De oproepen City of Things van VLAIO willen steden en gemeenten kennis en ervaring laten opdoen met Smart City-toepassingen. Lokale besturen die een maatschappelijke uitdaging op een slimme manier willen aanpakken via Internet of Things (IoT) of met open data kunnen een aanvraag indienen. De projectoproepen City of Things mikken op implementatie en opschaling van slimme oplossingen in de domeinen Smart Economy, Smart Government, Smart Living, Smart People, Smart Mobility en Smart Environment. Interoperabiliteit, herbruikbaarheid, datastandaarden en -architectuur zijn daarbij noodzakelijke elementen. Voor de oproep in 2025 ligt de focus op grote, breed gedragen projecten die Vlaamsbreed impact realiseren.
De oproep van 2025 startte met een co-creatietraject dat intussen werd afgerond. Er werden negen projecten geselecteerd voor de shortlist, waarvoor de projectaanvraag verder uitgewerkt kan worden. De stad Antwerpen is betrokken bij drie projecten op de shortlist:
Voor de oproep is in totaal 5 miljoen euro voorzien, met een maximale financiële steun van 2 miljoen euro per project. Er is tot 80% financiering via City of Things mogelijk. Projecten kunnen gedurende maximaal 36 maanden uitgevoerd worden. De deadline voor de indiening van projecten is 14 november 2025.
Artikel 10 van het besluit van de gemeenteraad van 27 januari 2025 (jaarnummer 75): het college is bevoegd om namens de stad Antwerpen in te tekenen op projectoproepen die worden georganiseerd door een hogere overheid en om met diezelfde overheid daarover overeenkomsten te sluiten.
Voor de stad Antwerpen wordt de deelname voorbereid van volgende drie projecten in het kader van de oproep City of Things 2025:
1. Digitale Nuts (Stadsontwikkeling, Publieke Ruimte): geraamde gevraagde subsidie 2.000.000,00 euro
Vlaamse steden worstelen vandaag met een versnipperde aanpak van nutswerken. De plannen en innames worden wel geregistreerd in GIPOD (Generiek Informatieplatform Openbaar Domein), maar wat er écht op het terrein gebeurt – de kwaliteit van herstellingen, de opvolging van klachten, de communicatie naar bewoners – is moeilijk te volgen en wordt niet eenduidig gemeten. Dat zorgt voor meer hinder, trager herstel en weinig vergelijkbare resultaten tussen steden en nutsbedrijven.
Digitale Nuts wil dat veranderen door één digitale dataketen te bouwen tussen steden, nutsmaatschappijen en GIPOD. Centraal staat een gebruiksvriendelijke mobiele app voor toezichters, die werkt met geolocatie en foto’s. De verzamelde gegevens worden automatisch gedeeld met GIPOD en met een gedeeld portaal voor nutsbedrijven en aannemers. Zo krijgt iedereen hetzelfde actuele beeld. Bewoners kunnen de voortgang volgen, terwijl het beleid inzicht krijgt via heldere rapporten en dashboards.
De ontwikkeling verloopt in drie schillen:
De beoogde resultaten zijn minder hinder, sneller herstel en een gedeelde standaard die door elk lokaal bestuur kan worden gebruikt. Dit wordt mogelijk door het ontwikkelen van technologie volgens duidelijke afspraken over data en samenwerking.
De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling (afdeling publieke ruimte) coördineert als hoofdpartner de indiening van het project. De steden Vilvoorde, Brugge en Kortrijk en de gemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht hebben hun deelname als partner aan het project bevestigd. Ook een aantal lokale besturen bevestigden hun deelname als volger van het project: Aalst, Izegem, Edegem, Leuven, Mechelen, Oostende, Hasselt en Sint-Niklaas. Daarnaast zullen Athumi en Fluvius eveneens de rol van partner opnemen en zal VVSG een rol spelen in het uitdragen van het project en de projectresultaten.
2. Citerra 2 - City Environment Regulations and Rights for Access (Stadsontwikkeling, Beheer en Operaties - Mobiliteit)
Het Citerra (City Environment Regulations and Rights for Access) project is geïnitieerd door Mobiliteit en Parkeren Antwerpen om een antwoord te bieden op de uitdaging dat informatie van verschillende gereglementeerde zones binnen steden en gemeenten in Vlaanderen helemaal niet of erg versnipperd en niet uniform aangeboden wordt. Het ontbreken van een centraal gestandaardiseerd platform voor aanvragen voor vergunningen voor autoluwe zones, stops en voetgangerszones leidt tot veel inefficiëntie en handmatig administratief werk zowel bij de lokale besturen zelf als bij ondernemingen.
In een eerste traject (dat eveneens via City of Things werd ondersteund) werden onder andere de noden van de diverse stakeholders geïnventariseerd, een Vlaamse OSLO-standaard gemaakt, diverse technische proof of concepts uitgevoerd, een specificatie voor het ecosysteem uitgetekend, meerdere use cases voorgesteld, mogelijke business modellen uitgewerkt en een implementatiestrategie voorgesteld.
Er wordt enerzijds voorgesteld om een samenwerkingsvorm met stakeholders van de lokale besturen als partner, de Vlaamse overheid en een aantal vertegenwoordigingen van ondernemingen op te starten. Deze zullen een overeenkomst rond stedelijke en gemeentelijke vergunningen betreffende mobiliteit en logistiek vormgeven, onderling afstemmen en goedkeuren. Hierbij zullen afspraken gemaakt worden over eigenaarschap, bestuurlijke organisatie, juridische aspecten en een businessmodel. Deze worden in een volgende fase in een decreet voor alle lokale overheden in Vlaanderen voorgesteld.
Anderzijds wordt het beoogde ondersteunende ecosysteem verder uitgewerkt, ontwikkeld en uitgerold. Hierin worden volgende deelaspecten voorzien:
Mobiliteit en Parkeren Antwerpen is de hoofdaanvrager en de stad Antwerpen wordt gevraagd om als partner deel te nemen door de inzet van personeel. In het projectvoorstel zijn verder nog meerdere partners gevraagd om mee te werken. Gent, Leuven, Oostende, Mechelen, Hasselt als lokale besturen, Athumi en Agentschap Binnenlands Bestuur vanuit de Vlaamse overheid en VVSG als kenniscentrum, hebben zich bereid verklaard om als partner bij te dragen aan het project.
3. WHAM! - WaterHuishouding Actief Monitoren! (Stadsontwikkeling, Klimaat & Leefmilieu) - geraamde gevraagde subsidie 100.000,00 euro
De stad Antwerpen werd gevraagd om in te stappen in het projectvoorstel WHAM! (Waterhuishouding Actief Monitoren!), dat getrokken wordt door de stad Leuven. Dit project is gericht op het waterbeheer in verschillende Vlaamse steden. Uiteenlopende cases worden uitgewerkt rond droogte en waterschaarste in grond- en oppervlaktewater, met name:
De stad Antwerpen (Stadsontwikkeling, Klimaat en Leefmilieu) is hoofdzakelijk betrokken bij monitoringsactiviteiten van grondwater en bodemvocht. Concreet zullen een 20-tal sensoren geplaatst worden in functie van grondwatermetingen. Samen met de 20 reeds bestaande sensoren zal dit een netwerk van 40 sensoren vormen, verspreid over de stad. De locatie van de bijkomende sensoren zal worden bepaald op basis van de resultaten van een lopende grondwaterstudie zodat de set van 40 sensoren statistisch representatief is voor de grondwaterpeilen in de stad. Daarnaast zullen – bij wijze van piloot – drie bodemvochtsensoren verspreid over drie voetbalvelden op eenzelfde sportcomplex geplaatst worden (Ter Beke in Wilrijk) en real-time voorspellingen in functie van irrigatiebehoeften worden uitgevoerd. Deze geven voldoende inzicht in de beregeningsbehoefte voor het totale sportcomplex.
De hoofdaanvrager van WHAM! is de stad Leuven. Andere deelnemende steden zijn Antwerpen, Gent, Oostende en Aalst. De Vlaamse Milieumaatschappij biedt ondersteuning op het vlak van meettechnieken en databeheer.
De indiening van de projectaanvragen via het online indieningsplatform van VLAIO wordt voorbereid tegen de deadline van 14 november. Er moet per hoofdaanvrager en partner telkens een persoon gemachtigd worden om namens de stad of organisatie in te dienen of de deelname te bevestigen. Volgende personen worden namens de stad Antwerpen hiervoor gemachtigd:
Het steunpercentage voor de subsidieoproep City of Things 2025 bedraagt 80%, met een maximum van 2 miljoen euro per project. Dit betekent dat de projectpartners gezamenlijk minimaal 20% zelf moeten financieren. Deze eigen bijdrage kan bestaan uit de inzet van bestaand personeel.
Het totale budget voor het project Digitale Nuts wordt geraamd op 2.500.000,00 euro. Het aandeel van de stad Antwerpen bedraagt ongeveer 1.829.000,00 euro. Circa 1.650.000,00 euro is voorzien voor ontwikkelingskosten (via Digipolis Antwerpen) en externe projectcoördinatie. De eigen bijdrage wordt gedekt door de inzet van personeel bij de stad Antwerpen en de lokale besturen Vilvoorde, Brugge, Kortrijk en Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, die als partner bij het project betrokken zijn.
Het aandeel van de stad Antwerpen voor het project WHAM! bedraagt ongeveer 125.000,00 euro. Circa 87.854,00 euro is voorzien voor de aankoop van sensoren en het uitvoeren van voorspellingen met betrekking tot irrigatiebehoeften. De eigen bijdrage voor de stad wordt volledig gedekt door de inzet van bestaand personeel.
Voor Citerra 2 bestaat de inbreng van de stad Antwerpen enkel uit kosten van bestaand personeel dat wordt ingezet voor de uitvoering van het project. De personeelskost wordt geraamd op 75.000,00 euro. De personeelskost van de stad Antwerpen en de andere projectpartners zal gebruikt worden door hoofdpartner MPA voor de financiering van de eigen bijdrage in de projectkost.
Na goedkeuring van de projectvoorstellen worden de budgetten definitief vastgelegd en verdeeld onder de projectpartners. Dit gebeurt via een samenwerkingsovereenkomst, die opnieuw ter goedkeuring aan het college zal worden voorgelegd.
Indien een project wordt goedgekeurd, worden de eventuele uitgaven en ontvangsten gekoppeld aan een subsidiefiche en opgenomen in het meerjarenplan. De financiering van het eigen aandeel voor de drie projecten gebeurt via bestaand personeel.
Het college keurt de projectaanvraag 'Digitale Nuts' in het kader van de oproep City of Things 2025 goed en machtigt Michel Gerits (Stadsontwikkeling, Publieke Ruimte) om het projectvoorstel in te dienen in het online indieningsplatform van VLAIO.
Het college keurt de deelname van de stad Antwerpen aan de projectaanvraag 'Citerra 2' van Mobiliteit en Parkeren Antwerpen in het kader van de oproep City of Things 2025 goed en machtigt Michael Bastiaens (Stadsontwikkeling, Beheer en Operaties) om de deelname aan het projectvoorstel als partner te bevestigen in het online indieningsplatform van VLAIO.
Het college keurt de deelname van de stad Antwerpen aan de projectaanvraag 'WHAM!' van de stad Leuven in het kader van de oproep City of Things 2025 goed en machtigt Sara Depauw (Stadsontwikkeling, Klimaat en Leefmilieu) om de deelname aan het projectvoorstel als partner te bevestigen in het online indieningsplatform van VLAIO.