De stad Antwerpen kampt met een tekort aan kinderopvang voor baby's en peuters. De stad Antwerpen zet in op het uitbreiden van het aantal plaatsen in de kinderopvang en streeft hierbij naar 50 kindplaatsen per 100 kinderen. Om ervoor te zorgen dat er in de stad Antwerpen voldoende, toegankelijke en kwalitatieve kinderopvang is, geeft de stad Antwerpen financiële ondersteuning aan de privaat georganiseerde groepsopvang- en gezinsopvang. Dit via zeven verschillende ondersteuningsvormen:
Deze reglementen eindigen op 31 december 2025. Een verderzetting van deze vormen van ondersteuning is wenselijk.
Wet van 14 november 1983 over de controle op de toekenning en op de aanwending van sommige toelagen.
Het Kaderbesluit Basisprincipes Ondersteuningsbeleid zoals goedgekeurd door de gemeenteraad van 26 oktober 2020 (jaarnummer 595) en zoals integraal van toepassing verklaard voor de nieuwe gemeente door de gemeenteraad op 27 januari 2025 (jaarnummer 71).
De gemeenteraad is ingevolge artikel 41, 23° van het Decreet over het lokaal bestuur bevoegd voor het vaststellen van subsidiereglementen.
Een verderzetting van deze ondersteuningsvormen is wenselijk. Daarom gaan onderstaande ondersteuningsreglementen in op 1 januari 2026 en zullen ze lopen tot en met 31 december 2031.
Kinderopvangtoelage
De kinderopvangtoelage is een financiële tussenkomst door de stad Antwerpen voor ouders die opvang genieten bij kinderdagverblijven die werken met een vaste prijs. Een reguliere vaste prijs is voor het merendeel van de ouders in de stad Antwerpen te duur. Deze tussenkomst bedraagt maximaal 25,00 euro en is gebaseerd op het verschil tussen de vaste dagprijs en het inkomenstarief dat de ouder zou betalen bij een inkomensgerelateerde opvang. De tussenkomst van de stad Antwerpen zorgt ervoor dat meer ouders gebruik kunnen maken van deze opvang, én dat deze plaatsen niet leeg blijven staan. Deze ondersteuning is tijdelijk in afwachting van structurele financiering door de Vlaamse overheid (agentschap Opgroeien Regie). De kinderopvangtoelage zorgt er eveneens voor dat nieuwe opvanginitiatieven reeds van start kunnen gaan zonder dat de structurele subsidie van Opgroeien reeds bekomen werd.
De kinderopvangtoelage wordt geraamd op 3.800,00 euro per plaats per jaar. Het bedrag is onderhevig aan de opvangprijs gevraagd door de ontvanger (maximaal 38,00 euro per dag), het gemiddeld inkomenstarief van de ouder én de bezetting van de plaats.
Ten aanzien van de vorige versie van dit ondersteuningsreglement zijn er geen inhoudelijke wijzigingen.
Presubsidiëring
In de stad Antwerpen is de vraag groot naar opvang waar ouders een tarief betalen aangepast aan hun inkomenssituatie. Via de presubsidiëring kunnen opvanginitiatieven zonder subsidies van Agentschap Opgroeien Regie toch een inkomensgerelateerde prijs vragen aan hun klanten. In het kader van deze ondersteuning heeft de stad Antwerpen een overeenkomst afgesloten met de Vlaamse overheid (goedgekeurd door het college op 29 september 2023 (jaarnummer 6648). Deze overeenkomst zorgt er onder andere voor dat Agentschap Opgroeien Regie zorgt voor de administratieve opvolging, berekening en de uitbetaling van de presubsidiëring aan de verschillende opvanginitiatieven. De stad Antwerpen betaalt vervolgens het bedrag aan het Agentschap Opgroeien Regie.
De stad Antwerpen volgt voor de bepaling van de presubsidie de subsidiebedragen trap 2 zoals bepaald door de Vlaamse regelgever. De presubsidie van één opvangplaats kost op basis van de huidige subsidiebedragen ongeveer 10.000,00 euro.
Ten aanzien van de vorige versie van dit ondersteuningsreglement zijn er geen inhoudelijke wijzigingen.
Aankoopbon gezinsopvang
Via een eenmalige aankoopbon ter waarde van 600,00 euro ondersteunt de stad Antwerpen startende gezinsopvang (onthaalouders). Hierdoor wordt zowel een verhoging van het aantal opvangplaatsen binnen de gezinsopvang beoogd als een kwaliteitsverhoging door deze financiële incentive te investeren in kwalitatief materiaal.
Ten aanzien van de vorige versie van dit ondersteuningsreglement is er een verhoging van het ondersteuningsbedrag van 500,00 euro naar 600,00 euro.
Ondersteuning infrastructuur
Met de infrastructuurtoelage worden private organisatoren van kinderopvang voor nul tot driejarigen gestimuleerd om te investeren in infrastructuur voor kinderopvang in Antwerpen, zowel voor de opstart van nieuwe opvanglocaties, als voor het behoud, de kwaliteitsverhoging of de uitbreiding van reeds bestaande locaties. De stad betaalt hierbij een deel van de investering, maximaal 50% van de gehele bouwkost.
De investeringstoelage van de stad Antwerpen is gebaseerd (en indien mogelijk aanvullend) op de Vlaamse subsidie voor infrastructuur kinderopvang van het Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden (VIPA). Het maximumbedrag van de investeringstoelage is gelijk aan het maximumbedrag zoals bepaald door VIPA.
Ten aanzien van de vorige versie van dit ondersteuningsreglement is er een inhoudelijke wijziging: het maximale stedelijke ondersteuningsaandeel van de projecten waarvoor de ondersteuningsontvanger ook VIPA-subsidies ontvangt, wordt verhoogd van 20% naar 30%.
Omkadering doelgroepmedewerkers
Begeleider in de kinderopvang is een knelpuntberoep. Om meer handen op de kinderopvangwerkvloer te krijgen ondersteunt de stad Antwerpen private organisatoren die inzetten op doelgroepmedewerkers of zij-instromers met een extra begeleidingsnood. Om deze opleidings- of tewerkstellingstrajecten kwalitatief te organiseren is er voldoende omkadering nodig. Deze ondersteuning voorziet in het faciliteren van deze omkadering.
De omkadering wordt bepaald op basis van het aantal (in VTE uitgedrukt) individuen die een opleidings- of tewerkstellingstraject genieten en de intensiteit van het gelopen traject. Afhankelijk van de omkaderingsintensiteit varieert het bedrag van 1.500,00 euro tot 6.000,00 euro per VTE. De ondersteuning kan de loonkost van de mentor niet overschrijden.
Ten aanzien van de vorige versie van dit ondersteuningsreglement liggen er inhoudelijke wijzigingen voor, meer bepaald een actualisatie naar het huidige landschap (rekening houdend met stedelijke en Vlaamse projecten) en aangepaste Vlaamse regelgeving (individueel maatwerk en andere subsidiestromen) en een vereenvoudiging van de berekeningswijze van de ondersteuning.
Organisatie dringende opvang - groepsopvang en gezinsopvang (twee verschillende reglementen)
Binnen de stad Antwerpen is er niet alleen nood aan kwalitatieve en betaalbare kinderopvang, maar ook aan onmiddellijk beschikbare opvang. Dringende of occasionele kinderopvang is opvang die werkt zonder wachtlijsten en met snelle beschikbaarheid. Deze opvang wordt onder andere gebruikt door ouders die snel starten met werk, opleiding, inburgeringstraject,... Deze ondersteuning is eveneens tijdelijk in afwachting van structurele financiering door de Vlaamse overheid (agentschap Opgroeien Regie).
Private organisatoren van kinderopvang die deze ondersteuning genieten, organiseren de opvang volgens het OKiDO principe. Deze principes zijn vastgelegd in het OKiDO-charter zoals goedgekeurd door de gemeenteraad op 5 februari 2021 (jaarnummer 95).
Omdat onder andere de berekening van de ondersteuning bij de gezinsopvang en de groepsopvang verschillend is, zijn er twee verschillende ondersteuningsreglementen. De doelstelling van de stad Antwerpen is echter dezelfde binnen beide deelsectoren.
Binnen de groepsopvang wordt er 1.800,00 euro per opvangplaats per jaar toegekend. Per plaats dienen er vier (minstens drie, maximum acht) kinderen opgevangen te worden. Dit bedrag is gebaseerd op het subsidiebedrag Dringende Opvangplaatsen van de Vlaamse overheid (agentschap Opgroeien Regie). Binnen de gezinsopvang wordt er 1.000,00 euro per opvangplaats per jaar toegekend.
Ten aanzien van de vorige versies van beide ondersteuningsreglementen zijn er enkele administratieve vereenvoudigingen. Daarnaast wordt het bedrag voor de groepsopvang verhoogd van 1.500,00 euro naar 1.800,00 euro per jaar per plaats om een actualisatie naar loonkosten en werkingskosten door te voeren, naar analogie met de verhoging van de subsidiebedragen van de Vlaamse overheid (Opgroeien Regie).
De middelen bevinden zich op onderstaande boekingsadres(sen) in het meerjarenplan 2026-2031:
Kinderopvangtoelage, presubsidie en aankoopbon gezinsopvang
5112600000/6496600 en 6496300/3LOW010301A00000/SUB_NR
Ondersteuning infrastructuur
5110980000/664800/3LOW019801A00000/SUB_NR
Omkadering doelgroepmedewerkers
5112600000/6496800/3LOW010303A00000
Organisatie dringende opvang - groepsopvang en gezinsopvang
5112600000/6496800/3LOW010103A00000/SUB_NR
De gemeenteraad keurt het reglement Kinderopvangtoelage kinderopvang nul tot drie jaar goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.
De gemeenteraad keurt het reglement Presubsidiëring kinderopvang nul tot drie jaar goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.
De gemeenteraad keurt het reglement Ondersteuning aankoopbon kwaliteit ter ondersteuning van nieuwe gezinsopvang nul tot drie jaar goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.
De gemeenteraad keurt het reglement Ondersteuning infrastructuur kinderopvang nul tot drie jaar goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.
De gemeenteraad keurt het reglement Omkaderingsondersteuning voor de inzet van doelgroepmedewerkers binnen de groepsopvang nul tot drie jaar goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.
De gemeenteraad keurt het reglement Ondersteuning voor de organisatie van dringende en occasionele opvang voor kinderen van nul tot drie jaar door diensten voor gezinsopvang goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.
De gemeenteraad keurt het reglement Ondersteuning voor de organisatie van dringende en occasionele opvangplaatsen volgens het OKiDO-concept goed met een looptijd van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2031.