Horizon Europe is een Europees subsidieprogramma voor onderzoek en innovatie. Het programma is opgedeeld in themaclusters. Binnen de themacluster 'A disaster-resilient society for Europe' loopt momenteel de oproep HORIZON-CL3-2025-01-DRS-03 'testing / validating tools, technologies and data used in cross-border prevention, preparedness and responses to climate extreme and geological events and chemical, biological or radiological emergency threats'. Deze oproep financiert projecten die instrumenten ontwikkelen en valideren met als doel grensoverschrijdende preventie, paraatheid en reactie op klimaatextremen, geologische incidenten en chemische, biologische of nucleaire bedreigingen.
Stad Antwerpen wenst deel te nemen aan het projectvoorstel MLCAST-ACTION, dat een AI-gedreven nowcasting-systeem voor neerslagvoorspelling ontwikkelt, gericht op hulpdiensten. Het systeem biedt impactgebaseerde weersinformatie voor het kritieke tijdsvenster van 0 tot 6 uur, waarin snelle beslissingen levens kunnen redden.
Het project bouwt voort op bestaande Europese samenwerking (EUMETNET) en zal:
Het partnerschap wordt getrokken door de VUB. Andere partners zijn het KMI (Koninklijk Meteorologisch Instituut van België) en haar tegenhangers in Denemarken (DMI) en Nederland (KNMI). Private partners zijn onder meer Sumaqua (BE) en Weather Impact (NL). De stad Antwerpen wordt gevraagd om als 'first responder' en potentiële eindgebruiker mee te werken aan de ontwikkeling, validatie en toepassing van deze technologie, samen met het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NL) en Arpae Emilia-Romagna (IT).
De deadline voor indiening is 12 november 2025. De looptijd van het project bedraagt 36 maanden.
Artikel 10 van het besluit van de gemeenteraad van 27 januari 2025 (jaarnummer 75): het college is bevoegd om namens de stad Antwerpen in te tekenen op projectoproepen die worden georganiseerd door een hogere overheid en om met diezelfde overheid daarover overeenkomsten te sluiten.
Klimaatverandering leidt tot extremere neerslag, zowel in de zomer als in de winter. De rampen in Pepinster (2021) en Valencia (2024) tonen aan dat deze dreiging reëel is en dat de risico’s toenemen.
Eén van de sleutelinstrumenten om met dit risico om te gaan zijn accurate neerslagvoorspellingen die zowel nauwkeurig zijn als snel worden bijgewerkt, en die gedetailleerde informatie geven over waar en wanneer regen valt. Op deze manier kunnen de hulpdiensten tijdig en op de meest efficiënte manier worden ingezet. Huidige weersvoorspellingen zijn gebaseerd op radardata en andere numerieke gegevens. MLCAST-ACTION wil via artificiële intelligentie de nauwkeurigheid en resolutie verhogen. Het project richt zich op het cruciale tijdsvenster van 0 tot 6 uur waarbinnen de kritieke beslissingen worden genomen (nowcasting). Dit wordt momenteel niet aangeboden in de reguliere weersvoorspellingen. Het systeem kan later worden uitgebreid met data over andere risico’s zoals natuurbranden of hitte. De stad Antwerpen (Maatschappelijke Veiligheid/CRO) en Brandweerzone Antwerpen zijn vragende partij voor deze technologie met het oog op een snellere en gerichtere inzet van middelen op de juiste plaats en op het juiste moment. Ook Stadsontwikkeling/Klimaat en Leefmilieu wordt betrokken bij de hydraulische modellering in functie van overstromingsgevaar op het terrein.
Stad Antwerpen zal optreden als 'first responder', de partij die als eindgebruiker van een nowcasting-tool in het kritieke tijdsvenster beslissingen neemt die bepalen op welke manier omgegaan wordt met het extreme weersfenomeen. Tijdens het project zullen de verschillende deelnemende 'first responders' samenwerken om tot een set noodzakelijke functionaliteiten te komen die de voorspellingstool moet bieden. Vervolgens zal de technologie in uitgebreide iteratiecycli worden getest met data uit historische extreme weersfenomenen. Er is bijzondere aandacht voor grensoverschrijdende samenwerking, in tandem met het Nederlandse Instituut voor Publieke Veiligheid.
Het project zal worden gecoördineerd door de teams 'Noodplanning en Crisisbeheer' en 'Resilience', beide onder de Chief Resilience Officer in samenwerking met Stadsontwikkeling/Klimaat en Leefmilieu. Brandweerzone Antwerpen zal optreden als stakeholder om kennisdeling te maximaliseren.
Horizon Europe financiert 100%. Er moet geen stedelijke cofinanciering worden voorzien.
Het projectbudget is nog niet definitief vastgelegd, maar bedraagt ongeveer 4,5 miljoen euro. Het aandeel voor stad Antwerpen is nog niet vastgelegd en maakt voorwerp uit van het overleg in het consortium. Als het projectvoorstel wordt geselecteerd voor subsidiering door de Europese Commissie, wordt de deelname aan het project en het goedgekeurde projectbudget opnieuw voorgelegd aan het college, samen met de subsidie- en consortiumovereenkomst. Op dat moment worden ook de boekingsadressen voor de verrekening van de uitgaven en de ontvangsten en de subsidiefiche voor het project opgenomen.
Het college keurt de deelname van stad Antwerpen aan het HORIZON-projectvoorstel 'MLCAST-ACTION' goed.