2024_RVBAGSO_00099 - Patrimonium vastgoed - Energie / Duurzame Scholen - Aanpak verplichting zonnepanelen voor gebouwen met hoge afname + projectvoorstel deel 1 - Goedkeuring

Stedelijk Onderwijs Antwerpen heeft op dit moment een zakelijk recht op een patrimonium van 289 schoolgebouwen verdeeld over 149 locaties. Het departement Patrimonium van Stedelijk Onderwijs Antwerpen zet zich in om ervoor te zorgen dat deze gebouwen voldoen aan alle regelgeving.

Binnen de Vlaamse energiewetgeving zijn er bepalingen rond milieuvriendelijke energieopwekking, van toepassing op publieke gebouwen zoals schoolgebouwen. Vanaf 17 februari 2023 is er nieuwe regelgeving voor het plaatsen van zonnepanelen op gebouwen met een hoge elektriciteitsafname. Gebouwen die vanaf 2021 een drempelwaarde overschrijden zijn verplicht om 4 jaar later zonnepanelen te plaatsen. De zonnepanelen kunnen ook op andere eigen gebouwen geplaatst worden. Daarnaast kan er gekozen worden om via een alternatieve methode aan de verplichting te voldoen, zoals het plaatsen van windturbines, bio-WKK's of financiële participatie in grootschalige installaties. Zowel de drempelwaarde als de hoeveelheid te plaatsen zonnepanelen worden stapsgewijs verstrengd tussen 2025-2035.

Indien er niet tijdig aan de verplichting wordt voldaan, zal een niet-bevrijdende geldboete worden opgelegd. De installatie moet dan alsnog 2 jaar later geplaatst worden.

De decretale basis van het Vlaams energiebeleid is terug te vinden in het energiedecreet van 8 mei 2009 houdende algemene bepalingen betreffende het energiebeleid.

De uitvoeringsbepalingen bij het Energiedecreet zijn terug te vinden in het energiebesluit van de Vlaamse Regering van 19 november 2010 houdende algemene bepalingen over het energiebeleid.

Het VEB (Vlaams Energiebedrijf) treedt op als aankoopcentrale in de zin van artikel 2, 6° a) van de Overheidsopdrachtenwet van 17 juni 2016, waarbij zij gecentraliseerde en aanvullende aankoopactiviteiten in de zin van artikel 2, 7° b) en artikel 2, 8° van de Overheidsopdrachtenwet van 17 juni 2016 uitvoert.

Voor het afsluiten van een raamcontract voor zonnepanelen schreef het VEB een procedure uit (Bestek EE_2023_0_036). Op 6 juni 2023 heeft de raad van bestuur van het VEB de gunning goedgekeurd van het raamcontract EE_2023_0_036 aan de firma Earth BV.  De looptijd van het raamcontract is van 6 juni 2023 tot 6 juni 2025, daarna maximaal 2 jaar verlengbaar met telkens 1 jaar tot uiterlijk 6 juni 2027.

De volgende plaatsingsprocedure zal gehanteerd worden voor de projecten binnen deel 1: 

- Architect: n.v.t. 

- Veiligheidscoördinatie ontwerp: aanstelling EVEKA binnen raamcontract GAC

- Veiligheidscoördinatie verwezenlijking: aanstelling EVEKA binnen raamcontract GAC

- EPB-verslaggever: n.v.t. 

- Perceel 1 zonnepanelen: aanstelling binnen raamcontract VEB

Gezien de totale projectkost hoger is dan €250.000 incl. btw, heeft de raad van bestuur de beslissingsbevoegdheid.

Principiële beslissingen zijn de bevoegdheid van de raad van bestuur.

De afdeling Vastgoed heeft een data-analyse uitgevoerd om een prognose te maken van de te realiseren hoeveelheid zonnepanelen. De verplichting voorziet jaarlijkse deadlines, echter kunnen de meest impactvolle deadlines worden omvat in 3 delen:

- Deel 1: 318 kWp bijkomend te voorzien tegen 01 juni 2025 en 01 januari 2026

- Deel 2: 1392 kWp bijkomend te voorzien tegen 01 januari 2030

- Deel 3: 642 kWp bijkomend te voorzien tegen 01 januari 2035

De prognose houdt geen rekening met de stijgende elektriciteitsafname omwille van elektrificatie. Deze stijgende afname brengt een extra te voorziene hoeveelheid zonnepanelen met zich mee. Er wordt gestreefd om deze extra hoeveelheid te voorzien binnen de totaalrenovatie- en nieuwbouwprojecten in het huidig en in een toekomstig masterplan onderwijspatrimonium.

Er werd per deel van de prognose een aanpak uitgewerkt. Als algemeen uitgangspunt werd gekozen voor het plaatsen van zonnepanelen op de eigen gebouwen.

Bij elke aanpak worden, indien nog niet aanwezig, de nodige valbeveiligingsmaatregelen voorzien conform de Welzijnswet van 1996.

Aanpak deel 1

De dienst Vastgoed start REG_PV projecten op via het raamcontract van het Vlaams Energiebedrijf (VEB) voor het plaatsen van zonnepanelen. De financiering verloopt via de renteloze energielening van AGION. Echter zal naar verwachting niet het volledige bedrag ontleend kunnen worden, het overige budget is te voorzien via eigen middelen.

Dit projectvoorstel omvat volgende projecten, de gunning verloopt nadien individueel per project en zal voorgelegd worden aan het bevoegd beslissingsorgaan volgens de financiële goedkeuringsmatrix.

- Stedelijke basisschool De Luchtballon gelegen te Borrewaterstraat 70, 2170 Antwerpen

- Stedelijke basisschool De Luchtballon gelegen te Sint-Joannes Berchmansstraat 15-17, 2170 Antwerpen

- Academie Merksem Beeld gelegen te Van Heybeeckstraat 28, 2170 Antwerpen

- Academie Deurne gelegen te Boshovestraat 173, 2100 Antwerpen

- Stedelijke basisschool Het Baronneke gelegen te Baron Leroystraat 31, 2100 Antwerpen

- Stedelijke basisschool TipTop gelegen te Van Den Hautelei 79, 2100 Antwerpen

- Stedelijke basisschool Land Van Nu gelegen te Boekenberglei 279, 2100 Antwerpen

- Stedelijke basisschool Fort Uniek gelegen te Borsbeeksesteenweg 128, 2100 Antwerpen

1. Percelen

De projecten bestaan uit volgende bouwpercelen:

2. Planning

3. Doelstellingen energie- & CO₂-besparing

4. Delegatie handtekeningsbevoegdheid

Om de realisatie van bouwprojecten vlot te laten verlopen, wordt de handtekeningsbevoegdheid voor een aantal zaken gedelegeerd naar de projectleider. Bij de procedure met het Vlaams Energiebedrijf betreft dit volgende documenten: algemene voorwaarden, offertes, vorderingsstaten, facturen en opleveringsdocumenten.

Aanpak deel 2

Er werd een vergelijking gemaakt tussen financiering via derde partijfinanciering met burgerparticipatie en financiering via de renteloze energielening van AGION. Hierbij werden de voor- en nadelen in kaart gebracht. Uit de vergelijking blijkt dat over de gehele levensduur van de installatie de optie via derde partijfinanciering met burgerparticipatie de (financieel) meest voordelige keuze is.

Hierbij stelt het Stedelijk Onderwijs Antwerpen een specifiek dak ter beschikking aan een derde partij. Deze partij staat in voor de financiering, opvolging en onderhoud van de zonnepanelen (PV-installatie) op dit dakdeel voor een periode van 10 of 15 jaar. Er wordt een concessierecht gegeven op de PV-installatie. Gedurende de concessieperiode neemt Stedelijk Onderwijs stroom af tegen een vaste geïndexeerde prijs. Hiervoor wordt een stroomafnameovereenkomst aangegaan. Na afloop van de concessieperiode is de installatie eigendom van het Stedelijk Onderwijs en wordt de stroomafnameovereenkomst eveneens beëindigd. Deze werkwijze zorgt voor een minimale financiële impact bij het voldoen aan de verplichting.

De derde partij financiert de installatie gedeeltelijk via burgerparticipatie, dit houdt in dat buurtbewoners mee kunnen investeren in de installatie. Binnen de Beleidsvisie Patrimonium wordt er gestreefd naar een school die deel uitmaakt van de buurt. Burgerparticipatie draagt bij aan deze visie en zorgt voor betrokkenheid bij het realiseren van de klimaatdoelstellingen.

Omdat uit de vergelijking blijkt dat er meer voor- dan nadelen zijn, wordt er principieel gekozen om voor deel 2 projecten op te starten via derde partijfinanciering met burgerparticipatie. Om tijdig de deadline van de verplichtingen uit deel 1 te halen, opteren we daar nog voor een andere aanpak die wel tijdig kan gerealiseerd worden. De afdeling Vastgoed start REG_PV projecten op via het raamcontract van het Vlaams Energiebedrijf (VEB) voor het plaatsen van zonnepanelen via burgerparticipatie. De effectieve keuze zal echter afhankelijk zijn per individueel project.

Permanente valbeveiligingsmaatregelen kunnen niet gefinancierd worden via burgerparticipatie. Ze worden onder een apart perceel meegenomen in de projectvoorstellen. 

Er wordt op basis van een eerste screening per project een projectvoorstel ingediend bij het bevoegde beslissingsorgaan conform de financiële goedkeuringsmatrix waarbij, mits goedkeuring, een concessieovereenkomst en stroomafnameovereenkomst ondertekend zullen worden.

Aanpak deel 3

De aanpak van deel 3 zal worden bepaald op basis van een evaluatie van deel 1 en 2.

De nodige stakeholders binnen het departement Patrimonium, de afdeling Juridische zaken en afdeling Financiën zijn betrokken bij de opmaak van de aanpak. Ze worden waar nodig verder betrokken bij de realisatie van de aanpak.

Bij de uitwerking van de projecten worden de schooldirecties en/of het schoolteam betrokken.

Financiële gevolgen van de aanpak deel 1:

In onderstaande tabel staat een oplijsting van de verschillende onderdelen van de projectkost (alle bedragen incl. btw). De bouwkost is gebaseerd op een raming in het huidige ontwerp.

Financiële gevolgen voor de aanpak van deel 2:

Er wordt per project aparte besluitvorming ingediend bij het bevoegde beslissingsorgaan conform de financiële goedkeuringsmatrix.