Het Stuivenberg ziekenhuis ZAS/AZ heeft in het najaar van 2023 haar Algemene Ziekenhuisactiviteit (AZ) stopgezet op de Stuivenbergsite en is verhuisd naar Cadix op het Eilandje. De psychiatrische ziekenhuisactiviteit (PZ) Stuivenberg blijft op de site zodat ZAS erfpachter blijft van dit onderdeel. De erfpacht met OCMW werd gedeeltelijk beëindigd op datum van 1 maart 2024 waarna AG Vespa het beheer en onderhoud heeft overgenomen.
In het project 'Plan Stuivenberg' wordt gewerkt met twaalf deelprojecten.
De eerste zes deelprojecten omvatten de overname en de tijdelijke situatie en zijn afgerond. AG Vespa heeft technische en bouwkundige werken uitgevoerd om het tijdelijk gebruik van een aantal gebouwdelen mogelijk te maken. Als uitkomst van een externe marktoproep zijn deze gebouwdelen, samen met de aangrenzende publieke tuinen, vanaf 1 oktober 2024 in beheer door de externe sitemanager Entrakt. Er zijn momenteel een vijftiental organisaties gehuisvest.
De overige deelprojecten focussen op de definitieve ontwikkeling. In het bouwproces volgen deelprojecten zeven tot elf elkaar chronologisch op en is deelproject twaalf voorbereidend en overkoepelend.
Op 17 november 2023 (jaarnummer 8046) herbevestigde het college het ontwikkelingskader waarbij het erfgoed in waarde wordt hersteld en de open en groene publieke ruimte wordt gemaximaliseerd. Om deze ambities te realiseren worden belangrijke delen van het huidig gebouwencomplex, zoals het jaren ’80 gebouw (28.000 m²) afgebroken. Voor het toekomstig programma wordt een mix van maatschappelijke en commerciële functies vooropgesteld waarbij een samenwerking tussen publieke en private partners wordt gezocht in functie van een volwaardig stadsvernieuwingsproject dat de buurt kan versterken.
Op 31 mei 2024 (jaarnummer 4634) gaf het college de opdracht aan AG Vespa om een haalbaarheidsstudie op te maken en voorzag hiervoor de nodige kredieten.
De haalbaarheidsstudie heeft drie luiken:
De studie is aldus de uitvoering van deelproject twaalf, programma en financieel model, en in zekere zin van de hele voorafgaande voorbereidingsfase om deelprojecten zeven tot elf van de definitieve ontwikkeling op te starten.
De uitvoering van de definitieve ontwikkeling van de Stuivenbergsite dringt zich op. In de eerste plaats om perspectief te bieden aan een buurt, die sinds dit jaar als aandachtswijk is benoemd door het college. In tweede instantie om te voorkomen dat de gebouwen door leegstand verder verwaarlozen.
Op 25 november 2019 (jaarnummer 652) keurde de gemeenteraad de beheersovereenkomst 2019-2024 tussen de stad Antwerpen en AG Vespa goed. Specifiek met betrekking tot realisatie van bouw- en onderhoudsprojecten van het stedelijk patrimonium zijn onder andere volgende artikels van toepassing:
in artikel 6 §3 wordt de opdracht aan AG Vespa voor het patrimoniumbeheer van het stedelijk patrimonium omschreven. De beleidsbeslissing tot het realiseren van bouw- en onderhoudsprojecten ligt bij de stad Antwerpen. De stad legt tevens het projectbudget vast.
artikel 6 §3.4 bepaalt dat AG Vespa instaat voor de realisatie van bouw- en onderhoudsprojecten van het stedelijk patrimonium en dat deze opdracht de beslissingsbevoegdheid inzake het plaatsen en uitvoeren van overheidsopdrachten omvat, in eigen naam en voor rekening van de stad. De stad dient hiervoor de beleidsbeslissing tot realisatie van het project te nemen en het projectbudget vast te leggen.
in artikel 7, Lastgeving stedelijk patrimonium, verleent de stad een volmacht aan AG Vespa om in de realisatie van bouw-, onderhouds- en publieke domein projecten alle daden van beschikking en beheer te stellen in eigen naam en voor rekening van de stad voor wat betreft het stedelijk patrimonium. Onder deze lastgeving valt expliciet ook de bevoegdheid tot het nemen van alle beslissingen in het kader van overheidsopdrachten met betrekking tot het stedelijk patrimonium;
in artikel 11 §2 staat dat in uitvoering van de beheersovereenkomst, de stad alle kosten die AG Vespa opneemt, ten laste neemt.
De haalbaarheidsstudie is afgewerkt. Uit elk van de drie luiken volgt een aanbeveling.
Het technisch luik brengt de bouwkundige, bouwfysische en structurele staat van het pand in kaart aan de hand van verschillende deelonderzoeken met als doel een accurate raming van de bouwkosten op te maken. Voor de bouwkosten is een externe bouwkostenmanager aangesteld.
De totaalrenovatie is zo opgevat dat de site en het gebouwencomplex klaar staan voor de volgende 100 jaar met een programma dat doorheen de tijd kan veranderen, met behoud van de basiskwaliteiten.
De kostenstructuur kan worden gespecifieerd per onderdeel en per stedelijke klant of externe publieke partner en commerciële afnemer.
De projectkost van het totaalproject wordt geraamd op circa 200 mio euro.
Voor het programmatorisch luik werden drie scenario’s uitgewerkt, op basis van combinaties van verschillende interne en externe ruimtevragen. Het project wordt in elk scenario opgezet als een gemengd project met vergaande ambities rond gedeeld ruimtegebruik en kruisbestuiving tussen de verschillende gebruikers en de buurt.
AG Vespa ging hiervoor in gesprek met potentiële stedelijke klanten en met externe publieke partners die zich willen inschrijven in deze ambities. De besproken programma’s van eisen werden een eerste keer afgetoetst met de mogelijkheden van het gebouw. Daarnaast werd voor een aantal ruimten de potentie voor commerciële invullingen onderzocht.
Hoewel deze oefening nog verdere uitwerking vraagt, kan gesteld worden dat er enorm veel interesse is. Bij de volgende stedelijke klanten: AGSO (verpleegschool Antwerpen), de cluster sociale centra van de bedrijfseenheid Sociale Dienstverlening, de dienst werk/activering van de bedrijfseenheid Ondernemen en Stadsmarketing, de diensten Kinderopvang, Jeugd en Cultuur van de bedrijfseenheid talentontwikkeling en Vrijetijdsbeleving en bij een tweetal externe publieke partijen - waaronder het Vlaams Architectuur Instituut - blijkt een sterke match met de Stuivenbergsite.
Door de ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten, kunnen deze programma’s maximaal worden geïntegreerd en kan de site ook breed geactiveerd worden. Dat betekent dat exclusieve ruimtes enkel worden voorzien daar waar echt nodig. Polyvalente of 100% gedeelde ruimten kunnen dienen als overloop tijdens de drukbezette piekmomenten in de reguliere werktijd. Tijdens de daluren, zoals avonden, weekends en vakanties, is programmatie mogelijk door buurt- jeugd, en culturele organisaties en het verenigingsleven via een op te zetten beheermodel voor het gedeeld ruimtegebruik. De doelstellingen van deze aanpak zijn meervoudig: zuinig omgaan met de beschikbare ruimte, kruisbestuiving tussen verschillende gebruikers en de buurt, creëren van levendigheid en dynamiek aan de publieke tuinen zeven dagen op zeven en vice versa. Stuivenberg kan zo een pilootproject zijn voor clustering en systematisch gedeeld ruimtegebruik.
De hoge ambities vragen om een traject waarbij de verschillende partners worden samengebracht om het toewijzen, clusteren en delen van infrastructuur verder uit te diepen en mogelijk nog extra combinaties toe te laten. Ook de buurt wordt bevraagd in het gebruik van de gedeelde ruimte.
Het financieel luik omvat de kostenstructuur van het project waarbij de uitgebreide projectraming en het scenario-onderzoek een solide basis vormen. Het brengt de kosten maar ook de inkomsten in beeld.
Het financieel model wordt stelselmatig verder verfijnd. De stad Antwerpen blijft trekker en houdt de site en het gebouw finaal in één hand, om de meerwaarde van dit stadsontwikkelingsproject voor de buurt te verzekeren. Samenwerkingen met preferentiële externe publieke partners zullen vertaald worden in overeenkomsten met juridische en financiële engagementen. Voor stedelijke klanten dient voldoende budget ingeschreven te worden in de meerjarenbegroting. Panden die door de verhuisbewegingen verlaten zullen worden, kunnen gevaloriseerd worden en generen inkomsten voor de stad Antwerpen. Door deze versnipperde locaties te verlaten spaart de stad bovendien investeringskosten uit omdat de verlaten panden niet door de stad gerenoveerd moeten worden tot op het niveau van de duurzaamheidsnorm 2050. Tot slot zal voor bepaalde onderdelen (met gedeelde gebruiksrechten of commerciële contracten) een prefinanciering nodig zijn in afwachting van de financiële return.
Het achterliggende financiële basisprincipe is dat de stedelijke klant en externe publieke partners niet meer betalen om hier gehuisvest te worden dan elders in de buurt en dat de commerciële partijen marktconforme prijzen betalen. Het saldo is de maatschappelijke investering met het oog op alle maatschappelijke baten. Het project is in wezen een stadsproject. Het heeft de slagkracht, hefboom en uitstraling om de leefkwaliteit in de omliggende buurten te verbeteren. Door een ingrijpende afbraak- en hersteloperatie wordt de oorspronkelijke en unieke 19e-eeuwse paviljoenstructuur van het ziekenhuis hersteld. Het erfgoed en de bouwhistorische betekenis en identiteit van de plek is een blijvende houvast. Dit levert ook heel wat extra publieke ruimte op, een kostbaar goed in deze dichtbebouwde buurt. De site krijgt opnieuw vorm en een open, groen en publiek karakter voor de volgende 100 jaar.
Om verder verval van de gebouwen en de hieraan verbonden cumulatieve kosten tegen te gaan, dringt een beslissing over de definitieve ontwikkeling zich op.
In een vervolgtraject kan worden doorgestart met de deelprojecten die elkaar chronologisch opvolgen: deelproject zeven (circulaire ontmanteling), deelprojecten acht (sloop jaren '80 gebouw) waarbij ook het asbestvrij maken van de site wordt toegevoegd als uitkomst van het asbestonderzoek in de technische haalbaarheidsstudie, en aansluitend deelproject negen (bouw van de parking). De deelprojecten kunnen worden uitgewerkt tot en met de aanbesteding. De gunning kan volgen zodra het nodige budget is voorzien in de meerjarenbegroting.
Op basis van de bovengenoemde aanbevelingen en principes, kan AG Vespa in een vervolgtraject een samenwerkingskader uitwerken in overleg met stedelijke klanten en externe publieke partners. Dit kader omvat de programmatorische invulling met het oog op maximale clustering en gedeeld gebruik en de juridische en financiële randvoorwaarden en afspraken en engagementen ter voorbereiding van het deelproject tien (bouwproject: renovatie en herbestemming).
AG Vespa vraagt met dit besluit het opdrachthouderschap aan voor de studiefase tot en met de aanbesteding (exclusief gunning) van de deelproject zeven (circulariteit), deelproject acht (sloop jaren '80 gebouw, asbestverwijdering site) en deelproject negen (bouw van de parking) van het project Stuivenbergsite voor een bedrag van 2.112.702,00 euro inclusief btw.
Hierin zitten vervat:
AG Vespa voert de opdracht uit in eigen naam en voor rekening van de stad Antwerpen. Het project zal maar door AG Vespa worden opgenomen voor zover er door de stad Antwerpen tijdig voldoende middelen worden voorzien.
In het meerjarenplan 2020-2025 van de stad Antwerpen is 2.112.702,00 euro inclusief btw beschikbaar op boekingsadres SUB_NR/5292000000 /221/2WNS020202P07900 /2SA050610.
Wegens afrondingsverschil in SAP is er tussen bon en besluit een verschil van 0,01 euro incl. BTW.
Het college neemt kennis van de inzichten uit het voorbereidend onderzoek in het deelproject twaalf ‘Programma en financieel model’.
Het college neemt kennis van de raming van de projectkost voor een totaalbudget van circa 200 mio euro. Het college neemt kennis van de complementaire optimalisatie binnen de vastgoedportefeuille van de stad door het valoriseren van enkele eigendommen in de omgeving. Voor deelname van externe publieke partijen en commerciële invulling worden inkomsten voorzien in verhouding met prijzen in de omgeving.
Het college keurt goed dat de opdracht voor de studiefase tot en met de aanbesteding (exclusief gunning) van het project Stuivenbergsite deelproject zeven (circulaire ontmanteling), deelproject acht (sloop jaren '80 gebouw, asbestverwijdering site) en deelproject negen (bouw parking) worden uitgevoerd door AG Vespa.
Het college keurt het projectbudget goed voor de studiefase van deelprojecten zeven, acht en negen tot en met aanbesteding (exclusief gunning) ten bedrage 2.112.702,00 euro inclusief btw.
| Omschrijving | Bedrag | Boekingsadres | Bestelbon |
| Studiefase tot en met de aanbesteding (exclusief gunning) van de deelproject zeven (circulariteit), deelproject acht (sloop jaren '80 gebouw, asbestverwijdering site) en deelproject negen (bouw van de parking) van het project Stuivenbergsite AG Vespa Paradeplein 25 2018 Antwerpen Ondernemingsnummer: 0267402076 Rekeningnummer: BE37 0910 1270 6928 | 2.112.702,00
euro inclusief btw. | budgetplaats: 5292000000
budgetpositie: 221 functiegebied: 2WNS020202P07900 subsidie: SUB_NR begrotingsprogramma: 2SA050610 budgetperiode: 2026-2028 | 4005708462 |
Als uitkomst van de haalbaarheidsstudie en om verder verval van de gebouwen en cumulatieve kosten te vermijden, geeft het college opdracht aan:
| dienst | taak |
| AG Vespa | Uitwerken van een samenwerkingskader met de stedelijke klanten en met externe publieke partners. Dit kader omvat de programmatorische invulling met het oog op maximale clustering en gedeeld ruimtegebruik en juridische en financiële afspraken ter voorbereiding van deelproject tien (bouwproject: renovatie en herbestemming). |
| AG Vespa | Onderzoeken van panden die verlaten kunnen worden omwille van de verhuisbewegingen van stedelijke klanten in overleg met de klanten en gekaderd in de vastgoedstrategie. |
| AG Vespa | Opmaken van een financieel (cashflow)model dat inzicht geeft in de kosten en inkomsten
|
| AG Vespa | Uitvoeren van de studiefase tot en met de aanbesteding (exclusief gunning) van de deelprojecten zeven (circulaire ontmanteling), acht (sloop jaren '80 gebouw, asbestverwijdering site) en negen (parking) van het project Stuivenbergsite. |