2025_CBS_09417 - Cultuur. Musea en Erfgoed Antwerpen - Collectiebeleid - Desaffectatie en afstoting 'deur en smeedijzeren hekken Oosterweelkerk' door schenking aan Port of Antwerp-Bruges. Ondertekening - Goedkeuring

De geschiedenis van de historische Sint-Jan-de-Doperkerk uit Oosterweel gaat terug tot de 13^de eeuw. Het huidige kerkschip dateert uit de 18^de eeuw, de toren kent zijn oorsprong in de 15^de eeuw. Het is de laatste tastbare getuige van het verdwenen polderdorp Oosterweel, dat in 1957 moest wijken voor de uitbreiding van de Antwerpse haven.

De parochie werd door het Bisdom Antwerpen op 5 september 1969 opgeheven. De parochiale rechten werden overgenomen door de parochie van Sint-Benedictus-Haven te Lillo. In 1971 werden de roerende kunst- en liturgische voorwerpen van de Sint-Jan-de-Doperkerk overgedragen aan naburige parochies. Als eigenaar van het kerkgebouw besliste stad Antwerpen om in mei 1971 de nagelvaste interieurelementen te ontmantelen en in het Centraal Depot Musea van stad Antwerpen onder te brengen.

Deze kerk is sinds 1994 beschermd als monument omwille van het algemeen belang gevormd door de historische waarde en is sinds 2019 eveneens aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed.

In 2008 werd Havenbedrijf Antwerpen eigenaar van dit kerkgebouw bij gemeenteraadsbesluit van 22 september 2008 (1662). In 2022 fuseerden de havens van Antwerpen en Zeebrugge en ontstond Port of Antwerp-Bruges (POAB), die het eigenaarschap van de Sint-Jan-de-Doperkerk ook overnam.

Met steun van Vlaams minister van Onroerend Erfgoed wordt de kerk momenteel gerestaureerd. Hierna wordt ze door POAB in concessie gegeven aan Lantis. Het gebouw zal dan ingezet worden als ontvangst- en presentatiehub binnen het Oosterweelproject en later als onderdeel van het groene Ringpark Noordkasteel.

Overeenkomstig artikel 56 §3, 8° a) van het Decreet Lokaal Bestuur is het college van burgemeester en schepenen bevoegd voor de daden van beschikking over roerende goederen, met uitzondering van het aangaan van dadingen.

Voor de aankleding van het interieur wil Port of Antwerp-Bruges een aantal oorspronkelijke interieurelementen, die zich momenteel in het Centraal Depot Musea bevinden, opnieuw in de kerk integreren. Het gaat om een eikenhouten deur en smeedijzeren hekken die deel uitmaken van de oorspronkelijke nagelvaste aankleding van de kerk. Stad Antwerpen is momenteel eigenaar van deze objecten.

Collectiebeleid van Musea en Erfgoed Antwerpen adviseert positief voor deze externe herbestemming om volgende redenen:

• De eikenhouten deur en de smeedijzeren hekken zijn oorspronkelijk afkomstig uit de Sint-Jan-de-Doperkerk van Oosterweel.
• Er werd in 2019 door Erfgoedlab een waarderingsstudie uitgevoerd van de erfgoedobjecten afkomstig uit de Oosterweelkerk. Hieruit bleek dat de interieurobjecten die sinds 1971 in het Centraal Depot Musea waren opgeslagen, niet passen binnen het profiel van de collectie stad Antwerpen. De conclusie van het waarderingstraject was dat deze elementen best terug in hun oorspronkelijke locatie werden geplaatst.

Er wordt dan ook voorgesteld om volgende objecten over te dragen aan Port of Antwerp-Bruges:

• HH.1257.1-2, eikenhouten deur met zes panelen;
• HH.1259, smeedijzeren hekken bestaande uit vier scharnierende onderdelen.

Deze objecten worden als openbaar cultuurgoed gedesaffecteerd uit de collectie van de stad Antwerpen en het eigendom van deze objecten wordt overgedragen aan POAB.

De nieuwe eigenaar staat vanaf de overdracht in voor de kosten voor verzekering, verpakking, art handling en transport.