2025_GR_00958 - Omgevingsvergunning. Aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg - OMV_2025044037. Posthofbrug zonder nummer te 2600 Antwerpen. District Berchem - Goedkeuring

Er werd een aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend bij het college van burgemeester en schepenen, die behandeld wordt volgens de gewone procedure van het Omgevingsvergunningendecreet.

Omschrijving aanvraag

Relevante voorgeschiedenis

24/03/2016: vergunning (ROL-20151738) voor het bouwen van een fietsbrug vanop de Posthofbrug en aansluitend aan het fietsparkeergebouw ter hoogte van het station Berchem. De aanvraag omvat ook de herprofilering van een gedeelte van de Posthofbrug zelf.

Vergunde toestand

• openbaar domein.

 
Nieuwe toestand

-          functie:

• openbaar domein;

-          nieuwe inrichting:

• wijzigen van het reliëf en de aanleg van een verhoogde fietssnelweg naast de spoorlijn met een breedte van 4,5m in rode asfalt;
• bouwen van 2 fietsbruggen in beton met een gelakt stalen overspanning, een over het bestaande fietspad en de volkstuinen en een over de Arbeidersstraat;
• gedeeltelijk heraanleggen van de verhardingen en kruispunt met Karel Coggestraat en Roderveldlaan;
• plaatsen van aanhorigheden openbaar domein;
• gedeeltelijk ontbossen en rooien van hoogstammen met heraanplant;
• herinrichten van 30 volkstuintjes;
• aanleggen van wadi’s en wijzigen van het reliëf voor infiltratie en regenwaterrecuperatie;
• gedeeltelijk opheffen van buurtweg nr. 29, zoals opgenomen in de Atlas der Buurtwegen, binnen de contour van de aanvraag;
• wijzigen van de rooilijn volgens rooilijnplan ‘BA_Fietsbruggen F1 Arbeidersstraat_Rooilijn’.

Inhoud van de aanvraag

-          aanleggen van een nieuwe fietssnelweg op de spoorwegberm lopende van de Roderveldlaan tot de Posthofbrug;

-          bouwen van 2 bruggen in functie van de fietssnelweg;

-          heraanleggen van kruispunt Arbeidersstraat en gedeeltelijke heraanleg van de verharding van de Roderveldlaan aan het kruispunt met de Arbeidersstraat;

-          gedeeltelijke heraanleg van de verharding en het fietspad aan de posthofbrug in de rijrichting van de Posthofbrug;

-          aanleggen van wadi’s en vernieuwen van riolering en nutsleidingen;

-          plaatselijk wijzigen van het reliëf;

-          ontbossen en vellen van hoogstammige bomen;

-          slopen van constructies;

-          gedeeltelijk opheffen van een buurtweg en wijzigen van de rooilijn.

Het Omgevingsvergunningsdecreet van 25 april 2014, meermaals gewijzigd, de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en hun uitvoeringsbesluiten en het Gemeentewegendecreet van 3 mei 2019 zijn van toepassing.

Artikel 31 en 32 van het Omgevingsvergunningsdecreet stellen dat als de vergunningsaanvraag de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg omvat, de gemeenteraad een beslissing over de ligging, de breedte en de uitrusting van de gemeenteweg, en over de eventuele opname in het openbaar domein, neemt voor de bevoegde overheid een beslissing neemt over de aanvraag.

Adviezen met betrekking tot de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg

Externe adviezen

Interne adviezen

Toetsing aan de doelstellingen en principes van het gemeentewegendecreet

De aanvraag omvat handelingen van algemeen belang zijnde de aanleg van een fietssnelweg, een zone voor volkstuinen, de heraanleg van het kruispunt tussen de Arbeidersstraat en de Roderveldlaan en de gedeeltelijke heraanleg van de verharding op de Roderveldlaan en de Posthofbrug. De aan te leggen fietssnelweg vormt een sluitstuk van de fietssnelweg F1 tussen Antwerpen en Brussel.

Voor een gedetailleerde beschrijving van de aan te leggen, te wijzigen, te verplaatsen of op te heffen gemeenteweg(en) wordt verwezen naar de nota, door de aanvrager gevoegd bij het aanvraagdossier ‘Zaak_Der_Wegen_Verantwoordingsnota’ en als bijlage gevoegd bij dit besluit.

De aanvraag bevat een rooilijnplan ‘BA_Fietsbruggen F1 Arbeidersstraat_Rooilijn’ waarin de toekomstige situatie van de rooilijnen wordt weergegeven.

Motivatie voor het wijzigen, verplaatsen of afschaffen van een gemeenteweg

In de Atlas der buurtwegen is voetweg nr. 29 opgenomen. Binnen de contouren van het project wordt deze opgeheven zoals in het plan tot opheffing wordt weergegeven: ‘BA_Fietsbruggen F1 Arbeidersstraat_Opheffing’. Deze voetweg is reeds meer dan 30 jaar in onbruik door de aanleg van de verhoogde spoorwegberm eind jaren ’60 en feitelijk niet meer aanwezig in het landschap.

De werkzaamheden aan de fietssnelweg en de aanpassingen aan de fietsinfrastructuur op niveau van de straat hebben enkele rooilijnwijzigingen tot gevolg. In de bestaande toestand betreft het kruispunt aan de Arbeidersstraat het enige verkeerslicht op de fietssnelwegroute Antwerpen-Mechelen. In voorliggende aanvraag wordt de fietssnelweg op hoogte naast de spoorweg voorzien zodat zowel het kruispunt met de Arbeidersstraat als de splitsing naar het ringfietspad vermeden wordt.

Wegontwerp, ontsluiting, mobiliteit en verkeersveiligheid

De nieuwe fietssnelweg wordt aangelegd op de verhoogde spoorwegberm. De bestaande spoorwegberm wordt hiervoor verbreed. De fietssnelweg zal wat lager liggen dan de spoorweg en wordt een dubbelzijdig fietspad met een breedte van 4,5 m.

Om de verbinding tussen de bestaande fietsinfrastructuur en de nieuwe fietssnelweg op de spoorwegberm te maken worden 2 nieuwe fietsbruggen gebouwd. Ter hoogte van de Posthofbrug wordt een nieuwe fietsbrug opgericht die het fietspad op de brug verbindt met de nieuwe fietssnelweg op de spoorwegberm. Aan het kruispunt met de Arbeidersstraat wordt naast de spoorwegbrug een 2e fietsbrug gebouwd. Ten zuiden van deze fietsbrug daalt de fietssnelweg gestaag de spoorwegberm af om aan te sluiten op de bestaande fietssnelweg op niveau van de Roderveldlaan.

Het fietspad op straatniveau blijft behouden voor lokaal verkeer en wordt ook heraangelegd met een breedte van 3 m. Het velostation en de bushalte ter hoogte van het kruispunt met de Arbeidersstraat worden tussen de straat en het fietspad geplaatst om minder conflict tussen voetgangers en fietsers te creëren.

Het fietspad tussen de Posthofbrug en het Ringfietspad wordt verbreed naar 4 meter en beperkt opgeschoven.

De verhoogde fietssnelweg wordt maximaal aangelegd met begroeide taluds, waardoor de visuele impact beperkt wordt. Enkel ter hoogte van de fietsbrug over de Arbeidersstraat is de ruimte te beperkt voor dergelijke taluds en worden keerwanden voorzien. De keerwanden worden vergroend met klimplanten. De landhoofden van de fietsbruggen worden uitgevoerd in zichtbeton met een verticale plankenbekisting, wat naar beeldkwaliteit en duurzaamheid gunstig geadviseerd kan worden. Ter hoogte van de fietsbruggen zelf worden de borstweringen in vol staal uitgewerkt. Op de taluds worden borstweringen in spijlen voorzien. De borstweringen worden in ‘stadsgrijs’ gekleurd en zijn zo in overeenstemming met de andere fietsbruggen in de omgeving.
De fietssnelweg en fietspaden worden voorzien in bordeauxkleurige asfalt. Ter hoogte van de fietspadoversteken aan het kruispunt met de Arbeidersstraat wordt een rode slemlaag op de straat voorzien.

Het aanleggen van de fietssnelweg op hoogte zorgt voor minder conflict tussen weggebruikers en verkeerstromen, wat de fietsveiligheid en het fietscomfort ten goede zal komen. De verhoogde fietssnelweg vormt een sluitstuk van de fietssnelweg F1 tussen Antwerpen en Brussel waardoor de aanvraag een positieve impact heeft op de modal shift.

In de zone tussen de verhoogde fietssnelweg en het fietspad op straatniveau langs de Posthofbrug worden nieuwe volkstuinen met 30 loten ingericht ter compensatie van de bestaande volkstuinen die plaats moeten maken voor de nieuwe fietssnelweg. Tussen en rondom de volkstuinen wordt een wandelpad in halfverharding voorzien dat aantakt op het voetpad aan de Potshofbrug. Ter verlenging van het voetpad wordt naast de splitsing naar het ringfietspad ook een wandelpad in halfverharding aangelegd. 

Ten gevolge van het project zullen een 20-tal parkeerplaatsen verdwijnen. Deze wijziging kadert in het verkeersveiliger maken van het kruispunt met de Arbeidersstraat.

Beheer en onderhoud

Het beheer en onderhoud worden overgedragen naar de stad Antwerpen.

Waardevermindering of waardevermeerdering van de gronden ten gevolge van de wijziging

Het rooilijnplan bevat geen berekening van de eventuele waardevermindering of waardevermeerdering van de gronden ten gevolge van de wijziging van de gemeenteweg overeenkomstig artikel 28 van het gemeentewegendecreet.

De aanvraag werd onderworpen aan 1 openbaar onderzoek. Er werden standpunten, opmerkingen en/of bezwaren ingediend tijdens de openbaarmaking.

Bespreking van de bezwaren met betrekking tot de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg

Tijdens de periode van het openbaar onderzoek werden 14 bezwaarschriften ingediend, die zich als volgt laten samenvatten:

1. Geen MOBER of mobiliteitsonderzoek: Het bezwaar dat er geen MOBER of mobiliteitsonderzoek werd uitgevoerd om de vormgeving en maatvoering van de fietsinfrastructuur te onderbouwen. De bezwaarindieners stellen dat het ontwerp niet gebaseerd is op verkeerskundig onderzoek waardoor niet bewezen kan worden of de aanvraag nuttig is en de beste oplossing vormt voor de gebruikers van de infrastructuur. Het risico op de verhoging van het sluipverkeer langs de Arbeidersstraat en de gevolgen hiervan op de buurt werden niet onderzocht.

Beoordeling: De aanvraag valt onder de MOBER-drempels waardoor het uitvoeren van een MOBER niet wettelijk verplicht is. Bijkomend is het ontwerp tot stand gekomen op basis van verkeerkundig onderzoek waarbij gebruik is gemaakt van analyses van ongevallen, verkeersstromen en kruispunttellingen, inclusief controle op verzadigingsgraad op het kruispunt via de ICU-methode. Deze gegevens zijn gedetailleerd weergegeven in de startnota goedgekeurd door verschillende leden van de PSG (o.a. dMOW, de lijn, Infrabel, ANB, provincie, stad Antwerpen, … ). De resultaten tonen onder andere aan dat het merendeel van de fietsers doorrijdt richting Antwerpen, waardoor twee fietsbruggen voordelig zijn voor deze groep. Het aantal verkeersconflicten op het kruispunt neemt af en er ontstaat meer opstelruimte. Ook het aantal conflicten op het ringfietspad daalt aanzienlijk, aangezien de grootste fietsstroom de fietsbrug richting Posthofbrug zal gebruiken.

Het bezwaar is ongegrond.

2. Fietssnelweg te smal: Het bezwaar dat de fietsinfrastructuur in de aanvraag niet toekomstgericht is omdat de voorziene breedte van 4,5 m onvoldoende is voor een fietssnelweg met meer dan 500 fietsers op het drukste uur (hoeveelheden die geteld worden door de fietstelpaal op de fietsbrug tussen de Posthofbrug en Berchem station). Volgens het vademecum is hiervoor een breedte van minimaal 6 m vereist.

Het fietspad dat de verbinding van de Posthofbrug naar het Ringfietspad maakt is evenzeer een fietssnelweg. Dit segment wordt weliswaar verbreed tot 4 m, maar niets wijst erop dat deze verbreding conform het vademecum volstaat om toekomstrobuust te zijn.

Beoordeling: Het Fietsvademecum bevat standaardrichtlijnen en aanbevelingen, maar vormt geen bindende norm. De ontworpen breedtes van de fietsinfrastructuur werd gebaseerd op tellingen en verkeersstromen. Uit (kruispunt-)tellingen blijkt dat 65% van de fietsers richting het stadscentrum rijdt en 35% richting het ringfietspad en wijken Arbeidersstraat & Karel Coggestraat. Een deel van het huidige fietsverkeer blijft daarom op het fietspad dat parallel loopt aan de F1. Het gelijkgrondse fietspad heeft een breedte van 3 meter, terwijl het verhoogde fietspad F1 4,5 meter breed is. In dit segment bedraagt de totale breedte van de fietsinfrastructuur aan één zijde van de rijweg 7,5 meter. De breedte van de verbinding naar het ringfietspad volstaat volgens de huidige telling en verwachting. Er is daarnaast ook rekening gehouden met de inpasbaarheid langs het aanwezige natuurreservaat.

Het bezwaar is ongegrond.

3. Aansluiting ringfietspad: Het bezwaar dat fietsers komende vanuit Mortsel die naar het ringfietspad fietsen over de fietsbruggen zullen rijden en dan via scherpe bochten moeten afdalen naar de splitsing naar het ringfietspad. Deze bochten zijn te krap en voldoen niet aan de richtlijnen van het vademecum. Daarnaast zijn nergens bochtverbredingen toegepast. De ligging van de wadi naast de splitsing naar het ringfietspad verhoogt bovendien het risico.

De bezwaarindieners stellen eveneens dat het voorzien van een fietshelling tussen de 2 bruggen komende van Mortsel afdalend richting het ringfietspad een variant is die niet onderzocht werd en die de aansluiting tussen de fietssnelweg en het ringfietspad zou verbeteren

Beoordeling: Het Fietsvademecum bevat standaardrichtlijnen en aanbevelingen, maar vormt geen bindende norm. Door de opeenvolging van bochten en verschillende korte segmenten zal de snelheid in de bochten veelal lager liggen dan doorgaans op een doorgaand fietspad. Dit maakt het hanteren van bochtverbredingen minder absoluut noodzakelijk. Bovendien zijn bij de bochten voorrangsregels van kracht, wat maakt dat deze bewegingen tegen een lagere snelheid genomen worden.

Fietsers uit Mortsel die naar het ringfietspad willen, kunnen ook op het fietspad op straatniveau blijven. Dit fietspad blijft behouden. Omdat de hoofdrichting bovengronds en richting het stadscentrum gaat, zullen er in het algemeen minder conflicten zijn en blijft er voldoende opstelruimte.
 Het alternatief om een extra fietshelling te voorzien tussen de 2 bruggen zou betekenen dat de volkstuinen zouden moeten verdwijnen, wat niet wenselijk is. Daarnaast zou de extra helling een extra conflictpunt op de verhoogde fietssnelweg vormen wat nefast is voor de doorstroming en de verkeerssituatie voor fietsers minder overzichtelijk maakt.

Het bezwaar is ongegrond.

4. Schrapping linksafslagstrook: Het bezwaar tegen de schrapping van de linksafslagstrook op de Roderveldlaan richting de Karel Coggestraat, wat inhoudt dat dat fietsers en voetgangers die de richting van de Roderveldlaan volgen, op de oversteekplaats over de Karel Coggestraat tegelijk met linksafslaande voertuigen richting Karel Coggestraat groen licht krijgen. Dit conflict betekent een afname van de verkeersveiligheid op dit kruispunt. De bezwaarindieners stellen bovendien dat er geen flankerende maatregelen genomen worden die dit conflict kunnen beperken.

Beoordeling: De aanvraag omvat geen wijziging van de lichtenregeling op het kruispunt of een intentie om de linksafslaande voertuigen richting de karel Coggestraat tegelijk met de fietsers en voetgangers groen te geven. Het bezwaar tegen het conflict tussen deze auto’s en de fietsers en voetgangers louter hypothetisch en kan daarom niet meegenomen worden bij de beoordeling van de aanvraag. 

Het bezwaar is ongegrond.

5. Risico op sluipverkeer: Het bezwaar dat de werken de doorgang van de Arbeidersstraat zullen verbeteren waardoor het risico op sluipverkeer door deze straat groter wordt. Dit zou betekenen dat er meer verkeer door de Arbeidersstraat en bijgevolg ook de omliggende straten zal rijden terwijl deze straten vandaag al zwaar onder druk staan door niet-lokaal gemotoriseerd woon-werkverkeer. De bewaarindieners stellen dat dit een negatief effect zal hebben op de verkeersveiligheid en de verkeersleefbaarheid in de omgeving.

Beoordeling: De aanvraag omvat geen wijziging van de lichtenregeling op het kruispunt of een intentie om deze te veranderen ten voordele van de doorstroming in de Arbeidersstraat. Het bezwaar tegen de eventuele verhoging van het sluipverkeer is louter hypothetisch en kan daarom niet meegenomen worden bij de beoordeling van de aanvraag. 

Het bezwaar is ongegrond.

6. Versnippering groenzones: Het bezwaar dat de aanvraag een verdere versnippering inhoudt van bestaande groenzones die de binnenstad van Antwerpen met de buitengebieden verbinden. Daarnaast stellen de bezwaarindieners dat de biodiversiteitswaarde van de bestaande volkstuinen en bomenrijen genegeerd wordt.

Beoordeling: Het ontwerp leidt niet tot extra versnippering van bestaande groenzones. De fietsbrug is over het natuurreservaat geplaatst, waarbij gestreefd is naar een minimale invloed op de ecologische waarde. De landhoofden zijn strategisch buiten het reservaat gesitueerd. Daarnaast wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van aanwezige infrastructuur, zoals bestaande verhardingen en het spoorwegtalud.

De nieuw aangelegde taluds krijgen een groen karakter. Dit draagt bij aan de ecologische waarde van het gebied. Bovendien zorgt de geoptimaliseerde aansluiting richting het ringfietspad – met een breed fietspad en wandelpad – voor een toegangspoort tot het toekomstige Ringpark Groene Vesten, dat net tot doel heeft om groenzones beter met elkaar te verbinden.

De bestaande bomenrijen worden maximaal gespaard binnen het ontwerp. De volkstuinen krijgen een nieuwe groene herinrichting.

Dit project is complementair aan andere initiatieven in de omgeving en draagt bij aan een versterking van de ecologische samenhang, niet aan een verslechtering ervan.

Het bezwaar is ongegrond.

7. Onvolledige aanvraag: Het bezwaar dat de aanvraag onvoldoende stukken bevat om als omwonende een juiste inschatting te kunnen maken van de impact van de werken op milieu en gezondheid.

Beoordeling: Als onderdeel van de vergunningsprocedure werd dit dossier volledig verklaard. Hiermee bevestigden onze diensten dat de voorziene documenten volstaan voor een gepaste en gegronde beoordeling van dit dossier.

Het bezwaar is ongegrond.

8. Bemaling onduidelijk: Het bezwaar dat de effecten van bemaling niet duidelijk genoeg gemaakt worden in de aanvraag om de impact juist te kunnen inschatten.

Beoordeling: Addendum R53bis bevat een bemalingsnota waarin de bemaling en de impact ervan wordt uitgewerkt. In de Algemene natuurtoets wordt de invloed van de bemaling op de ecotopen binnen de invloedstraal van de bemaling onderzocht en beoordeeld. Op basis van deze documenten kan een objectieve beoordeling gemaakt worden van de effecten van de bemaling.

Het bezwaar is ongegrond.

9. Toegankelijkheid: Het bezwaar dat de toegankelijkheid van de infrastructuur onvoldoende onderzocht is. De aanvraag realiseert verhoogde fietsinfrastructuur zonder alle mogelijke evenwaardige gelijkgrondse oplossingen onderzocht te hebben. De bezwaarindieners zijn tegen het principe dat gemotoriseerd vervoer gelijkgronds voorrang krijgt op niet-gemotoriseerde verplaatsingen.

Beoordeling: Voor de verhoogde fietssnelweg zijn de hellingen voldoende lang zodat de niveauverschillen voor fietsers comfortabel zijn. Een fietser die vanuit Mortsel naar het stadscentrum wil, moet maar 1 keer naar boven fietsen en blijft dan op hoogte tot op de Posthofbrug. Er dient dus even veel hoogteverschil overbrugd te worden als in de bestaande toestand. 
 Voetgangers en fietsers kunnen ook volledig op maaiveldniveau blijven dankzij de bestaande voet- en fietspaden die behouden blijven en heraangelegd worden. Aan de zijde van de Posthofbrug wordt een gelijkgronds voetpad van 1,5 meter breed gerealiseerd ter hoogte van de volkstuinen, evenals een verbinding richting toekomstige ontwikkelingen. Hierdoor wordt het ontwerp aanzienlijk toegankelijker dan in de huidige situatie.

Het bezwaar is ongegrond.

10. Noodzakelijkheid project: De bezwaarindieners stellen de noodzakelijkheid van het project in vraag en stellen dat er beter voorrang gegeven zou worden aan de fietsinfrastructuur in de wijk Groenenhoek, waar verschillende straten geen fietspad hebben, waar verschillende wegverzakkingen zijn en de auto’s te snel rijden.

Beoordeling: Voorliggend project vormt het sluitstuk van de fietssnelweg F1 tussen Antwerpen en Brussel en zorgt voor het wegvallen van het laatste verkeerslicht op het traject tussen Antwerpen en Mechelen. Het aanleggen van de fietssnelweg op hoogte zorgt voor minder conflict tussen weggebruikers en verkeerstromen, wat de fietsveiligheid en het fietscomfort ten goede zal komen.

De verhouding tot andere infrastructuurprojecten en de staat van de fietsinfrastructuur in de naastgelegen wijk staat los van voorliggende aanvraag. Het project vormt geen concurrentie met de vernieuwing van lokale straten, maar is een aanvulling 

op toekomstige investeringen in fietsinfrastructuur.

Het bezwaar is ongegrond.

11. Gebrek aan publieke participatie: Het bezwaar tegen het totale gebrek aan inspraakmogelijkheden voor de buurtbewoners.

Beoordeling: Dit bezwaar is niet stedenbouwkundig van aard. Het organiseren van inspraakmomenten voorafgaand het indienen van een omgevingsvergunningsaanvraag is wettelijk niet verplicht.
 Desondanks heeft de aanvrager wel inspanningen gedaan om de burgers te betrekken en werden er in oktober 2024 twee vergaderingen georganiseerd waarop buurtbewoners en belanghebbenden betrokken werden bij de plannen. De infomomenten zijn actief aangekondigd via infoborden langs het fietstraject. Daarnaast zijn er infobrieven gepost in de nabije omgeving, inclusief uitnodiging tot deelname. Deze momenten boden ruimte voor dialoog, vragen en het delen van bezorgdheden over het project.

Het bezwaar is ongegrond.