2025_GR_00966 - Tijdelijke inname openbare ruimte voor uitvoeren bouwwerken - Retributiereglement 2026-2031 - Goedkeuring

Op 27 januari 2025 (jaarnummer 34) keurde de gemeenteraad het bestuursakkoord voor de stad Antwerpen 2025-2030 goed. 

In dit retributiereglement worden de tarieven van de retributies voor de tijdelijke inname van openbare ruimte voor het uitvoeren van bouwwerken vastgelegd. 

De gecoördineerde grondwet verleent bij artikels 41, 162/2e, 170/paragraaf 4 en 173 aan de gemeenten fiscale autonomie.

Artikel 285 en volgende van het Decreet over het lokaal bestuur bepalen de wijze van bekendmaking van de reglementen.

Artikel 40, §3 van het Decreet over het Lokaal Bestuur bepaalt dat de gemeenteraad bevoegd is voor de gemeentelijke belastingen en retributies.

Artikel 41, lid 2, 14° van het Decreet over het lokaal bestuur bepaalt dat de gemeenteraad bevoegd is voor het vaststellen van de gemeentebelastingen en het vaststellen van de machtiging tot het heffen van de retributies en de voorwaarden ervan, inclusief verminderingen en vrijstellingen. Deze bevoegdheid kan niet aan het college van burgemeester en schepenen toevertrouwd worden.

Jaarlijks levert de stad Antwerpen verschillende diensten aan private personen inzake het uitschrijven van toelatingen met betrekking tot de inname van de openbare ruimte (grondgebied van de stad Antwerpen) voor het uitvoeren van bouwwerken. De stad rekent hiervoor een retributie aan. 

Er zijn verschillende factoren die deze retributie verantwoorden:

• De kosten die voor de stad gepaard gaan met het leveren van diensten inzake de inname van de openbare ruimte:
1. Elke inname dient vergezeld te zijn van een toelating. Voor het uitschrijven van deze toelating dienen verschillende diensten te worden geleverd door de stad, namelijk: het beheren van adviezen, het uitvoeren van een conflictdetectie, het actualiseren van GIS-kaarten, … Deze diensten gaan gepaard met verschillende investeringen door de stad inzake haar eigen interne werking, namelijk investeringen in personeel, informatica, … 
2. Door de vele parkeerplaatsen die ingenomen worden is er naast de verhoogde parkeerdruk ook een inkomstenverlies doordat de (betalende) parkeerplaatsen tijdelijk niet door parkeerders gebruikt kunnen worden.
3. De stad dient  extra inspanningen  te leveren rond veiligheid, ordehandhaving en technische ondersteuning. 
   
   
• Het economisch voordeel dat de bouwheer heeft doordat de stad de openbare ruimte ter beschikking stelt voor het uitvoeren van  de bouwwerken:
1. Tijdswinst en kostprijsreductie: de tijdswinst die bouwheren realiseren door de inname van de openbare ruimte vertaalt zich in een snellere oplevering, een verminderd aantal werkuren en een positief effect op de kostprijs van het bouwwerk. Bijvoorbeeld:
• Door laad- en loszones te voorzien aan de bouwwerken kan er op een vlotte manier materiaal geleverd en opgehaald worden.
• Zonder het gebruik van de openbare ruimte zouden werkmiddelen als torenkranen, stellingen, betonsilo’s, opslagcontainers, … niet geplaatst kunnen worden of zou er een alternatief moeten worden voorzien op eigen terrein. Deze alternatieven vertragen de werkzaamheden en zorgen voor bijkomende kosten.
• Keuzemogelijkheid: het indienen van een aanvraag tot inname van de openbare ruimte bij grote bouwwerken houdt een keuze in van de bouwheer en kan bijgevolg vermeden worden indien er andere mogelijkheden zijn. Er geldt geen verplichting tot inname. De inname komt voort uit de economische afweging die daarbij gemaakt wordt door de aanvrager. Indien hieraan geen redelijke tarifering verbonden zou worden, kan men verwachten dat de openbare ruimte onnodig lang, meer en veelvuldiger gebruikt zou worden, wat uiteindelijk leidt tot een toename van diensten door de stad.  
  
  
• Het beperken van hinder door het stimuleren van een kleinere en kortere inname van de openbare ruimte:
1. De hinder die voortvloeit uit de inname van de  openbare ruimte leidt tot extra dienstverlening door de stad Antwerpen, o.m. het voeren van (preventieve) informatiecampagnes en/of het beantwoorden van individuele vragen van burgers met betrekking tot de inname, verkeersveiligheid, controle op o.a. de voorwaarden van de inname… 
2. Voor de inwoners van de stad Antwerpen: werven brengen vaak hinder mee voor burgers. Werfketen, bouwmaterialen, parkeerplaatsen in kader van werfvoertuigen, kranen, afsluitingen,… zorgen voor directe hinder voor omwonenden en leggen druk op de leefbaarheid van de stad.
3. Op verkeersveiligheid vlak: innames van de openbare ruimte in het kader van bouwwerken leggen extra druk op de vlotte doorstroom van het verkeer in Antwerpen en op de verkeersveiligheid van de stad. Bijvoorbeeld door het afsluiten van straten, omleidingen en innames op de rijbaan waardoor een reductie van de rijbaan dient gefaciliteerd te worden. Daarbij komt ook dat er vaak parkeerplaatsen worden ingenomen, wat de parkeerdruk in de binnenstad niet ten goede komt. Teneinde deze hinder te beperken en de druk op verkeersveiligheid en de parkeerplaatsen te beperken, wil de stad de kortere en kleinere innames aanmoedigen door hiervoor geen retributie aan te rekenen (bij een inname van minder dan 50m² voor een duur die korter is dan zes maanden). 

Rekening houdende met het voorgaande heeft de stad Antwerpen een eenduidige en eenvoudige tarifering uitgewerkt, waarbij de tarieven stijgen naarmate meer ruimte wordt ingenomen en/of de inname langer duurt.

Conform de richtlijnen worden de tarieven vanaf 1 januari 2026 exclusief btw vermeld in de retributiereglementen. Deze tarieven dienen aldus nog te worden verhoogd met het toepasselijke btw-tarief. Op heden bedraagt dit 21%.

Dit leidt tot volgende geactualiseerde tarifering:

In de beheersovereenkomst tussen stad Antwerpen en  AG Mobiliteit en Parkeren Antwerpen is voorzien dat het AG in eigen naam en voor eigen rekening instaat voor de organisatie en het beheer van de diensten die ook in voorliggend retributiereglement worden beoogd. Bijgevolg heeft de vaststelling van het nieuwe retributiereglement geen directe financiële gevolgen voor het meerjarenplan van de stad. AG Mobiliteit en Parkeren Antwerpen zal de retributies die betrekking hebben op de tijdelijke innames van openbare ruimte voor het uitvoeren van bouwwerken aldus in eigen naam en voor eigen rekening innen.