2025_DRAN_00206 - Districten Borgerhout en Antwerpen. Turnhoutsebaan, Carnotstraat, Stenenbrug. Wegeniswerken. SWPR13413 - Startnota. Advies - Goedkeuring

Op 3 maart 2023 gunde de afdeling Wegen en Verkeer Antwerpen van het agentschap Wegen en Verkeer (verder AWV genoemd) een ontwerpopdracht via participatief traject voor de Turnhoutsebaan aan Tractebel Engineering nv. Deze gunning werd ter kennisname voorgelegd aan het college op 24 maart 2023 (jaarnummer 1833). Na gunning van de ontwerpopdracht werd een startnota uitgewerkt binnen een participatief traject. 

Op 10 oktober 2025 (jaarnummer 7394) keurde het college de startnota Turnhoutsebaan, Carnotstraat, Stenenbrug, wegeniswerken, districten Borgerhout en Antwerpen, goed.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt de startnota voor advies voor aan de districtsraad Antwerpen.

In het gemeenteraadsbesluit van 31 mei 2021 (jaarnummer 309) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Turnhoutsebaan, Carnotstraat en Stenenbrug zijn bovenlokale locaties.

Artikel 138 van het decreet over het lokaal bestuur bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.  

De startnota vertrekt vanuit de 5 basisambities van de ontwerpopdracht: Bereikbaar voor iedereen, veilig hart en ruggengraat van het district, klimaatrobuuste duurzame publieke ruimte, groene as met een goed leefmilieu en eigen identiteit als lokaal kernwinkelgebied. In de nota worden deze ambities aangevuld met een uitgebreide analyse van de plannings- en beleidscontext en de bestaande situatie. 

Het ontwerpteam maakte vanuit deze gebundelde randvoorwaarden 4 ruimtelijke concepten die de basis vormen voor de uitwerking van het ontwerp: 

• Belevingsas: de Turnhoutsebaan moet hierbij als wijkweg een continu en groen wegbeeld uitstralen met een hoge belevingswaarde en klimaatrobuust ontwerp. Hierbij wordt de lokale inrichting ingevuld naargelang de noden met specifieke aandacht voor de logistieke noden van handel en horeca.  
• Knopen en poort: De knopen zijn de locaties van de bushaltes Kerkstraat, Drink en Zegel. Bij de twee laatste zit de bushalte ook gebundeld met de (toekomstige) metrohalte. Deze mobiliteitsplekken nemen een rol op als toegangspoorten tot de Turnhoutsebaan en hier is de ambitie om multimodaliteit te faciliteren en de OV-haltes te beschouwen als overstap-, oriëntatie- en ontmoetingsplekken. Op deze locaties worden de dwarse groenverbindingen vanuit het Groenplan geïntegreerd. 
• Voorpleinen: De voorpleinen zijn plekken waar veel mensen samenkomen en waar dwarse trage verbindingen vanuit de wijk liggen. Op deze plekken wordt het baangevoel doorbroken en ligt de nadruk op het voorzien van verblijfsruimte langs weerszijden van de baan. Er worden voorpleinen voorzien ter hoogte van Kerkstraat, Laar, Eliaertstraat/Drink, Jaak De Braekeleerstraat en Bothastraat/Hogeweg/Appelstraat. 
• Dwarsverbindingen: dwars op de Turnhoutsebaan bevinden zich belangrijke kruisingen die de omliggende wijken met elkaar verbinden, zowel voor fietsers als voor voetgangers. Deze moeten aangenaam en veilig ingericht worden. Vaak vallen deze dwarsverbindingen samen met een voorplein. Op volgende locaties zijn er extra dwarsverbindingen: Helmstraat/Kroonstraat, Gravinstraat/Stenenbrug, Sint-Janstraat/Zegelstraat en Engelselei/Statielei. 

Daarnaast werden verschillende scenario’s voor het typedwarsprofiel onderzocht. Wegens de beperkte beschikbare breedte van 21,5 meter tussen de gevels, werden de modi in de onderzochte scenario’s telkens op een andere manier gemengd. Deze scenario’s werden tegenover elkaar afgewogen op gebied van verkeersveiligheid en ruimtelijke kwaliteit. Op basis daarvan werd een voorkeursscenario gekozen. Dit voorkeursprofiel bestaat uit een rijbaan van 6,7 meter breed waarop bus- en ander gemotoriseerd verkeer gemengd rijdt, twee aparte eenrichtingsfietspaden van 2 meter breed en voetpaden met een minimale streefbreedte van 2,5 meter. Daarnaast is er een flexibele zone die afhankelijk van de lokale noden ingezet kan worden voor groen, parkeren, laden en lossen en verblijfsruimte. 

Tenslotte werden de ruimtelijke principes in combinatie met het voorkeursscenario uitgewerkt naar verkeerskundige principes, die door middel van een microsimulatie op haalbaarheid getest werden. De verkeerskundige principes gaan uit van een snelheidsregime van 30 km/u overdag en 50 km/u ’s nachts. De bovengrondse tram wordt afgeschaft. 

De kruispunten Kerkstraat/Provinciestraat, Drink/Eliaertstraat en Gravinstraat/Stenenbrug blijven voorzien met verkeerslichten wegens grote complexiteit en hoge intensiteiten van kruisend verkeer. Ook de verkeerslichten aan Kroonstraat/Helmstraat blijven behouden wegens het hoge aantal kruisende fietsbewegingen. Het kruispunt Bothastraat/Hogeweg/Appelstraat wordt vereenvoudigd zodat de complexiteit afneemt. Omdat dit kruispunt daarnaast lage verkeerstromen heeft wordt dit een voorrangsgeregeld drietaks-kruispunt waarbij de Hogeweg en Appelstraat voor gemotoriseerd verkeer niet meer verbonden worden met de Turnhoutsebaan. Hierdoor ontstaat ruimte voor een pleintje. Ook alle andere kruispunten worden voorrangsgeregeld voorzien en minstens aan elke zijstraat wordt een langs en dwars zebrapad voorzien. De verkeerslichten aan de Jaak De Braekeleerstraat en het Laar worden niet meer voorzien omdat de oversteeklengte sterk verkort. In de projectnota wordt geëvalueerd of dit vanuit verkeersveiligheid schoolomgevingen de beste oplossing is. 

Bovenstaande verkeerskundige principes werden door middel van een microsimulatie getest op haalbaarheid. Hierbij zijn de randvoorwaarden om fietsers en voetgangers zoveel als mogelijk conflictvrij te laten oversteken, voldoende doorstroming voor het openbaar vervoer te garanderen en geen structurele wachtrijvorming te genereren voor gemotoriseerd vervoer. Uit de simulatie blijkt dat de principes verkeerskundig werkbaar zijn volgens deze randvoorwaarden.

Parkeerbalans
In de startnota is geen parkeerbalans opgemaakt. In de volgende fase zal het studiebureau een parkeerbalans opmaken.

Bomenbalans
In de startnota is geen bomenbalans opgemaakt. In de volgende fase zal het studiebureau een bomenbalans opmaken.

Hemelwaterplan
Op 19 januari 2018 (jaarnummer 501) keurde het college het hemelwaterplan goed.
De Vlaamse wetgeving en het hemelwaterplan van de stad Antwerpen stellen dat maximaal moet worden gestreefd naar bronmaatregelen om hemelwater op te vangen en te verwerken.

De Turnhoutsebaan, Carnotstraat en Stenenbrug liggen in een zone waar het rioleringsstelsel gescheiden aangelegd moet worden. Voor deze zone wordt een gescheiden systeem met waar mogelijk bronmaatregelen (hergebruik, infiltratie, buffering) voorgesteld. In de volgende fase zullen de ontwerpmaatregelen opgenomen worden die nodig zijn om de infiltratie en buffering toe te passen die nodig zijn volgens de berekeningen en regels zoals beschreven in het hemelwaterplan.

Het budget voor deze opdracht zal voorzien worden bij opmaak meerjarenplan 2026-2031 op SUB_NR/INTERN/5153000000/224/3LMS020306.