Terug
Gepubliceerd op 19/06/2025

2025_DRAN_00080 - Herontwikkeling Wilgenstraat. Openbaar Domein - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring

districtsraad Antwerpen
ma 16/06/2025 - 20:00 Provinciehuis Antwerpen
Goedgekeurd

Samenstelling

Aanwezig

Maya Detiège, voorzitter districtsraad; Marco Laenens, districtsraadslid; Samuel Markowitz, districtsschepen; Nadine Peeters, districtsraadslid; Marita Wuyts, districtsraadslid; Paul Cordy, districtsburgemeester; Charlien Van Leuffel, districtsschepen; Femke Meeusen, districtsraadslid; Annemie Demeyer, districtsraadslid; Simon Verreet, districtsraadslid; Marie Vrelust, districtsraadslid; Sah Gulhan, districtsraadslid; Bart Steyaert, districtsraadslid; Vincent Gysels, districtsschepen; Sim Dereymaeker, districtsraadslid; Rani De Leeneer, districtsraadslid; Ludo Van Campenhout, districtsschepen; Luk Lemmens, districtsraadslid; Kristof Luypaert, districtsraadslid; Janneke Ronse, districtsraadslid; An De Cleyn, districtsraadslid; Eline De Wachter, districtsraadslid; Fatima Ezzarhouni, districtsschepen; Laura Grieten, districtsraadslid; Matthias Verstraeten, districtsraadslid; Alexandra Dirckx, districtsraadslid; David Rosenberg, districtsraadslid; Anna Touré, districtsraadslid; Sadiqullah Akbari, districtsraadslid; Chantal Goossens; Herald Claeys, districtssecretaris

Afwezig

Rawail Ali, districtsraadslid

Verontschuldigd

Manuëla Van Werde, districtsraadslid; Peter De Roover, districtsraadslid; Magalie Verstraelen, districtsraadslid

Secretaris

Herald Claeys, districtssecretaris

Voorzitter

Maya Detiège, voorzitter districtsraad
2025_DRAN_00080 - Herontwikkeling Wilgenstraat. Openbaar Domein - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring 2025_DRAN_00080 - Herontwikkeling Wilgenstraat. Openbaar Domein - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring

Motivering

Aanleiding en context

Op 26 februari 2018 (jaarnummer 137) keurde de gemeenteraad de aankoop, via voorkooprecht, goed van het postgebouw in de Wilgenstraat 2a, 2060 Antwerpen.

Op 25 november 2019 (jaarnummer 652) keurde de gemeenteraad de beheersovereenkomst 2019-2024 tussen de stad Antwerpen en AG Vespa goed. Artikel 6 §3.2. bepaalt dat AG Vespa instaat voor de uitvoering en afhandeling van alle in- en uitgaande overdrachten van zakelijke rechten met betrekking tot het stedelijk patrimonium. De beleidsbeslissing hiertoe ligt bij de stad.

Op 3 juli 2020 (jaarnummer 5712) keurde het college het mandaat aan AG Vespa goed om te handelen in naam van de stad Antwerpen voor gronden van de stad Antwerpen gelegen in het projectgebied 'herontwikkeling Wilgenstraat'.

Op 28 september 2020 (jaarnummer 539) keurde de gemeenteraad de samenwerkingsovereenkomst tussen AG Vespa, cvba Woonhaven Antwerpen, stad Antwerpen en AG SO goed.

Op 15 juni 2021 (jaarnummer 4227) keurde het college de projectdefinitie goed voor de herontwikkeling van de Wilgenstraat.

Op 26 september 2022 (jaarnummer 497) keurde de gemeenteraad het addendum op de samenwerkingsovereenkomst tussen AG Vespa, cvba Woonhaven Antwerpen, stad Antwerpen en AG SO goed. 

Op 31 maart 2023 (jaarnummer 1936) keurde het college, het gedelegeerd opdrachthouderschap voor het deelproject openbaar domein Wilgenstraat aan AG Vespa, goed.

Voor de site Wilgenstraat wordt een inrichtingsplan uitgewerkt voor de volledige herontwikkeling van de site, met inbegrip van de sloop en vernieuwbouw van de sociale woningen in de noordrand, de sanering van de site, de realisatie van een basisschool en een crèche, de realisatie van een maatschappelijk programma zoals een buurthuis en de herinrichting van de volledige infrastructuur op de site. Dit vormt het ruimtelijke kader voor deze verschillende deelprojecten. Het masterplan ambieert een groene, autoluwe inrichting, een vlotte en comfortabele doorwaadbaarheid voor fietsers en voetgangers en een leesbare aansluiting op de omliggende publieke ruimte. Dit inrichtingsplan zal worden geformaliseerd in een verkavelingsplan, wat het vergunningstechnische kader zal vormen voor de verschillende deelprojecten die hier voor hun omgevingsvergunning naar moeten verwijzen. 

Het openbaar domein Wilgenstraat is één van de deelprojecten binnen deze ontwikkeling. Echter vormt de 'zaak der wegen' een noodzakelijk onderdeel voor de aanvraag van een verkavelingsvergunning. De opstart van een studieopdracht openbaar domein is nodig om de noodzakelijke input te leveren. Het schetsontwerp openbaar domein Wilgenstraat is opgeleverd als eerste fase binnen dit studietraject.

Op 19 januari 2024 (jaarnummer 00282) keurde het college het schetsontwerp openbaar domein Wilgenstraat goed.

Juridische grond

Artikel 30, §1 van de wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten bepaalt met betrekking tot in-house-toezicht volgende voorwaarden:
1° de aanbestedende overheid oefent op die rechtspersoon toezicht uit zoals op haar eigen diensten;
2° meer dan 80 % van de activiteiten van de gecontroleerde rechtspersoon behelst de uitvoering van taken die hem zijn toegewezen door de controlerende aanbestedende overheid of door andere, door diezelfde aanbestedende overheid gecontroleerde rechtspersonen; en
  3° er is geen directe participatie van privékapitaal in de gecontroleerde rechtspersoon, met uitzondering van geen controle of blokkerende macht opleverende vormen van participatie van privékapitaal, vereist krachtens de nationale wetgeving, in overeenstemming met de verdragen, die geen beslissende invloed uitoefenen op de gecontroleerde rechtspersoon”.

Regelgeving: bevoegdheid

Met collegebeslissing van 12 mei 2017 (jaarnummer 4463) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 11 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor openbaar domein. Ontwikkelingen (nieuw openbaar domein) en mobiliteitsvoorwaarden blijven een bevoegdheid van het college. Het districtsbestuur heeft een adviesbevoegdheid.

Op 25 november 2019 (jaarnummer 652) keurde de gemeenteraad de beheersovereenkomst 2019-2024 tussen de stad Antwerpen en AG Vespa goed. Specifiek met betrekking tot de begeleiding van stadsontwikkelingsprojecten zijn onder andere volgende artikels van toepassing:

  • In artikel 6 §4  wordt de opdracht aan AG Vespa voor de begeleiding van stadsprojecten omschreven;
  • In artikel 7, Lastgeving stedelijk patrimonium, verleent de stad een volmacht aan AG Vespa om in de realisatie van publieke domein projecten alle daden van beschikking te stellen in eigen naam en voor rekening van de stad voor wat betreft het stedelijk patrimonium. Onder deze lastgeving valt ook expliciet de bevoegdheid tot het nemen van alle beslissingen in het kader van overheidsopdrachten met betrekking tot het stedelijk patrimonium;
  • In artikel 9 §3 staan de samenwerkingsmodaliteiten met de stad in het kader van de begeleiding van de stadsontwikkelingsprojecten opgenomen;
  • In artikel 11 §3 staat dat in uitvoering van de beheersovereenkomst, de stad alle kosten die AG Vespa opneemt, ten laste neemt.

Op 24 februari 2025 (jaarnummer 177) keurde de gemeenteraad de verlenging goed van de beheersovereenkomst 2019-2024 tussen de stad Antwerpen en AG Vespa.

Argumentatie

Het voorliggende ontwerp is het resultaat van een tweede fase in het studietraject van het deelproject openbaar domein Wilgenstraat. Het dossier openbaar domein Wilgenstraat heeft zich verder ontwikkeld binnen het ontwikkelingskader van de herontwikkeling Wilgenstraat. 

Gedurende de opmaak van het voorontwerp hebben er verschillende werksessies en bilateraal overleg met diverse partijen, stadsdiensten en het district plaatsgevonden.

Op maandag 24 maart 2025 is het schetsontwerp gebracht op het coördinatieoverleg openbaar domein (COD) waarbij het project werd onthaald met gunstig advies mits voorwaarden. 

Het voorontwerp openbaar domein Wilgenstraat is terug te vinden als bijlage van dit besluit. De belangrijkste elementen in dit voorontwerp zijn de volgende:

Circulatie:

Het doorgaand verkeer wordt geweerd van de site, de aanliggende straten krijgen op het einde een keerlus. Bovengronds publiek parkeren wordt aan de randen georganiseerd. Er zijn 145 bovengrondse publieke parkeerplaatsen vervat in de plannen met een kwalitatief publiek domein op en rond de site. Over de site lopen van noord naar zuid en van oost naar west twee belangrijke zachte assen. Verder kent de site een fijnmazig netwerk van kleine voetgangersverbindingen.

Functionaliteit:

Het gebied blijft functioneel bedienbaar voor de brandweer, de hulpdiensten, verhuisbewegingen en afvalophaling. Aan de Gasstraat is er een sorteerstraat voorzien. 

Sanering:

Van 1858 tot 1925 was op deze locatie een gasfabriek gesitueerd. De werking van de gasfabriek heeft een ernstige verontreiniging van de bodem veroorzaakt. Deze historische verontreiniging wordt via een bodemsaneringsproject ambtshalve uitgevoerd door OVAM. Een groot aandeel van de bodemverontreiniging zal gesaneerd worden door ontgraving via diepe bouwputten en via het ontgraven van de oppervlaktelaag. De sanering heeft grote gevolgen voor het ontwerp van groen en water.

Groenplan:

Het schetsontwerp houdt maximaal rekening met de bestaande bomenstructuur. Rondom elke boom zal daarom verder onderzoek nodig zijn om te zien of de toplaag moet uitgegraven worden en of dit compatibel is met het behoud van die boom. Het is nog te vroeg in dit traject om uitsluitsel te geven over het aantal te behouden, te kappen en nieuw aan te planten bomen. Volgende cijfers zijn daarom voorwaardelijk en richtinggevend: 

  • te behouden: 53;
  • te kappen: 57;
  • nieuw aan te planten: 143.

Een belangrijke ambitie in dit project is het ontharden en vergroenen van de publieke ruimte. Op basis van dit voorontwerp bekomen we volgende voorwaardelijke en richtinggevende cijfers: 

  • bestaand groen 8317 m² (20%); 
  • gepland groen (inclusief binnentuinen) 13.654 m² (32%);
  • bestaande verharding 21.425 m² (51%);
  • geplande verharding 13.432 m² (32%).

Waterplan:

In het waterplan Antwerpen valt de site binnen de waterstructuur ‘Radicaal lokale gebieden’ - intramuros. Deze gebieden hebben geen grote groenblauwstructuren om op aan te takken. In dit geval is het voor de hemelwatercascade van belang om zoveel mogelijk de daken van het private domein af te koppelen naar de publieke ruimte in waterbuffers, zodat dit niet direct in
het gemengd riool vloeit. Deze waterbuffers kunnen daarna gradueel afvloeien naar de riool of geleidelijk infiltreren in de grond. Binnen het kader van het bodemsaneringsproject dient er verder onderzocht te worden hoe er op de site met waterbuffering en waterinfiltratie kan worden omgegaan .

Programma:

De publieke ruimte wordt ingericht met voldoende zitgelegenheden om klein ontmoeten te faciliteren. Er wordt ook een centrale speelruimte voorzien die is ingericht naar jonge kinderen, passend bij de toekomstige demografie van de sociale woningen. De publieke ruimte krijgt een lokaal karakter waar verschillende doelgroepen zich  thuis zullen voelen, er is met name ingezet op gezinsvriendelijke  publieke ruimte.

Inspraak

Er werd samen met het district een inspraakmoment georganiseerd rond het Project Wilgenstraat & speelterrein Stuivenbergplein in februari - maart 2023 via een digitale bevraging via Oor. 454 personen gaven hun mening tijdens de inspraakfase (online en fysiek). +/- 95 deelnemers waren aanwezig op het inspraakmoment ter plekke op de site Wilgenstraat en Stuivenbergplein op 9 februari 2023. AG Vespa en het district hebben ernaar gestreefd iedereen de maximale mogelijkheid te geven om te participeren aan deze inspraakronde. Uit deze inspraak werd de wens uitgedrukt voor een groene publieke ruimte met een expliciet rustig karakter. Speelvoorzieningen voor jonge kinderen en voldoende en afwisselende zitgelegenheid werden ook gevraagd.

Begin 2025 werd er een inspraaktraject georganiseerd door SAAMO, gefaciliteerd door AG Vespa, specifiek gericht op het ontwerp van de publieke ruimte in het projectgebied Wilgenstraat. De resultaten hiervan zijn meegenomen in het ontwerp.

Op 22 mei 2025 zal er een integraal inspraakmoment worden georganiseerd door AG Vespa, Woonhaven, AG SO en het district Antwerpen.

Algemene financiële opmerkingen

Voor de studiefase tot een opgeleverd voorontwerp voor het deelproject openbaar domein Wilgenstraat werd een projectbudget ten belope van 666.771,88 EUR inclusief btw en 10% onvoorziene omstandigheden goedgekeurd en in opdracht gegeven aan AG Vespa.  

In het meerjarenplan 2020 – 2025 van de stad Antwerpen is 230.978,02 EUR inclusief btw beschikbaar op het boekingsadres: SUB_NR/INTERN/2300-2500/5291620000/224/2WNS020202V02542/2SA050610 en 105.965,41 EUR op het boekingsadres: SUB_NR/INTERN/2300/5291620000/224/2WNS020202A00000/2SA050610. De overige investeringsmiddelen 329.828,45 EUR werden verschoven naar het clusterbudget op boekingsadres: SUB_NR/INTERN/5291620000/220/2WNS029801A00000/2SA050610.

AG Vespa voert de opdracht uit in eigen naam en voor rekening van de stad Antwerpen en Water-link. 

Het ereloonpercentage voor de ontwerper/studiebureau wordt voor het studietraject openbaar domein vastgesteld volgens de indicatieve barema’s zoals die zijn opgesteld door KVIV-FABI (Koninklijke Vlaamse Ingenieursvereniging, ereloonbarema I, klasse 1). 

De verdeelsleutel voor de studiekosten zal volgen uit de financiële aandelen van elke partij in de raming horende bij het opgeleverde dossier. Op basis hiervan zal er een verdeelsleutel worden opgesteld die de verhouding bepaalt in welke mate de kosten verdeeld zullen worden tussen beide partijen. Er wordt rechtstreeks aan beide partijen gefactureerd.

Adviezen

Coördinatieoverleg openbaar domein Gunstig onder voorwaarden

Het coördinatieoverleg openbaar domein geeft gunstig advies op het schetsontwerp openbaar domein herontwikkeling Wilgenstraat op voorwaarden dat:

  • materiaalgebruik podium herbekijken, houten materiaal is niet wenselijk.
  • Podium locatie bekijken ivm architectuur. 
  • Luifel is niet uit het straatsmeubilaris dus naar vormgeving + beheer moet dit goed doorsproken worden. 
  • Alle private constructies dienen op het privaat perceel (inpandig) voorzien te worden, deze dienen naar gebruik en inrichting ook zo aangelegd dienen te worden. bouwlijn = rooilijn = perceelsgrens
Brandweeroverleg Gunstig onder voorwaarden

Op het project werd een gunstig advies gegeven, mits volgende voorwaarden:

  • Herkenbaarheid straten: inrijpunt Van Kerckhovenstraat (geen breekpaal) minst herkenbaar aanrijpunt
  • Voorkeur neerklapbare palen in plaats van breekpalen.
  • Boven- en ondergrondse hydranten: rekening mee houden - herkenbaarheid in al het groen. 
    • Aantal? Afstemmen met stad en watermaatschappij, om de 60 - 80 meter, eventueel bovengronds in geval van verhoogd risico (meer voor industrieel). Bekijken wat er in omliggende straten aanwezig is. 
    • Bovengronds moet op eigen terrein of tegen eigen gevel, gekoppeld aan eigen leiding.
  • Oppassen met boomkruinen over de brandwegen. 
  • Rijrichting en wegprofiel Van Kerckhovenstraat blijven ongewijzigd, buiten projectgebied.

Beleidsdoelstellingen

5 - Woonstad
2WNS02 - Stadsontwikkeling
2WNS0201 - Reguliere taken
2WNS020101 - Vespa als instrument voor stadsontwikkeling
2WNS020101PA3914 - Wilgenstraat - Masterplan

Besluit

De districtsraad Antwerpen keurt het volgende besluit met 25 stemmen voor en 5 onthoudingen goed.

Voor: Cordy Paul, Markowitz Samuel, Wuyts Marita, Laenens Marco, Van Leuffel Charlien, Demeyer Annemie, Steyaert Bart, Van Campenhout Ludo, Lemmens Luk, De Leeneer Rani, Grieten Laura, Goossens Chantal; Detiège Maya, Ezzarhouni Fatima, Verstraeten Matthias, Dirckx Alexandra, Gysels Vincent, Peeters Nadine, Gulhan Sah, Akbari Sadiq, Ronse Janneke, Dereymaeker Sim, De Wachter Eline, Luypaert Kristof, Rosenberg David

Onthoudingen: Meeusen Femke, Touré Anna, Vrelust Marie, Verreet Simon, De Cleyn An

De districtsraad antwerpen beslist:

Artikel 1

De districtsraad adviseert het voorontwerp openbaar domein Wilgenstraat gunstig op voorwaarde dat:

  • Er een windstudie gebeurt voor de nog te ontwerpen bouwblokken;
  • De afhandeling van het huisvuil inpandig gebeurt en niet afgewenteld wordt op het openbaar domein;
  • Indien voorgaande niet mogelijk is en er toch sorteerstraten dienen te worden geplaatst er voldoende rekening mee wordt gehouden om de loopafstand voor de bewoners beperkt te houden en het leegmaken van de sorteerstraten op een (verkeers)veilige manier kan gebeuren;
  • Het openbaar domein rond de school zo ontworpen wordt dat het gebruik van het schoolgebouw als brede school (met publieke toegankelijkheid van bijvoorbeeld de speelplaats en toegankelijkheid van lokalen buiten de schooluren) mogelijk wordt gemaakt;
  • De materialisatie van rijwegen en voetgangerszones gebruiks- en onderhoudsvriendelijk is, in overeenstemming met het door de stad gehanteerde draaiboek openbaar domein en met aandacht voor integrale toegankelijkheid;
  • Er eetbaar groen wordt voorzien;
  • De aanplanting van het groen in nauw overleg met de groendiensten van stad en district gebeurt zodat zij achteraf niet extra moeten investeren om een goed onderhoud mogelijk te maken;
  • De inrichting van de speeltuin/speelaangelegenheden in nauw overleg met het district gebeuren zodat zij achteraf niet extra moeten investeren om een goed onderhoud mogelijk te maken.
  • De voorziene luifel of andere kunstwerken vandalismebestendig zijn.

Artikel 2

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen.