en leerlingen), op middellange (indien geen impact op patrimonium, wel HR en leerlingen) of lange termijn (impact op HR en leerlingen en vereist vastgoedproject) zijn.  

Met deze aangepaste capaciteit voorzien we nog steeds voldoende plaats voor de huidige leerlingenaantallen van het AGSO, zowel op het niveau van de zone als op wijkniveau. 

 

Totaal Basisonderwijs zone 1 - 4 

 

Invullingsgraad bij huidig leerlingenaantal 

 

Huidig leerlingenaantal AGSO 01/02/2024 

4939 

    

  

Huidige capaciteit AGSO 2023-2024 

5750 

    

85%  

Doorgegeven capaciteit AGSO HIVA 2021 (prognoses 2027-2028) 

6230  

  

79%  

Capaciteit AGSO bij aangepaste strategie 

 

5676  

87%  

 


    I. Patrimonium

Patrimonium/Vastgoed is actief betrokken bij deze aanbodsoefening voor het basisonderwijs in deze zone en neemt kennis van de beslissingen met betrekking tot deze specifieke locaties. Binnen het huidig masterplan is weinig tot geen budgettaire ruimte om bijkomende vastgoedprojecten op te nemen. In aanpassing 9 van het meerjarenplan (AMJP9) is opgenomen dat de budgettaire impact van de reeds goedgekeurde vastgoedprojecten in de volgende legislatuur (2026-2031) 189 mio euro bedraagt. Daarin zijn deze dossiers voor deze specifieke locaties niet mee opgenomen. Er zijn ook nog andere projectideeën gekend bij Patrimonium/Vastgoed voor komende bestuursperioden. Bovendien volgen er nog aanbodoefeningen voor de andere onderwijsniveaus en voor andere zones. Patrimonium/Vastgoed zal voor deze specifieke locaties een projectfiche in status “projectidee” opmaken. De effectieve opstart en realisatie ervan zal echter afhankelijk zijn van budgettaire ruimte én van prioriteringsoefeningen bij opmaak of review van het masterplan. Patrimonium/Vastgoed kan geen engagementen aangaan rond timing van opstart en realisatie. Patrimonium/Vastgoed zal de effectieve beslissing en de financiële gevolgen ervan voorleggen ter goedkeuring aan het bevoegde orgaan conform de financiële goedkeuringsmatrix.

    J. Prioritering

Op basis van de analyse van de argumenten geven we prioriteit aan de reorganisatie van de Wereldreiziger en Klavertjevier. Zij ondervinden de meeste hinder op het vlak van doorstroom en schoolorganisatie. Daarnaast komen we met de reorganisatie van Klavertjevier tegemoet aan de noden van het deeltijds kunstonderwijs. De organisatie van de Musica op een locatie is wenselijk maar minder prioritair dan de andere dossiers.

Fasering

nvt

Inspraak

Dit onderzoek werd uitgewerkt door de dienst Onderwijsaanbod en Beleidsinformatie (OBI). Volgende partijen werden betrokken in dit onderzoek: 

  • Overleg met directies basisonderwijs op 1 juni 2023. 
  • Onderzoek OBI en Patrimonium van scenario’s, middelen en ruimtelijke haalbaarheid. 
  • Systematische betrokkenheid van schooldirecties en netwerkdirecteurs. 
  • De representatieve vakorganisaties zullen betrokken worden in functie van de decretale inspraakprocedures.  

Algemene financiële opmerkingen

De financiële gevolgen zullen worden opgenomen in aparte beslissingen die aan het bevoegde orgaan zullen worden voorgelegd.  

Beleidsdoelstellingen

6 - Lerende en werkende stad
2LWS02 - Onderwijs
2LWS0205 - Stedelijk Onderwijs
2LWS020503 - Breed aanbod in functie van leren en werken
6 - Lerende en werkende stad
2LWS02 - Onderwijs
2LWS0205 - Stedelijk Onderwijs
2LWS020504 - Voldoende, duurzame en inspirerende leer- en werkomgevingen

Besluit

De raad van bestuur ag stedelijk onderwijs beslist:

Artikel 1

De raad van bestuur van het Autonoom Gemeentebedrijf Stedelijk Onderwijs Antwerpen beslist principieel om stedelijke basisschool Prins Dries op twee vestigingen te behouden en de kleuterschool in de Dries te renoveren. De raad van bestuur geeft opdracht aan Patrimonium/Vastgoed om een projectfiche in status “projectidee” op te nemen in het masterplan en de effectieve beslissing in de vorm van een projectvoorstel ter goedkeuring voor te leggen na budgettaire prioriteringsoefening bij opmaak of review van het masterplan onderwijspatrimonium.

Artikel 2

De raad van bestuur van het Autonoom Gemeentebedrijf Stedelijk Onderwijs Antwerpen beslist om stedelijke basisschool Musica te centraliseren in de Lange Ridderstraat 48 onder opschortende voorwaarde dat dit ruimtelijk haalbaar is. De raad van bestuur geeft opdracht aan het directiecomité om de nodige onderzoeken te voeren, de noodzakelijke inspraakprocedures te doorlopen en op basis hiervan tijdig een beslissing voor te bereiden in functie van de formele procedure bij AGODI. De raad van bestuur geeft opdracht aan Patrimonium/Vastgoed om een projectfiche in status “projectidee” op te nemen in het masterplan en de effectieve beslissing in de vorm van een projectvoorstel ter goedkeuring voor te leggen na budgettaire prioriteringsoefening bij opmaak of review van het masterplan onderwijspatrimonium.

Artikel 3

De raad van bestuur van het Autonoom Gemeentebedrijf Stedelijk Onderwijs Antwerpen beslist om stedelijke basisschool Klavertjevier te centraliseren in de Jozef Balstraat en Academie Berchem intrek laten nemen te Arthur Sterckstraat. De raad van bestuur geeft opdracht aan het directiecomité om de fasering concreet uit te werken, de noodzakelijke inspraakprocedures te doorlopen en op basis hiervan een beslissing tijdig voor te bereiden in functie van de formele procedure bij AGODI. De raad van bestuur geeft opdracht aan Patrimonium/Vastgoed om een projectfiche in status “projectidee” op te nemen in het masterplan en de effectieve beslissing in de vorm van een projectvoorstel ter goedkeuring voor te leggen na budgettaire prioriteringsoefening bij opmaak of review van het masterplan onderwijspatrimonium. De raad van bestuur geeft opdracht om te onderzoeken op welke manier de invulling en het gebruik van  de Arthur Sterckstraat tijdens de dag-uren kan geoptimaliseerd worden.  

Artikel 4

De raad van bestuur van het Autonoom Gemeentebedrijf Stedelijk Onderwijs Antwerpen beslist om stedelijke basisschool De Wereldreiziger te herstructureren door de Provinciestraat af te schaffen en twee extra kleuterklassen in te richten in de ruimtes van de hoofdschool van de Wereldreiziger in de Quellinstraat. De raad van bestuur geeft opdracht aan het directiecomité om de nodige bijkomende onderzoeken te voeren, de noodzakelijke inspraakprocedures te doorlopen en op basis hiervan een beslissing tijdig voor te bereiden in functie van de formele procedure bij AGODI.  De raad van bestuur geeft opdracht aan Patrimonium/Vastgoed om een projectfiche in status “projectidee” op te nemen in het masterplan en de effectieve beslissing in de vorm van een projectvoorstel ter goedkeuring voor te leggen na budgettaire prioriteringsoefening bij opmaak of review van het masterplan onderwijspatrimonium.

Artikel 5

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen.

Artikel 6

Uitvoering beslissing:

Taak

Verantwoordelijke

Timing

Communicatie beslissing aan de betrokken directies.

OBI en netwerkdirecteurs. 

Na goedkeuring beslissing.

Opmaak projectfiche renovatie Dries 11. 

Patrimonium.

Na goedkeuring beslissing. Timing project wordt bekeken in volgende jaarlijkse review van het masterplan en vastgelegd op basis van de prioriteitenmatrix. 

Onderzoek noodzakelijke aanpassingen Lange Ridderstraat 48. 

Patrimonium, OBI, Netwerkdirecteur, directeur.

Na goedkeuring beslissing. Timing project wordt bekeken in volgende jaarlijkse review van het masterplan en vastgelegd op basis van de prioriteitenmatrix. 

Voorbereiden plan van aanpak en definitieve beslissing herstructurering Klavertjevier en invulling Arthur Sterckstraat 59. 

OBI, Patrimonium,  Netwerkdirecteur, directeur. 

Na goedkeuring beslissing. Timing project wordt bekeken in volgende jaarlijkse review van het masterplan en vastgelegd op basis van de prioriteitenmatrix. 

Voorbereiden plan van aanpak en definitieve beslissing herstructurering De Wereldreiziger: Quellinstraat 31, Provinciestraat 110.   

OBI, Netwerkdirecteur, directeur, Patrimonium. 

Na goedkeuring beslissing. Timing project wordt bekeken in volgende jaarlijkse review van het masterplan en vastgelegd op basis van de prioriteitenmatrix. 



Bijlagen

  • Overzicht_basisscholen_Zones1-4.pdf