In het kader van het Horizon Europe programma loopt momenteel de oproep HORIZON-CL5-2026-01-D5-17 "Real time monitoring of regulated and non-regulated emissions from all types of vessels and other port activities in order to enforce emission limits in waterfront cities", met als indieningsdatum 20 januari 2026.
Onder leiding van de Universiteit van Thessaloniki wordt een projectvoorstel voorbereid. De haven van Antwerpen-Brugge neemt deel als partner in dit projectvoorstel, dat zich richt op het ontwikkelen van een real-time monitoringsysteem van emissies van vaartuigen en havenactiviteiten. Het doel is om nieuwe meetmethoden voor emissies en luchtkwaliteit te ontwikkelen, teneinde betrouwbare, nauwkeurige en fraudebestendige informatie te produceren. De meetgegevens worden vervolgens gebruikt in een reeks innovatieve, digitale managementtools met een hoge TRL (technology readiness level) voor de naleving van de wettelijke limieten door schepen en de implementatie van het milieubeleid in havens. Er zullen demonstraties zijn in meer dan acht verschillende TEN-T havens, waaronder de haven van Antwerpen-Brugge. De resultaten van de demonstraties vormen de basis voor de ontwikkeling van beleidsaanbevelingen voor de verbetering van de emissieregelgeving in havens en op zee en voor de richtlijnen voor het beheer van de luchtkwaliteit in havens.
De haven van Antwerpen-Brugge en de leadpartner vragen aan Stad Antwerpen het project te ondersteunen door middel van een steunbrief. De brief stelt Stad Antwerpen in staat vrijblijvend deel te nemen aan stakeholderbijeenkomsten en bij te dragen aan beleidsondersteuning voor de Antwerpse demonstratie.
Het college wordt gevraagd de steunbrief goed te keuren en te ondertekenen.
Artikel 10 van het besluit van de gemeenteraad van 27 januari 2025 (jaarnummer 75): het college is bevoegd om namens de stad Antwerpen in te tekenen op projectoproepen die worden georganiseerd door een hogere overheid en om met diezelfde overheid daarover overeenkomsten te sluiten.
Als EU-missiestad erkent Stad Antwerpen het belang van het COMPAS-projectvoorstel ter ondersteuning van de stedelijke doelstellingen. Door de inzet van realtime monitoringsystemen voor schepen die op alternatieve brandstoffen varen en voor havenemissies in het havengebied, zal het project de stad voorzien van robuuste wetenschappelijke gegevens om de lokale impact van maritieme en logistieke activiteiten te beoordelen.
De innovatieve digitale monitoring- en beheersinstrumenten van COMPAS-projectvoorstel zullen de uitvoering van emissiereductiemaatregelen beoordelen en de plannen voor het beheer van de luchtkwaliteit in de stad ondersteunen.
De samenwerking tussen de haven van Antwerpen-Brugge en andere belanghebbenden binnen het projectvoorstel zal Stad Antwerpen beter in staat stellen om de digitaliserings- en duurzaamheidsambities van haar strategisch plan voor de stad en de haven te verwezenlijken.
Het college keurt de steunbrief voor het COMPAS-projectvoorstel goed en ondertekent daartoe de steunbrief.